Khoa Điện ảnh và Nghệ thuật Truyền thông Dodge thuộc Đại học Chapman từ lâu đã được công nhận là một trong những cái nôi đào tạo nghệ thuật uy tín bậc nhất thế giới. Đây chính là bệ phóng tài năng cho anh em nhà Duffer, những bộ óc sáng tạo xuất chúng đứng sau thành công vang dội của loạt phim truyền hình khoa học viễn tưởng Stranger Things.
Với bề dày lịch sử và danh tiếng lẫy lừng như vậy, mọi động thái của ngôi trường này luôn thu hút sự chú ý đặc biệt từ giới chuyên môn. Đầu tháng này, ban lãnh đạo trường đã tạo ra một sự tranh cãi lan rộng khi đưa một diễn giả gây chia rẽ sâu sắc đến các giảng đường danh giá của mình.
Tilly Norwood là nữ diễn viên AI gây tranh cãi nhiều nhất
Nhân vật ảo này được tạo ra vào năm 2025 bởi Eline Van der Velden, một nữ diễn viên kiêm diễn viên hài người Hà Lan và cũng là người sáng lập Particle6 Group. Sự xuất hiện của thực thể nhân tạo này lập tức vấp phải sự phản đối kịch liệt trên khắp Hollywood, từ sự lên án của hiệp hội nghệ sĩ SAG-AFTRA cho đến những lời phàn nàn của các tên tuổi quyền lực trong ngành công nghiệp điện ảnh. Sự việc càng trở nên căng thẳng hơn khi Van der Velden tiếp tục ra mắt Xicoia, một xưởng đào tạo tài năng ứng dụng thuật toán với tham vọng to lớn là sản xuất ra hàng loạt "ngôi sao kỹ thuật số siêu thực" phục vụ cho thị trường giải trí toàn cầu.
Làn sóng phẫn nộ từ sinh viên đến giới chuyên môn về nữ diễn viên AI Tilly Norwood
Việc mang một sản phẩm của công nghệ vào môi trường giáo dục chuyên đào tạo nghệ thuật thứ bảy đã vấp phải những phản ứng vô cùng dữ dội. Trong một cuộc phỏng vấn độc quyền với Deadline, Van der Velden đã lên tiếng bảo vệ cho dự án đầy tham vọng của mình. Bà nhấn mạnh rằng Tilly Norwood ngay từ khi ra đời đã được định hình để hoạt động độc lập trong thể loại công nghệ sinh tạo, và cô ấy sẽ vĩnh viễn ở lại vị trí đó. Nhà sáng lập này liên tục khẳng định các nhân vật kỹ thuật số do công ty bà tạo ra tuyệt đối sẽ không cướp đi công việc hay thay thế các diễn viên con người bằng xương bằng thịt.
Thế nhưng, những lời trấn an mỏng manh đó hoàn toàn vô tác dụng trước sự bất bình sục sôi của cộng đồng sinh viên và cựu sinh viên Đại học Chapman. Đối với những người trẻ đang ngày đêm miệt mài rèn luyện khả năng diễn xuất và tư duy đạo diễn, việc nhà trường công khai hậu thuẫn cho nữ diễn viên ảo đầu tiên trên thế giới bị xem là một hành động đi ngược lại các giá trị nghệ thuật nguyên bản. Phản ứng của cộng đồng mạng đã thể hiện mức độ thất vọng lên đến đỉnh điểm.
Dưới một đoạn video ngắn giới thiệu về Norwood được đăng tải trên trang Instagram chính thức của Khoa Dodge, hàng loạt bình luận giận dữ đã xuất hiện. Những người theo dõi trang đã để lại những lời chỉ trích nặng nề, gọi hành động của trường là "tởm lợm và vô trách nhiệm". Nhiều ý kiến khác yêu cầu ban lãnh đạo "hãy làm tốt hơn" và thẳng thừng tuyên bố rằng họ "không muốn thấy thứ rác rưởi của trí tuệ nhân tạo" hiện diện trong không gian nghệ thuật thiêng liêng này.
Những khoản tài trợ gây tranh cãi và sự thỏa hiệp với công nghệ
Ngay giữa lúc ngọn lửa tranh luận đang bùng lên dữ dội, Trưởng khoa Dodge là ông Stephen Galloway lại tiếp tục dội thêm dầu vào lửa bằng một quyết định đầy bất ngờ. Vị trưởng khoa này đã gửi một email trực tiếp đến toàn thể sinh viên để thông báo về việc trường sẽ cung cấp các khoản tài trợ tài chính với tổng trị giá lên tới 40.000 USD. Điều kiện tiên quyết để nhận được số tiền này là sinh viên phải sử dụng trí tuệ nhân tạo với "sự độc đáo, nguồn cảm hứng và tính sáng tạo" cho các dự án làm phim của mình.
Ông Galloway gửi lời cảm ơn sâu sắc đến những "nhà tài trợ hào phóng" đã hỗ trợ ngân sách cho chương trình này, nhưng danh tính thực sự của những người đứng sau nguồn tiền vẫn được giữ kín tuyệt đối. Động thái này ngay lập tức bị nhiều người diễn dịch là một nỗ lực dùng sức mạnh tài chính để xoa dịu dư luận, đồng thời gián tiếp ép buộc sinh viên phải thỏa hiệp và ứng dụng công cụ gây tranh cãi vào tác phẩm của họ.
Trước sức ép ngày càng lớn từ dư luận trong và ngoài khuôn viên trường, đại diện phát ngôn của Đại học Chapman đã phải chính thức lên tiếng để làm rõ quan điểm định hướng. Người phát ngôn khẳng định nhà trường đang thực hiện một cách tiếp cận cẩn trọng và có chủ ý đối với công nghệ thuật toán trong các chính sách cùng những hoạt động thực tiễn.
Quá trình này bao trùm việc thành lập các nhóm làm việc liên ngành và đa chức năng trải rộng trên toàn bộ hệ thống đại học để xem xét kỹ lưỡng các vấn đề, lợi ích cùng những mối lo ngại tiềm ẩn mà công nghệ này mang lại. Nhà trường đang tiến hành thiết kế một cuộc khảo sát quy mô lớn, dự kiến sẽ được phân phối đến toàn thể nhân viên và sinh viên để thu thập góc nhìn khách quan từ mọi phía.
Phía nhà trường lập luận rằng các mô hình sinh tạo đã là một phần của xã hội hiện đại và đang trở thành một xu hướng thực hành ngày càng phát triển trong vô số các lĩnh vực. Việc áp dụng công nghệ vào sản xuất nghệ thuật là một thực tế đang hiện hữu. Thử thách lớn nhất hiện nay đối với các cơ sở đào tạo là làm thế nào để hướng dẫn thế hệ nghệ sĩ tương lai tận dụng công cụ mới này một cách có trách nhiệm, thay vì hoàn toàn chối bỏ nó. Dù vậy, cuộc tranh luận tại Đại học Chapman vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, phơi bày một ranh giới vô cùng mỏng manh giữa việc đón đầu đổi mới sáng tạo và nguy cơ đánh mất đi linh hồn của điện ảnh truyền thống.
Bùi Tú