'Nối nhịp' văn hóa truyền thống M'nông ở vùng biên Thuận An

3 giờ trướcBài gốc

Điều đặc biệt, những thanh âm ấy không chỉ được gìn giữ bởi các nghệ nhân cao tuổi, mà đang được chính thế hệ trẻ nâng niu, tiếp nối. Từ niềm đam mê, ý thức trách nhiệm đến sự sáng tạo trong cách lan tỏa, người trẻ nơi đây đang trở thành những “người giữ lửa”, để bản sắc văn hóa dân tộc không bị phai nhạt theo thời gian.

Khi người trẻ giữ thanh âm của núi rừng

Thuận An – vùng đất nằm dưới chân núi lửa đã "ngủ yên" hàng ngàn năm – hôm nay đang chuyển mình mạnh mẽ. Những nương rẫy xanh tươi, những bon làng yên bình, đời sống người dân từng bước khởi sắc. Cùng với sự phát triển ấy, nhịp sống hiện đại cũng len lỏi vào từng ngõ nhỏ, mang theo nhiều cơ hội nhưng cũng đặt ra không ít thách thức đối với việc giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống.

Vùng đất dưới chân núi lửa Thuận An (núi lửa Nâm Gle) - nơi đồng bào M'nông sinh sống lâu đời

Trong dòng chảy ấy, thật đáng quý khi những thanh âm của đại ngàn – tiếng chiêng, lời dân ca vẫn được gìn giữ, tiếp nối. Và điều làm nên sức sống mới cho những giá trị ấy chính là sự góp mặt của thế hệ trẻ.

Giữa không gian núi rừng mênh mang, giọng hát của H’Loren ở bon Bu Đắk cất lên mộc mạc mà sâu lắng. Những câu dân ca M’nông không chỉ đơn thuần là giai điệu, mà còn là ký ức, là lời kể về cuộc sống, về tình yêu quê hương, về những bài học đạo lý được truyền lại từ bao đời.

H’Loren thả hồn vào từng câu hát, để những giai điệu xưa sống dậy giữa nhịp sống hôm nay

Sinh ra và lớn lên ở một trong những cái nôi của văn hóa truyền thống M’nông, H’Loren sớm được tiếp xúc với dân ca qua lời ru của bà, tiếng hát của cha mẹ và các nghệ nhân trong bon làng. Tình yêu ấy lớn dần theo năm tháng, để rồi hôm nay, cô trở thành một trong những gương mặt trẻ tích cực tham gia gìn giữ và lan tỏa văn hóa M’nông.

Những bước chân uyển chuyển, vòng tay nối dài, nhịp nhàng của thiếu nữ xã Thuận An

Không chỉ hát, H’Loren còn múa xoang rất đẹp. Những bước chân uyển chuyển, vòng tay nối dài, nhịp nhàng theo tiếng chiêng như tái hiện không gian lễ hội truyền thống, nơi con người hòa mình vào thiên nhiên, vào cộng đồng.

Dân ca M’nông không chỉ hay mà còn chứa đựng nhiều ý nghĩa sâu sắc về cuộc sống, tình cảm gia đình, cộng đồng. Tôi muốn biểu diễn để giữ gìn tiếng nói, bản sắc dân tộc và truyền cảm hứng cho các bạn trẻ.

Chị H’Loren, bon Bu Đắk, xã Thuận An, tỉnh Lâm Đồng

Cũng giống như H’Loren, H’Loen – cô gái trẻ mới 20 tuổi ở bon Bu Đắk – lại chọn cách gắn bó với văn hóa truyền thống bằng tiếng chiêng và điệu xoang. Với cô, mỗi nhịp chiêng không chỉ là âm thanh, mà là tiếng nói của tâm hồn, là sợi dây kết nối quá khứ với hiện tại.

Các bạn trẻ xã Thuận An luyện tập, chỉnh từng nhịp chiêng, từng động tác múa

Dù còn rất trẻ, H’Loen đã tích cực tham gia các đội văn nghệ, biểu diễn trong nhiều dịp lễ hội, sự kiện của địa phương. Những ngày cuối tuần, cô cùng bạn bè tập trung luyện tập, chỉnh từng nhịp chiêng, từng động tác múa.

Em rất yêu thích văn hóa của dân tộc mình. Vì vậy, tụi em thường lập nhóm để tập luyện, mong muốn giữ được nhịp chiêng chắc, điệu múa đẹp, để văn hóa không bị mai một.

Chị H’Loen, bon Bu Đắk, xã Thuận An, tỉnh Lâm Đồng

Không chỉ dừng lại ở niềm đam mê cá nhân, nhiều bạn trẻ còn chủ động kết nối, tạo thành những tập thể cùng chung mục tiêu gìn giữ văn hóa.

Anh Y A Rôn – Chủ nhiệm Đội văn nghệ truyền thống liên bon Bu Đắk – Sar Pa – là một trong những người như vậy. Với gần 30 thành viên, đội văn nghệ không chỉ là nơi tập luyện, mà còn là không gian để người trẻ giao lưu, học hỏi, cùng nhau gìn giữ bản sắc dân tộc.

Y A Rôn – người trẻ đứng giữa nhịp chiêng, lặng lẽ kết nối đam mê và trách nhiệm gìn giữ văn hóa

Từ bon làng, Y A Rôn mang tiếng chiêng đi xa hơn qua những sân khấu và nền tảng số

Giữa nhịp sống hiện đại, Y A Rôn chọn cách ở lại với tiếng chiêng và những lời dân ca mộc mạc - giữ lấy thanh âm của đại ngàn

Dù tuổi đời còn trẻ, Y A Rôn đã có nhiều năm tham gia biểu diễn tại các liên hoan văn hóa trong và ngoài tỉnh. Những trải nghiệm ấy giúp anh tích lũy kỹ năng, đồng thời nuôi dưỡng tình yêu sâu sắc với văn hóa M’nông.

Mình cố gắng khơi gợi đam mê, tạo môi trường để các bạn phát huy thế mạnh. Ngoài tập luyện, tụi mình còn chia sẻ hoạt động lên mạng xã hội như Facebook, TikTok, Youtube để lan tỏa văn hóa.

Anh Y A Rôn, Bí thư Đoàn xã Thuận An, tỉnh Lâm Đồng

Chính sự năng động, sáng tạo của người trẻ đã giúp văn hóa truyền thống không còn bó hẹp trong không gian lễ hội hay bon làng, mà từng bước tiếp cận với đời sống hiện đại, trở nên gần gũi hơn với cộng đồng.

Từ truyền dạy đến lan tỏa – hành trình giữ lửa bền bỉ

Phía sau sự nhiệt huyết của người trẻ là bóng dáng của những nghệ nhân – những “ngọn nguồn” âm thầm nuôi dưỡng và truyền trao mạch lửa văn hóa. Sự tiếp nối giữa hai thế hệ đã tạo nên một dòng chảy văn hóa liên tục, bền bỉ.

Nghệ nhân H’Plơ truyền dạy văn hóa truyền thống M'nông cho thế hệ kế cận

Ở bon Sa Pa, Nghệ nhân ưu tú H’Plơ cũng là một trong những người giữ vai trò quan trọng trong việc bảo tồn di sản văn hóa M’nông. Với hơn 200 người đã được bà truyền dạy dân ca, những “hạt mầm” văn hóa đang âm thầm nảy nở và lan tỏa trong cộng đồng.

Nghệ nhân ưu tú H’Plơ (bên trái) là một trong những người giữ vai trò quan trọng trong việc bảo tồn di sản văn hóa M’nông

Từ những buổi sinh hoạt tại sân làng đến các liên hoan văn hóa quy mô lớn, bà luôn hiện diện với tiếng chiêng, lời hát. Không chỉ biểu diễn, bà còn kiên trì truyền dạy, để những thanh âm đại ngàn không bị lãng quên giữa nhịp sống hiện đại.

Còn ở bon Bu Đắk, nghệ nhân Niê Y Sang được xem là người thầy lặng lẽ. Ông dành nhiều thời gian truyền dạy cồng chiêng, dân ca và các nghi lễ truyền thống cho lớp trẻ. Từng nhịp chiêng, từng động tác múa đều được ông kiên nhẫn hướng dẫn, chỉnh sửa.

Từng nhịp chiêng được chỉnh sửa tỉ mỉ, chứa đựng cả tâm huyết của người truyền dạy

Những buổi sinh hoạt văn nghệ trở thành nơi lan tỏa bản sắc dân tộc

Sự gắn kết giữa các thế hệ trong hành trình giữ gìn văn hóa

Những buổi tập luyện vào cuối tuần hay trước các dịp lễ hội không chỉ là thời gian học tập, mà còn là khoảnh khắc gắn kết giữa các thế hệ. Qua đó, những giá trị văn hóa không chỉ được truyền lại, mà còn được thấm sâu vào đời sống của người trẻ.

Thấy các cháu quan tâm học hỏi, tôi rất vui. Truyền dạy văn hóa là trách nhiệm, cũng là niềm hạnh phúc của mình.

Ông Niê Y Sang, bon Bu Đắk, xã Thuận An, tỉnh Lâm Đồng

Sự đồng hành của các nghệ nhân đã tạo nền tảng vững chắc để người trẻ tiếp tục hành trình giữ gìn văn hóa. Không chỉ học để biết, họ còn học để hiểu, để tự hào và để lan tỏa.

Ngày nay, văn hóa M’nông không chỉ tồn tại trong không gian truyền thống, mà còn xuất hiện trên các nền tảng số. Những video biểu diễn cồng chiêng, múa xoang, hát dân ca được chia sẻ rộng rãi, thu hút sự quan tâm của cộng đồng. Đội văn nghệ còn kết nối với các điểm du lịch tại địa phương để biểu diễn, phục vụ du khách đến khám phá.

Những thành viên của câu lạc bộ chụp hình kỷ niệm sau khi biểu diễn tại một điểm du lịch tại địa phương

Đây chính là cách mà người trẻ đang “làm mới” văn hóa – đưa những giá trị truyền thống hòa nhập với đời sống hiện đại mà vẫn giữ được cốt lõi.

Sự kết hợp giữa giữa kinh nghiệm của người đi trước và sự sáng tạo của người trẻ, đã tạo nên một sức sống mới cho văn hóa M’nông

Ở nơi đây, tiếng chiêng vẫn ngân, lời dân ca vẫn vang lên trong những buổi sinh hoạt cộng đồng, trong các lễ hội, trong cả đời sống thường nhật

Nhưng điều làm nên giá trị bền vững của những thanh âm ấy không chỉ nằm ở quá khứ, mà ở chính sự tiếp nối của hiện tại.

Khi người trẻ biết trân trọng, gìn giữ và chủ động lan tỏa bản sắc, văn hóa không còn là ký ức xa xôi, mà trở thành một phần sống động của cuộc sống hôm nay.

Trên mảnh đất Thuận An, những “người giữ lửa” vẫn đang âm thầm góp sức, để thanh âm đại ngàn không chỉ còn vang vọng, mà sẽ tiếp tục ngân xa, bền bỉ cùng thời gian.

Hồ Mai

Nguồn Lâm Đồng : https://baolamdong.vn/noi-nhip-van-hoa-truyen-thong-m-nong-o-vung-bien-thuan-an-433497.html