Nông thôn mới, người dân phải làm chủ 'chiếc cần câu'

2 giờ trướcBài gốc

Nông thôn mới tạo cơ hội phát triển

Phát triển nông thôn mới và giảm nghèo bền vững không chỉ là câu chuyện đầu tư hạ tầng hay hỗ trợ sinh kế, mà cốt lõi nằm ở việc thay đổi tư duy phát triển. Đây là thông điệp xuyên suốt trong chia sẻ của nguyên Phó chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan trong định hướng phát triển nông thôn mới, giảm nghèo bền vững trong thời gian tới.

Ông Hoan cho rằng, không phải nông thôn mới thiếu tiềm năng hay cơ hội, mà đôi khi bị giữ lại bởi những "chiếc neo" vô hình trong tư duy phát triển.

"Nhổ neo" trong tư duy mở lối cho nông thôn mới và hành trình giảm nghèo bền vững.

Theo ông Hoan, nhiều địa phương dù đạt chuẩn nông thôn mới nhưng đời sống người dân chưa thật sự khởi sắc. Không ít hộ dân vừa thoát nghèo lại rơi trở lại vòng xoáy cũ. Nguyên nhân sâu xa là tư duy vẫn neo ở những cách làm quen thuộc, mục tiêu dừng lại ở đạt chuẩn khiến sinh kế chưa bền vững, mô hình thiếu sức sống.

Hiệu ứng "neo" trong tư duy khiến con người thường bám vào những kinh nghiệm, niềm tin hay thói quen ban đầu, từ đó giới hạn cách nhìn nhận và hành động. Trong xây dựng nông thôn mới, những "chiếc neo" vô hình có thể là tư duy làm cho đủ tiêu chí; cách tiếp cận giảm nghèo thiên về hỗ trợ; thói quen trông chờ ngân sách; hay thiếu liên kết giữa các hộ dân, cộng đồng và thị trường. Khi giá trị chỉ được tạo ra trong ngắn hạn, địa phương dễ mất động lực cho hành trình phát triển dài hơi.

Ông Lê Minh Hoan cho rằng, yêu cầu đặt ra hiện nay không phải làm nhiều hơn, mà là làm khác đi. Điều quan trọng là trả lời những câu hỏi cốt lõi: người dân đã thực sự là chủ thể hay chưa; sinh kế có bền vững hay không; cộng đồng đang tự vận hành hay vẫn phụ thuộc.

Từ đó, hành trình phát triển nông thôn cần chuyển từ mô hình chính quyền làm thay sang người dân cùng làm; từ hỗ trợ đơn thuần sang tạo cơ hội; từ sản xuất nông nghiệp đơn lẻ sang kinh tế nông nghiệp có tổ chức; từ những hộ riêng lẻ sang cộng đồng liên kết chặt chẽ.

Giúp người dân tự vươn lên bằng nội lực

Ở góc độ giảm nghèo bền vững, ông Hoan nhấn mạnh nghèo không chỉ là thiếu thu nhập, mà còn là thiếu thông tin, thiếu kỹ năng và thiếu niềm tin. Nhiều "chiếc neo" vô hình như tâm lý "tôi không làm được", "mình nghèo quen rồi" hay "không thể học người khác" khiến chính người dân tự giới hạn khả năng vươn lên. Nếu không tháo gỡ những rào cản đó, các chính sách hỗ trợ khó đạt hiệu quả lâu dài.

Muốn giảm nghèo bền vững, không chỉ cho con cá mà phải giúp người dân làm chủ chiếc cần câu, hiểu thị trường, nâng cao năng lực, khơi dậy ý chí và tạo môi trường để mỗi người có thể tự vươn lên bằng nội lực của mình.

Theo ông Lê Minh Hoan, xây dựng một nền nông thôn mới tư duy mới phải hướng đến những cánh đồng có tổ chức, nơi các hộ liên kết theo chuỗi giá trị, tạo ra giá trị lớn hơn từ sản xuất. Đồng thời, hình thành lớp người nông dân chuyên nghiệp, biết làm ra sản phẩm chất lượng, biết tính toán, liên kết, kể câu chuyện về sản phẩm và hiểu giá trị vùng đất của mình.

Nông thôn mới vì thế không chỉ dừng ở hạ tầng hay những tiêu chí đạt chuẩn, mà phải trở thành không gian sống đáng mơ ước, nơi kinh tế, văn hóa và cộng đồng cùng phát triển. Nông thôn không chỉ là nơi để ở, mà là di sản sống, để người dân có thể tự tin gắn bó và phát triển bền vững. Tư duy được giải phóng làng quê trở thành cộng đồng sáng tạo, vùng đất trở thành không gian phát triển, mỗi người dân là chủ thể hành trình thoát nghèo. Nhổ neo không phải để rời bến, mà để đi xa hơn, vững vàng hơn và tìm thấy chân trời của mình.

Thông điệp cuối cùng mà ông Lê Minh Hoan nhấn mạnh là: Con thuyền ngoài kia vẫn neo, nhưng dòng chảy phát triển thì không bao giờ dừng lại. Câu hỏi đặt ra không phải là nông thôn mới có tiếp tục hay không, giảm nghèo có đạt được hay không, mà là chúng ta có đủ dũng cảm để tháo bỏ những chiếc neo trong chính suy nghĩ của mình hay chưa.

Tham khảo thêm

Thay đổi tư duy để giảm nghèo bền vững