Nóng: Hàng nông sản ách tắc giáp Tết, Chính phủ tạm dừng áp dụng Nghị định số 46

2 giờ trướcBài gốc

Chính phủ vừa ban hành Nghị quyết số 09/2026/NQ-CP về việc tạm ngưng hiệu lực và điều chỉnh thời hạn áp dụng Nghị định số 46/2026/NĐ-CP ngày 26/01/2026 quy định chi tiết thi hành một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật An toàn thực phẩm và Nghị quyết số 66.13/2026/NQ-CP ngày 27/01/2026 quy định về công bố, đăng ký sản phẩm thực phẩm.

Chính phủ quyết nghị tạm ngưng hiệu lực áp dụng 2 nghị định này đến hết ngày 15.4.2026; các văn bản này sẽ tiếp tục có hiệu lực từ ngày 16.4.2026.

Trong thời gian tạm ngưng hiệu lực như nêu trên, Nghị định 15/2018/NĐ-CP ngày 02/02/2018 và các văn bản quy định, hướng dẫn thi hành Nghị định này tiếp tục có hiệu lực.

Trước đó, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính yêu cầu ban hành ngay các văn bản hướng dẫn thực hiện Nghị định số 46 về kiểm tra thực phẩm, hàng hóa xuất, nhập khẩu; khẩn trương giải tỏa tình trạng ách tắc tại một số cửa khẩu, bảo đảm thông quan kịp thời thực phẩm, hàng hóa xuất, nhập khẩu.

Chiều tối ngày 4.2.2026, toàn bộ 12 hiệp hội ngành hàng thực phẩm đã kiến nghị đến lãnh đạo Đảng, Nhà nước về việc tháo gỡ vướng mắc quanh Nghị định 46 và Nghị quyết 66.13/2026/NQ-CP của Chính phủ.

Các hiệp hội cho rằng nếu thực hiện theo Nghị định 46 sẽ rất khó khăn do cơ quan kiểm tra chưa công bố được chỉ tiêu cần kiểm nghiệm an toàn thực phẩm và kiểm dịch; cũng như phương thức kiểm tra cho từng loại thực phẩm tươi sống. Thời gian kiểm nghiệm mất nhiều ngày, chờ kiểm nghiệm xong thì nhiều hàng tươi sống đã bị hỏng.

Nhiều mặt hàng nông sản vẫn chưa thể thông quan

Với với thực phẩm bao gói sẵn nhập khẩu, nguyên liệu và bao bì, phụ gia thực phẩm nhập khẩu để sản xuất, theo khảo sát sơ bộ với số liệu chưa đầy đủ tại các doanh nghiệp thực phẩm đến trưa ngày 4.2.2026, số lượng hàng bị kẹt tại cảng của các doanh nghiệp của riêng 4 hiệp hội đã là 124.400 tấn.

Lý do: Nghị định 46/2026/NĐ-CP và Nghị quyết 66.13/2026/NQ-CP thay thế cho Nghị định 15/2018/NĐ-CP, đã thay đổi toàn bộ thủ tục kiểm tra nhà nước và đăng ký, công bố sản phẩm.

Bên cạnh đó, các cơ quan kiểm nghiệm ngừng kiểm tra do không được UBND tỉnh/thành phố và Sở được chỉ định bởi UBND thành phố giao nhiệm vụ.

Các hiệp hội cho rằng dù Bộ Y tế và Bộ Công Thương đã cho phép các cơ quan kiểm nghiệm được tiếp tục kiểm tra cho đến ngày 31.3.2026, trong khi chờ UBND tỉnh/thành phố giao nhiệm vụ, nhưng nguy cơ tắc nghẽn lớn vẫn còn ngay cả trước và sau 31.3.2026.

Việc áp dụng biểu mẫu mới, quy trình mới, hồ sơ mới khi chưa có chuẩn bị gì sẽ mất nhiều ngày, gây chậm trễ kéo dài cho việc thông quan. Yêu cầu kiểm tra nhà nước theo Nghị định 46 (Điều 21) ước tính tăng gấp 10-20 lần so với Nghị định 15. Trong khi các cơ quan kiểm nghiệm được chỉ định lại giảm đi, khi một cơ sở lớn là Quatest 3 dừng hoạt động (do phòng lab bị thu hồi đất, lãnh đạo 2 cơ sở khác là Avatek và TSL bị bắt). Việc xây dựng các phòng lab mới và đào tạo cán bộ đủ kỹ năng kiểm nghiệm sẽ mất nhiều năm và kinh phí lớn

Song song đó, cơ quan kiểm tra nhà nước cấp tỉnh/thành phố đang nỗ lực để làm quen với địa bàn mới do sáp nhập tỉnh và tinh giản biên chế, nay phải thực hiện thêm nhiệm vụ mới mang tính chuyên môn cao là xác định chỉ tiêu cần kiểm, đi lấy mẫu phải có chứng chỉ, nhận kết quả và cấp giấy chứng nhận... sẽ cần thêm nhân lực và thời gian đào tạo, cấp chứng chỉ. Đến 31.3.2026 khó có thể hoàn thành.

Theo Nghị định 15, nguyên liệu, bao bì nhập khẩu để sản xuất nội bộ được miễn công bố và miễn kiểm tra nhà nước. Nhưng theo Nghị định 46, doanh nghiệp phải làm thủ tục công bố (hoặc đăng ký công bố hợp quy và phải kiểm tra nhà nước khi nhập khẩu).

Tuy nhiên, điều này không thể làm được, vì hồ sơ công bố hợp quy (mẫu số 1) yêu cầu cung cấp Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm do cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam cấp. Các nhà sản xuất ở nước ngoài không thể có được giấy chứng nhận này của Việt Nam mà chỉ có các chứng chỉ được quốc tế công nhận như ISO,HACCP, GMP.

Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà thông tin về việc giải quyết vướng mắc quanh Nghị định 46 tại họp báo Chính phủ

Doanh nghiệp trong nước đã áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế (ISO, HACCP, FSSC 22000…), vẫn phải xin thêm Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm. Trong khi đó, trên thế giới công nhận rộng rãi các chứng chỉ quốc tế này, và với hàng Việt nam xuất khẩu cũng chỉ yêu cầu các chứng chỉ này, chứ không quan tâm đến Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm.

Bên cạnh đó cũng chưa có danh sách tổ chức chứng nhận được chỉ định để chứng nhận hợp quy cho phụ gia thực phẩm, bao bì tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm nên doanh nghiệp không thể xin cấp chứng nhận. Vì nguyên liệu, bao bì, phụ gia thực phẩm không thông quan được, nhiều doanh nghiệp buộc phải tạm ngừng sản xuất, gây tổn thất lớn.

Các hiệp hội cũng cho rằng Nghị định 46 còn gây ra nhiều ách tắc khác như: Quy định Giấy đăng ký công bố hợp quy chỉ có giá trị tối đa 3 năm (phải in số giấy đăng ký lên nhãn) khiến doanh nghiệp phải thay đổi nhãn thường xuyên, gây tốn kém cho doanh nghiệp, và gây khó cho quản lý, khó cho truy xuất nguồn gốc, khi số đăng ký thay đổi liên tục; Bất cập về truy xuất nguồn gốc; việc doanh nghiệp phải duy trì hệ thống ISO/HACCP/FSSC nhưng phải xin cấp thêm giấy Chứng nhận cơ sở đủ điều kiện An toàn thực phẩm gây ra sự lãng phí về thời gian và tiền bạc…

Các hiệp hội kiến nghị các bộ chuyên ngành xem xét kỹ lại tính hợp lý, đánh giá tác động của các quy định mới trong Nghị định 46/2026/NĐ-CP và Nghị quyết 66.13/2026/NQ-CP với đầy đủ cơ sở khoa học và thực tiễn, tham vấn các đối tượng chịu tác động, để có các sửa đổi cần thiết.

Lam Thanh

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/nong-hang-nong-san-ach-tac-giap-tet-chinh-phu-tam-dung-ap-dung-nghi-dinh-so-46-245785.html