NSƯT Hạnh Thúy: Nghệ thuật phải có chỗ trong luật đô thị

2 giờ trướcBài gốc

NSƯT Hạnh Thúy: Nghệ thuật phải có chỗ trong luật đô thị. Ảnh: NVCC/Design: Tiểu Vũ

Tại hội thảo góp ý dự thảo Luật Đô thị đặc biệt do Hội LHPN TP.HCM tổ chức ngày 28/5, NSƯT Hạnh Thúy gây chú ý khi đề xuất bổ sung nội dung nghệ thuật vào nhóm chính sách phát triển văn hóa xã hội.

Theo chị, một đô thị đặc biệt không thể chỉ được nhìn từ hạ tầng kỹ thuật, kinh tế hay quy hoạch. Nghệ thuật cần được xem là yếu tố tạo bản sắc, nâng cao chất lượng sống, kết nối cộng đồng và góp phần hình thành sức cạnh tranh riêng của TP.HCM.

Sau hội thảo, NSƯT Hạnh Thúy đã có cuộc trò chuyện với phóng viên Một Thế Giới về vai trò của nghệ thuật trong dự thảo Luật Đô thị đặc biệt, cũng như những cơ chế TP.HCM cần có để nghệ thuật phát triển bền vững.

Nghệ thuật không thể đứng ngoài luật đô thị

Phóng viên: Chị vừa tham gia hội thảo góp ý dự thảo Luật Đô thị đặc biệt do Hội LHPN TP.HCM tổ chức. Điều gì thôi thúc một nghệ sĩ như chị tham gia vào quá trình làm luật?

NSƯT Hạnh Thúy: Đó là trách nhiệm, nghĩa vụ công dân. Tôi nghĩ ai cũng muốn được thực hiện quyền đó.

Với bản thân tôi, quá trình tham gia hoạt động nghệ thuật và các công tác xã hội giúp tôi có điều kiện tiếp cận dự thảo luật một cách chủ động hơn. Lần này, tôi may mắn được góp tiếng nói vào việc xây dựng một bộ luật quan trọng, có nhiều ý nghĩa với sự phát triển của thành phố.

Tôi xem đây là nghĩa vụ, là trách nhiệm thiêng liêng, đồng thời cũng là quyền lợi lớn của công dân. Khi được góp ý, mình không chỉ thụ động chấp hành chính sách mà còn có thể tham gia kiến tạo đời sống của thành phố. Đây cũng là cơ hội để tôi tiếp cận thông tin chính thống và hiểu rõ hơn định hướng phát triển của chính quyền.

Phóng viên: Chị nói rằng đọc toàn bộ dự thảo, gần như không thấy nội dung nào đề cập trực tiếp đến nghệ thuật. Cảm giác của chị khi nhận ra điều đó là gì?

NSƯT Hạnh Thúy: Suy nghĩ đầu tiên của tôi là còn thiếu. Tôi hiểu đây mới là dự thảo luật. Ban soạn thảo đã rất cố gắng để xây dựng một dự thảo khoa học và thiết thực nhất có thể. Nhưng vì còn ở giai đoạn lấy ý kiến nên chắc chắn vẫn còn những nội dung cần được bổ sung, chỉnh sửa. Vì vậy tôi mạnh dạn góp ý.

Phóng viên: Nhiều người cho rằng luật đô thị nên tập trung vào hạ tầng, kinh tế, quy hoạch. Chị có thể nói rõ hơn tại sao nghệ thuật phải có mặt trong một đạo luật như thế này?

NSƯT Hạnh Thúy: Khi đề xuất đưa nội dung nghệ thuật vào Luật Đô thị đặc biệt, tôi đã tham khảo, nghiên cứu và cân nhắc kỹ.

Một đô thị đặc biệt không nên chỉ dừng lại ở phát triển hạ tầng kỹ thuật để phục vụ đời sống dân sinh. Đô thị đó còn phải định hình được những giá trị sống sâu sắc thông qua bản sắc văn hóa và một nền kinh tế bền vững.

Tôi tin nghệ thuật chính là linh hồn tạo nên bản sắc của một đô thị đặc biệt. Công trình kiến trúc, nghệ thuật công cộng, tượng đài, tranh tường, không gian triển lãm, thiết kế cảnh quan, sân khấu, điện ảnh đều là những yếu tố góp phần kiến tạo nét đặc trưng văn hóa riêng, không thể sao chép.

NSƯT Hạnh Thúy góp ý tại hội thảo góp ý dự thảo Luật Đô thị đặc biệt. Ảnh: NVCC

Nghệ thuật cũng là con đường tự nhiên và nhanh nhất để chạm đến cảm xúc con người. Qua phim ảnh, sân khấu, hội họa, văn học hay những tác phẩm nghệ thuật quốc tế, chúng ta có thể hiểu sâu hơn về đất nước, con người và văn hóa của một quốc gia.

Ngoài ra, nghệ thuật còn góp phần xây dựng kinh tế tri thức, kinh tế sáng tạo. Các show diễn thực cảnh quy mô lớn, concert, tác phẩm điện ảnh đã cho thấy rõ vai trò trong việc thu hút khách du lịch quốc tế, giữ chân dòng tiền và tạo giá trị thặng dư cho kinh tế đô thị.

Nếu Luật Đô thị đặc biệt không nhắc đến không gian văn hóa nghệ thuật, tôi e rằng chúng ta sẽ thiếu cơ sở để xây dựng các không gian nghệ thuật công cộng và chuyên biệt nhằm kết nối cộng đồng, nâng cao chất lượng sống và làm đẹp cho không gian chung của thành phố.

NSƯT Hạnh Thúy: TP.HCM cần thêm không gian sáng tạo

Phóng viên: Chị đề xuất bổ sung nghệ thuật vào mục phát triển văn hóa xã hội. Chính sách cụ thể đó trông như thế nào trong thực tế, theo hình dung của chị?

NSƯT Hạnh Thúy: Khi nghệ thuật được đưa vào danh mục phát triển văn hóa xã hội, chính sách trong thực tế sẽ có điều kiện tạo ra những không gian đô thị mở và giàu bản sắc hơn.

Thay vì những công trình khô cứng, thành phố có thể kết hợp nghệ thuật kiến trúc, điêu khắc, thiết kế cảnh quan để tạo nên các không gian giàu ý tưởng, có bản sắc và mang lại trải nghiệm thẩm mỹ cho người dân. Các buổi biểu diễn nghệ thuật trong nhà và ngoài trời cũng giúp đời sống tinh thần của cộng đồng rộng mở hơn, đồng thời nâng cao năng lực thụ hưởng văn hóa.

Tôi hình dung chính sách đó có hai phần. Phần cứng là hạ tầng đô thị giàu tính thẩm mỹ, các không gian sáng tạo công cộng, các thiết chế văn hóa phù hợp với đời sống hiện đại.

Phần mềm là cơ chế nuôi dưỡng tài năng nghệ thuật, nâng cao năng lực cảm thụ của cộng đồng, tạo giá trị nhận diện bản sắc đô thị và kết nối con người một cách tự nhiên.

NSƯT Hạnh Thúy (phải) trên sàn diễn. Ảnh: NVCC

Phóng viên: TP.HCM đang là trung tâm sân khấu, điện ảnh, âm nhạc của cả nước. Theo chị, hiện tại thành phố đang thiếu những cơ chế gì để nghệ thuật thực sự phát triển bền vững?

NSƯT Hạnh Thúy: Hiện nay, đầu tư vào điện ảnh và sân khấu, đặc biệt là sân khấu xã hội hóa hoặc phim độc lập, có rủi ro rất cao. Trong khi đó, cơ chế bảo hộ và khuyến khích vẫn còn hạn chế.

Theo tôi, một điểm thiếu rõ nhất là cơ chế tài chính và ưu đãi thuế. Các dự án nghệ thuật rất khó được định giá như tài sản vật chất, dù để có một tác phẩm phải tốn rất nhiều tiền bạc, công sức và chất xám. Vì vậy, nghệ thuật vẫn thiếu cơ chế đầu tư, thế chấp, cho vay cụ thể.

Một vấn đề khác là không gian. Nhiều nhà hát, mặt bằng, đất công thuộc quản lý nhà nước đang bỏ trống hoặc sử dụng chưa hiệu quả, trong khi các đơn vị nghệ thuật tư nhân lại thiếu sân khấu, thiếu không gian sáng tạo.

Với điện ảnh, các đơn vị sản xuất cũng cần nguồn vốn lớn để đầu tư không gian, trang thiết bị, kỹ thuật và con người vận hành. Nhưng cơ chế cho thuê, liên doanh, liên kết giữa công và tư hiện vẫn vướng nhiều thủ tục pháp lý. Tâm lý e ngại làm thất thoát tài sản công cũng là vấn đề cần được nhìn nhận thấu đáo.

NSƯT Hạnh Thúy: Nghệ thuật cần được nhìn như một phần trong cấu trúc phát triển đô thị

Ngoài ra, thành phố còn thiếu sự liên kết để tạo chuỗi giá trị sinh thái cho nghệ thuật. Chẳng hạn, có thể xây dựng cơ chế kết nối nghệ thuật với du lịch, biến tác phẩm sân khấu, điện ảnh thành sản phẩm du lịch chiến lược. Đó có thể là các show diễn thực cảnh định kỳ để thu hút khách quốc tế, hoặc các tour du lịch khám phá bối cảnh phim.

TP.HCM cũng có thể tham khảo các mô hình khu sáng tạo tập trung như Broadway ở Mỹ hay Daehangno ở Hàn Quốc. Đó là những nơi quy tụ nhiều nhà hát, kết hợp phố đi bộ, ẩm thực, mua sắm để tạo dòng tiền tuần hoàn nuôi dưỡng nghệ thuật.

Cơ chế đãi ngộ, thu hút và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cũng rất quan trọng. Đào tạo nghệ thuật cần gắn với thực tiễn thị trường, phải được làm lâu dài và có phương pháp hiệu quả.

Vai trò nghệ sĩ trong chính sách

Phóng viên: Chị từng ứng cử đại biểu HĐND TP.HCM. Vai trò nghệ sĩ và người tham gia chính sách có mâu thuẫn nhau không, hay chúng bổ trợ cho nhau?

NSƯT Hạnh Thúy: Tôi không thấy hai vai trò này mâu thuẫn. Ngược lại, chúng bổ trợ cho nhau rất nhiều trong hành trình làm việc của tôi.

Người nghệ sĩ thường có sự nhạy cảm với thời cuộc và đời sống. Nghệ sĩ cũng có điều kiện tiếp xúc với công chúng một cách tự nhiên, trên diện rộng và có sức lan tỏa nhất định.

NSƯT Hạnh Thúy cùng với các nghệ sĩ đồng nghiệp. Ảnh:NVCC

Điều đó giúp người làm nghệ thuật có thể nhìn chính sách bằng lăng kính đời sống, từ đó đưa ra những kiến nghị thiết thực và nhân văn hơn. Nếu tham gia các công tác xã hội, nghệ sĩ có thể giúp chính sách đến gần công chúng hơn, đồng thời đại diện cho tiếng nói của giới nghệ sĩ một cách thiết thực và hiệu quả.

Phóng viên: Hội thảo lần này quy tụ nhiều phụ nữ góp ý về luật. Với tư cách phụ nữ làm nghệ thuật, chị thấy hai nhóm yêu cầu này, của phụ nữ và của nghệ sĩ, có điểm gặp nhau ở đâu?

NSƯT Hạnh Thúy: Nếu theo dõi các phát biểu tại hội thảo do Hội LHPN TP.HCM tổ chức, có thể cảm nhận rõ tinh thần lấy con người làm trọng tâm.

Bên cạnh việc nâng cao đời sống vật chất, các ý kiến cũng chú trọng đến sự an toàn, đời sống tinh thần, nhận thức, vai trò và vị trí xã hội của từng công dân.

Những điều được nhắc đến khiến tôi ấn tượng là không gian an toàn, không gian cảm xúc, không gian tiện lợi và không gian bản sắc. Phụ nữ cần những điều đó để có một cuộc sống tốt hơn. Nghệ sĩ cũng cần những điều đó để sáng tạo và cống hiến đầy đủ giá trị của mình cho công chúng.

Phóng viên: Dự thảo Luật Đô thị đặc biệt dự kiến hoàn thiện vào đầu tháng 7. Nếu chỉ được chọn một điều mình kiến nghị phải được đưa vào luật, chị chọn điều gì?

NSƯT Hạnh Thúy: Tôi chọn nội dung liên quan đến nghệ thuật.

Điều tiên quyết là nghệ thuật không thể đứng ngoài sự vận hành, phát triển và dòng chảy lịch sử chung của đất nước, của thành phố. Trong một đô thị đặc thù như TP.HCM, tôi tin nghệ thuật là hạ tầng thiết yếu cho tâm hồn và cho sự phát triển bền vững.

Nghệ thuật có thể tạo ra giá trị văn hóa, giá trị giải trí, giá trị chữa lành. Nghệ thuật cũng là chất keo gắn kết cộng đồng, định vị bản sắc văn hóa của thành phố và đóng góp hiệu quả cho nền kinh tế.

Phóng viên: Chị kỳ vọng gì ở thế hệ nghệ sĩ trẻ tại TP.HCM trong việc lên tiếng cho nghệ thuật ở không gian công cộng và chính sách?

NSƯT Hạnh Thúy: Tôi tin các thế hệ nghệ sĩ trẻ năng động, sáng tạo, mạnh mẽ, dám thể hiện và luôn tự học hỏi sẽ là những người giới thiệu, khẳng định hiệu quả các giá trị văn hóa, đất nước và con người Việt Nam.

Chính họ sẽ góp phần tạo nên đời sống nghệ thuật sôi động, có giá trị cho nghệ thuật nước nhà. Từ thực tiễn sáng tạo đó, tôi hy vọng họ sẽ tạo được những đột phá trong việc xây dựng thiết chế văn hóa, giá trị văn hóa chuẩn mực, đưa chính sách đến với đời sống một cách tự nhiên và thiết thực hơn.

Phóng viên: Xin cảm ơn NSƯT Hạnh Thúy!

Tiểu Vũ

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/nsut-hanh-thuy-nghe-thuat-phai-co-cho-trong-luat-do-thi-252489.html