Nhu cầu chăm sóc người già ngày càng tăng
Căn nhà nhỏ của chị Nguyễn Thu Trang (phường Bàn Cờ, TP Hồ Chí Minh) từng có những ngày gần như ngột ngạt. Cha chị - ông T.V.M (82 tuổi) sau cơn tai biến mạch máu não không còn tự chủ được sinh hoạt. Từ ăn uống, vệ sinh cá nhân đến từng cử động nhỏ đều cần người hỗ trợ. Cuộc sống của cả gia đình bị đảo lộn.
Nhu cầu chăm sóc người già tại nhà đang trở thành xu hướng hiện nay. Ảnh minh họa
“Đưa ba vào viện dưỡng lão thì sợ ông tủi thân, mà thuê người giúp việc bình thường lại không có chuyên môn. Có lần ba bị lở loét lưng vì chăm không đúng cách. Tôi gần như bất lực”, chị Trang chia sẻ.
Theo chị Trang, việc trong nhà có người già yếu không chỉ là câu chuyện chăm sóc, đó còn là áp lực tâm lý, bởi chị vừa phải đi làm, vừa phải gánh trách nhiệm làm “điều dưỡng bất đắc dĩ”, trong khi kiến thức y khoa gần như bằng không.
Được người quen giới thiệu, chị Trang mới tìm đến dịch vụ chăm sóc tại nhà có chuyên môn. Từ đó, gia đình chị mới dần thoát khỏi tình trạng khủng hoảng. Mỗi ngày, điều dưỡng viên đến đúng giờ, hỗ trợ vệ sinh, cho ăn qua ống xông, tập phục hồi chức năng.
“Từ ngày có người có chuyên môn hỗ trợ, ba tôi bắt đầu cử động được. Nhưng điều khiến tôi nhẹ lòng nhất là ông vẫn được ở nhà, không bị tách khỏi gia đình”, chị Trang nói.
Câu chuyện của gia đình chị Trang không còn hiếm. Nó đang diễn ra ở hàng triệu gia đình đô thị - nơi cha mẹ già yếu, còn con cái thì bị cuốn vào vòng xoáy công việc. Hiện phần lớn người cao tuổi tại Việt Nam đang phụ thuộc vào người thân trong sinh hoạt hằng ngày và có nguyện vọng mãnh liệt được "lão hóa tại chỗ" - dưỡng lão ngay tại chính ngôi nhà của mình thay vì đến các cơ sở tập trung.
Thế nhưng, làn sóng đô thị hóa và áp lực mưu sinh đã làm đứt gãy mô hình gia đình đa thế hệ, khiến nguồn lực chăm sóc nội bộ dần cạn kiệt. Trong khi đó, áp lực mưu sinh, đô thị hóa khiến thời gian dành cho người thân ngày càng ít đi.
Theo Quỹ Dân số Liên hợp quốc (UNFPA), Việt Nam đã chính thức bước vào giai đoạn già hóa từ năm 2011. Nếu Pháp cần 115 năm, Thụy Điển cần 85 năm để chuyển sang xã hội "già" thì Việt Nam dự kiến chỉ mất vỏn vẹn 25 năm, cán mốc vào năm 2036.
Chính từ áp lực và khoảng trống này, nền kinh tế bạc (Silver Economy) đã bùng nổ. Nền kinh tế bạc không chỉ đơn thuần là các dịch vụ y tế truyền thống mà bao trùm một hệ sinh thái rộng lớn, trong đó cốt lõi nhất là dịch vụ chăm sóc lão khoa chuyên biệt.
Tiềm năng của thị trường này tại Việt Nam là những con số biết nói. Báo cáo của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) chi nhánh TP Hồ Chí Minh và UNFPA dự báo đến năm 2035, Việt Nam sẽ có tới 20 triệu khách hàng tiềm năng cho các dịch vụ chăm sóc người già. Sự chuyển dịch này là tiền đề thu hút dòng vốn đầu tư mạnh mẽ và định hình lại toàn bộ cấu trúc thị trường dịch vụ y tế.
Doanh nghiệp đón đầu xu hướng
Trước đây, khi cần người chăm bệnh, nhiều gia đình buộc phải tìm đến các “cò" nuôi bệnh tự phát tại bệnh viện. Theo đánh giá của các chuyên gia y tế, hình thức này nhanh, tiện nhưng tiềm ẩn nhiều rủi ro, đó là người chăm sóc thiếu kỹ năng, không kiểm soát được chất lượng, thậm chí ảnh hưởng đến an toàn người bệnh.
Trong khi đó, các viện dưỡng lão dù được đầu tư tốt lại gặp rào cản về chi phí và tâm lý. Không ít gia đình vẫn coi việc đưa cha mẹ vào viện dưỡng lão là lựa chọn “bất đắc dĩ”. Khoảng trống giữa hai mô hình đó chính là nơi dịch vụ chăm sóc tại nhà phát triển.
Công ty bTaskee hợp tác với CHPT để đào tạo nhân lực chăm sóc người già tại nhà chuẩn y khoa.
Theo báo cáo nghiên cứu Vietnam Elderly Care Market Report 2023, quy mô thị trường chăm sóc người cao tuổi tại Việt Nam ước đạt 2,21 tỷ USD vào năm 2023 và dự kiến cán mốc gần 4,8 tỷ USD vào năm 2031, với tốc độ tăng trưởng trung bình khoảng 7,7%/năm.
Đón đầu xu hướng tất yếu của nền kinh tế bạc, các doanh nghiệp công nghệ y tế đã ra đời, đóng vai trò như cầu nối đưa chuẩn mực y khoa từ bệnh viện về tận không gian sống. Điển hình mới đây, Công ty TNHH TMDV bTaskee (đại diện thương hiệu bCare) đã chính thức ký kết thỏa thuận hợp tác chiến lược với Trung tâm Đào tạo nhân lực y tế theo nhu cầu xã hội (CHPT) thuộc Đại học Y Dược TP Hồ Chí Minh để có thể triển khai dịch vụ này.
Ông Đỗ Đắc Nhân Tâm - Giám đốc Điều hành bTaskee khẳng định: "Bản chất dịch vụ chăm sóc sức khỏe tại nhà đòi hỏi nhân sự không chỉ vững kiến thức y khoa mà còn phải mang tinh thần trách nhiệm và sự tử tế. Việc hợp tác với CHPT là nhằm chuẩn hóa dịch vụ, giúp các gia đình yên tâm giao phó người thân yêu. Đồng thời, 100% học viên hoàn thành khóa học được bTaskee cam kết đầu ra với thu nhập ổn định".
Không chỉ bCare, nhiều doanh nghiệp khác cũng có sự chuyển dịch tương tự. Hiện nay, Công ty Cổ phần WeCare 247 đang quản lý trực tiếp lực lượng từ 1.800 đến 1.900 chăm sóc viên. Điểm sáng của đơn vị này là việc tích hợp lực lượng lao động vào thẳng quy trình vận hành của hơn 34 bệnh viện lớn trên toàn quốc như Bệnh viện Chợ Rẫy, Bệnh viện Nhân Dân 115... qua đó hạn chế triệt để nạn "cò mồi" và thiết lập chuỗi chăm sóc liên tục từ viện về nhà.
Bên cạnh đó, các mô hình chuẩn quốc tế cũng bắt đầu du nhập sâu. Nền tảng Bluecare áp dụng các quy trình kiểm định vô trùng và chăm sóc theo tiêu chuẩn Hà Lan. Hệ thống eDoctor lại chọn lối đi thiết lập liên minh cộng sinh với Phòng khám Gia Đình Việt Úc, vận hành quy trình "1 bác sĩ - 1 điều dưỡng" khép kín.
Không nằm ngoài cuộc đua, các tập đoàn bất động sản lớn như NovaGroup cũng đang rốt ráo hợp tác cùng Bệnh viện Đại học Y Dược TP Hồ Chí Minh để phát triển chuỗi phòng khám đa khoa chất lượng cao, hoàn thiện mảnh ghép y tế trong hệ sinh thái "All-in-one" của mình.
Điểm chung của các mô hình này là hướng tới chuẩn hóa, từ tuyển dụng, đào tạo đến quy trình chăm sóc và trách nhiệm chuyên môn. Sự chuyển dịch này đang thay đổi cách nhìn về một nghề từng bị xem là giản đơn. Từ “giúp việc chăm người bệnh”, lực lượng này dần trở thành nhóm lao động bán y tế có kỹ năng, có chứng nhận và được xã hội nhìn nhận rõ ràng hơn.
Sự bứt phá đồng bộ của các doanh nghiệp không chỉ kích hoạt thành công nền kinh tế bạc mà còn mang lại những giá trị nhân văn to lớn. Bằng cách biến những lao động tự do thành một lực lượng chăm sóc viên chuẩn y khoa, họ đang trực tiếp góp phần giảm tải áp lực cho hệ thống y tế công, giúp hàng triệu người cao tuổi được an hưởng tuổi già trọn vẹn, bình yên trong chính mái ấm của mình.
Bài và ảnh: Hải Yên/Báo Tin tức