Suất ăn trưa của học sinh Trường Tiểu học Tân Quy (TPHCM) ngày 21/1. Ảnh: Trường Tiểu học Tân Quy.
Cuối tuần qua, Sở Giáo dục và Đào tạo TPHCM thông tin những trường dùng suất ăn, thực phẩm từ Công ty TNHH thương mại An Phước Thắng SG (Sago Food) phải dừng ngay vì công ty này bị báo chí phản ánh dùng thực phẩm quá hạn, “phù phép” thịt trâu thành thịt heo, bò rồi cung cấp cho các trường. Số lượng các trường học thuộc diện này không được công bố cụ thể nhưng có ít nhất 9 trường phải dừng ăn bán trú hoặc đổi nhà cung cấp thực phẩm, ảnh hưởng hơn 6.100 học sinh.
Điều đáng nói, Sago Food có đầy đủ giấy phép kinh doanh, chuẩn ATTP. Năm 2025, cơ quan chức năng từng kiểm tra công ty này nhưng không ghi nhận sai phạm. Hai lần kiểm tra gần đây vào ngày 9 và 28/1 chưa có kết quả.
Theo quy định, việc lựa chọn đơn vị cung cấp suất ăn do các trường quyết định dựa trên hồ sơ năng lực. Vì vậy, về mặt giấy tờ pháp lý, quy chuẩn chất lượng các công ty đều đáp ứng đầy đủ. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện, thực phẩm thay đổi mỗi ngày. Để có được những suất ăn cung cấp đến các trường cần trải qua nhiều khâu nhập và sơ chế nguyên liệu, chế biến, bảo quản rồi vận chuyển đến trường. Chỉ cần một khâu trong chuỗi cung ứng và chế biến không được bảo đảm cũng có thể làm giảm chất lượng suất ăn, gây ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe học sinh và giáo viên, thậm chí dẫn đến ngộ độc thực phẩm như nhiều vụ việc đã xảy ra trong những năm qua. Đáng lo ngại hơn, khi thực phẩm đã được nấu chín, việc nhận biết chất lượng thật sự bằng mắt thường là rất khó, khiến nguy cơ mất ATTP càng trở nên khó kiểm soát.
Đáng lo ngại hơn, đối tượng sử dụng bữa ăn bán trú chủ yếu là trẻ em – nhóm có hệ tiêu hóa còn non yếu, sức đề kháng chưa hoàn thiện. Việc tiếp xúc thường xuyên với thực phẩm không bảo đảm an toàn, dù chưa gây ngộ độc cấp tính, vẫn có thể để lại những ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe, sự phát triển thể chất và trí tuệ của các em. Chính vì vậy, an toàn bữa ăn học đường không thể chỉ dừng lại ở cam kết trên giấy tờ, mà đòi hỏi sự kiểm soát nghiêm ngặt, liên tục và minh bạch ở mọi khâu, từ lựa chọn nhà cung cấp đến giám sát suất ăn khi đã được đưa lên bàn ăn của học sinh.
Theo các chuyên gia, hiện khung pháp lý về bữa ăn bán trú không thiếu, thậm chí khá đầy đủ như phải tuân thủ Luật ATTP và các văn bản hướng dẫn. Bên cạnh đó là các điều kiện đối với bếp ăn tập thể và cơ sở cung cấp suất ăn; quy định về hợp đồng và trách nhiệm của nhà trường; quy định về dinh dưỡng học đường và các cơ quan quản lý như ngành giáo dục, y tế, ATTP phải kiểm tra, thanh tra và xử lý vi phạm… Ngay cuối năm 2025, lần đầu tiên Sở Giáo dục và Đào tạo TPHCM ban hành quy định cụ thể về quản lý bữa ăn bán trú và vệ sinh trường học.
Tuy nhiên, sự việc này cho thấy để chính sách phát huy hiệu quả, các cơ quan chức năng cần tăng cường thanh kiểm tra, siết chặt các khâu kiểm soát ngay từ đầu một cách thường xuyên, nghiêm túc để ngăn ngừa sự cố xảy ra. Bên cạnh đó là các giải pháp đồng bộ như công khai, minh bạch, rõ ràng việc xử lý sai phạm (nếu có) để tạo tính răn đe.
Song song đó, các địa phương phải rà soát lại toàn bộ hệ thống cung cấp suất ăn học đường, từ quy trình đấu thầu, lựa chọn nhà cung cấp đến khâu giám sát thực tế tại bếp ăn. Việc ứng dụng công nghệ trong truy xuất nguồn gốc thực phẩm, giám sát bếp ăn tập thể có thể là hướng đi cần được đẩy mạnh.
Ngoài ra, sự tham gia của phụ huynh cũng rất quan trọng. Theo đó, thành lập các ban giám sát có đại diện phụ huynh, cho phép họ tham gia kiểm tra bếp ăn, suất ăn định kỳ. Khi phụ huynh được trực tiếp chứng kiến quy trình chế biến, niềm tin sẽ dần được củng cố.
Từ hồi chuông cảnh báo về ATTP học đường tại TPHCM cho thách thức đặt ra hiện nay là phải xây dựng một hệ thống quản lý ATTP học đường chặt chẽ, minh bạch và bền vững. Chỉ khi làm được điều đó, bữa ăn bán trú mới có thể trở lại đúng vai trò vốn có: nuôi dưỡng thể chất, bảo vệ sức khỏe và mang lại sự an tâm cho hàng triệu gia đình.
Hàn Minh