'Nóng não' trong mùa hè: Dấu hiệu nguy hiểm và cách phòng ngừa

3 giờ trướcBài gốc

Những ngày nắng nóng gay gắt, không ít người than phiền về cảm giác "đầu nóng bừng", đau đầu, choáng váng hoặc khó tập trung khi ở ngoài trời quá lâu. Trong dân gian, tình trạng này đôi khi được gọi là "nóng não".

Theo y học cổ truyền, thời tiết nắng nóng kéo dài dễ khiến "nhiệt tà" xâm nhập cơ thể, làm hao tổn tân dịch, gây mất cân bằng âm dương. Khi nhiệt tích tụ quá mức, người bệnh có thể xuất hiện các biểu hiện như đau đầu, choáng váng, bứt rứt, khô miệng, mệt lả, thậm chí lú lẫn – tương ứng với tình trạng say nắng hoặc tăng thân nhiệt trong y học hiện đại.

NỘI DUNG:

1. Nắng nóng ảnh hưởng đến não bộ như thế nào?

2. Những dấu hiệu sớm cho thấy cơ thể bị "quá nhiệt"

3. Dấu hiệu nguy hiểm cần cấp cứu ngay

4. Ai có nguy cơ cao bị say nắng?

5. Làm gì để phòng tránh say nắng và bảo vệ não bộ trong thời tiết nắng nóng?

6. Phòng say nắng theo y học cổ truyền

Các chuyên gia cảnh báo, khi nhiệt độ cơ thể tăng quá cao, đặc biệt trên 40 độ C, não bộ là một trong những cơ quan bị ảnh hưởng đầu tiên. Nếu không được làm mát và cấp cứu kịp thời, người bệnh có thể bị tổn thương não, co giật, hôn mê, thậm chí nguy hiểm tính mạng.

1. Nắng nóng ảnh hưởng đến não bộ như thế nào?

Não bộ hoạt động ổn định nhờ cơ chế điều hòa nhiệt rất chặt chẽ của cơ thể. Khi thời tiết quá nóng hoặc cơ thể mất nước nghiêm trọng, hệ thống này có thể bị quá tải, khiến nhiệt độ trung tâm tăng nhanh. Theo bác sĩ Ayyadurai R., chuyên gia tư vấn phẫu thuật thần kinh cao cấp tại Bệnh viện Yashoda (Ấn Độ), say nắng là tình trạng cấp cứu y tế có thể gây ảnh hưởng trực tiếp đến não nếu không điều trị kịp thời.

Khi thân nhiệt tăng cao kéo dài, các tế bào thần kinh trở nên nhạy cảm với nhiệt. Nhiệt độ quá mức có thể làm rối loạn hoạt động dẫn truyền thần kinh, ảnh hưởng đến vùng não kiểm soát ý thức, trí nhớ, vận động và thăng bằng. Trong trường hợp nặng, hàng rào máu não – lớp bảo vệ não khỏi các tác nhân có hại – có thể bị tổn thương.

Nhiều nghiên cứu gần đây cũng cho thấy thời tiết cực đoan và nắng nóng kéo dài không chỉ làm tăng nguy cơ say nắng mà còn ảnh hưởng đến khả năng tập trung, chất lượng giấc ngủ, tâm trạng và hiệu suất nhận thức của con người.

Ở lâu dưới trời nắng nóng có thể gây say nắng, cảm giác "nóng não".

2. Những dấu hiệu sớm cho thấy cơ thể bị "quá nhiệt"

Các triệu chứng ban đầu của say nắng hoặc tăng thân nhiệt thường dễ bị bỏ qua vì nhiều người nghĩ chỉ là mệt do thời tiết. Tuy nhiên, việc nhận biết sớm có ý nghĩa rất quan trọng.

Một số biểu hiện thường gặp gồm:

Đau đầu dữ dội hoặc cảm giác đầu nóng bừng.
Chóng mặt, choáng váng.
Khó tập trung, suy giảm khả năng suy nghĩ.
Cảm giác lú lẫn nhẹ.
Mệt lả, mất sức.
Buồn nôn hoặc nôn.
Cáu gắt bất thường.

Ở một số người, nhiệt độ cao còn ảnh hưởng đến vùng não kiểm soát vận động và thăng bằng, khiến họ đi loạng choạng, mất phối hợp động tác hoặc dễ té ngã. Đây là giai đoạn cơ thể đang cố gắng cảnh báo rằng hệ thống điều hòa nhiệt đã bị quá tải. Nếu tiếp tục ở trong môi trường nóng hoặc không được bù nước, tình trạng có thể tiến triển nhanh sang say nắng thực sự.

3. Dấu hiệu nguy hiểm cần cấp cứu ngay

Say nắng là tình trạng cần xử trí khẩn cấp. Khi xuất hiện các dấu hiệu dưới đây, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt:

Lú lẫn nghiêm trọng hoặc mất ý thức.
Co giật.
Nhiệt độ cơ thể tăng rất cao.
Da nóng, đỏ và khô.
Đổ mồ hôi quá nhiều hoặc ngừng đổ mồ hôi.
Nói khó, nói không rõ.
Khó hiểu lời người khác.
Thở nhanh, tim đập nhanh.

Nếu thân nhiệt không được hạ nhanh, não bộ có thể bị phù nề, tổn thương tế bào thần kinh hoặc để lại di chứng thần kinh lâu dài. Một số trường hợp nặng có thể dẫn tới hôn mê hoặc tử vong.

4. Ai có nguy cơ cao bị say nắng?

Không phải ai tiếp xúc với thời tiết nóng cũng bị say nắng, nhưng một số nhóm có nguy cơ cao hơn do khả năng điều hòa nhiệt kém hoặc phải tiếp xúc nhiệt kéo dài.

Trẻ em: Trẻ nhỏ chưa hoàn thiện cơ chế điều hòa thân nhiệt nên dễ mất nước và tăng thân nhiệt nhanh hơn người lớn. Trẻ thường khó nhận biết hoặc diễn đạt cảm giác khó chịu khi quá nóng.

Người cao tuổi: Người lớn tuổi thường giảm cảm giác khát nước, đồng thời chức năng tim mạch và điều hòa nhiệt cũng suy giảm theo tuổi tác. Nhiều người còn mắc bệnh mạn tính hoặc dùng thuốc ảnh hưởng đến khả năng giữ nước của cơ thể.

Người làm việc ngoài trời: Công nhân xây dựng, nông dân, shipper, người lao động ngoài trời hoặc vận động viên có nguy cơ tiếp xúc nhiệt kéo dài, đặc biệt trong khung giờ nắng gắt.

Người mất nước hoặc có bệnh nền: Người mắc bệnh tim mạch, đái tháo đường, béo phì hoặc đang sốt, tiêu chảy cũng dễ bị tăng thân nhiệt hơn. Một số thuốc lợi tiểu, thuốc điều trị tăng huyết áp hay thuốc thần kinh cũng có thể làm tăng nguy cơ say nắng.

5. Làm gì để phòng tránh say nắng và bảo vệ não bộ trong thời tiết nắng nóng?

Trong điều kiện thời tiết nắng nóng kéo dài, việc chủ động phòng ngừa rất quan trọng để giảm nguy cơ tổn thương do nhiệt.

Hạn chế ra ngoài vào giờ nắng gắt: Nên tránh hoạt động ngoài trời trong khoảng từ 10 giờ đến 16 giờ, khi nhiệt độ và tia UV ở mức cao nhất. Nếu bắt buộc phải làm việc ngoài trời, nên nghỉ giải lao thường xuyên ở nơi có bóng mát hoặc không gian thoáng mát.

Uống đủ nước: Cơ thể cần được bổ sung nước đều đặn, ngay cả khi chưa cảm thấy khát. Có thể bổ sung thêm dung dịch điện giải nếu đổ nhiều mồ hôi. Tuy nhiên, không nên uống quá nhiều nước đá lạnh hoặc lạm dụng nước ngọt có gas, rượu bia vì có thể làm cơ thể mất nước nhiều hơn.

Mặc quần áo phù hợp: Nên chọn quần áo sáng màu, nhẹ, rộng rãi và thấm hút mồ hôi tốt. Đội mũ rộng vành, đeo kính chống nắng khi ra ngoài.

Theo dõi dấu hiệu bất thường của cơ thể: Nếu xuất hiện đau đầu, chóng mặt, lú lẫn hoặc cảm giác kiệt sức khi trời nóng, cần nghỉ ngơi ngay ở nơi mát, bổ sung nước và theo dõi triệu chứng. rong trường hợp người bệnh có biểu hiện bất tỉnh, co giật hoặc rối loạn ý thức, cần gọi cấp cứu ngay.

6. Phòng say nắng theo y học cổ truyền

Để phòng tình trạng "nóng não" trong mùa hè, y học cổ truyền chú trọng nguyên tắc thanh nhiệt, dưỡng âm, sinh tân dịch và điều hòa khí huyết. Người dân nên hạn chế ra ngoài vào thời điểm nắng gắt giữa trưa, tránh lao động cường độ cao dưới trời nóng lâu vì dễ làm cơ thể mất nước và tổn hao khí.

Chế độ ăn uống cũng rất quan trọng: Nên tăng cường các thực phẩm có tính mát như rau xanh, bí đao, rau má, đậu xanh, dưa hấu, cam, chanh… giúp thanh nhiệt và bổ sung nước cho cơ thể. Có thể dùng một số loại nước uống dân gian như nước đậu xanh, nước lá vối, trà hoa cúc hoặc nước sắn dây với lượng phù hợp để hỗ trợ giải nhiệt.

Ngoài ra, y học cổ truyền cũng khuyến khích duy trì giấc ngủ đầy đủ, tránh thức khuya vì cơ thể suy giảm thể trạng sẽ dễ bị ngoại nhiệt tác động hơn. Một số biện pháp như xoa bóp vùng đầu, cổ vai gáy, day ấn huyệt hợp cốc, phong trì hoặc thái dương cũng có thể giúp giảm cảm giác đau đầu, căng tức khi trời nóng.

Tuy nhiên, các chuyên gia lưu ý, nếu người bệnh xuất hiện sốt cao, rối loạn ý thức, co giật hoặc ngất xỉu, cần đưa đến cơ sở y tế ngay thay vì chỉ áp dụng các biện pháp dân gian tại nhà.

Mời độc giả xem thêm:

DS. Hoàng Thu

Nguồn SK&ĐS : https://suckhoedoisong.vn/nong-nao-trong-mua-he-dau-hieu-nguy-hiem-va-cach-phong-ngua-169260527210757928.htm