Thí điểm mô hình nuôi biển công nghệ cao
Tỉnh Khánh Hòa là một trong những địa phương có điều kiện tự nhiên thuận lợi bậc nhất cả nước để phát triển nuôi trồng thủy sản với đường bờ biển dài 495 km, hệ thống vịnh, đầm phá và đảo phong phú.
Cùng với đó, địa phương này còn sở hữu một lợi thế đặc biệt mà ít địa phương nào có được: hệ thống các cơ sở nghiên cứu khoa học hàng đầu trong lĩnh vực biển và thủy sản cùng đóng trên địa bàn. Có thể kể đến Trường Đại học Nha Trang, Viện Nghiên cứu Hải dương học, Viện Nghiên cứu Nuôi trồng Thủy sản III, Trung tâm Nghiên cứu Khoa học và Công nghệ Nhiệt đới hỗn hợp Việt - Nga… Với thế mạnh đặc biệt này, nghề nuôi trồng thủy sản của Khánh Hòa phát triển rất sớm, từ trước năm 1990, với đầy đủ các khâu từ sản xuất giống, nuôi trồng, chế biến cho đến xuất khẩu.
Tuy nhiên, bên cạnh kết quả đạt được, nuôi trồng thủy sản trên biển tại địa phương này đang đối mặt với những thách thức, khó khăn trong phát triển bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu. Ngư dân chủ yếu sử dụng lồng bè nuôi thô sơ truyền thống bằng gỗ, nuôi gần bờ, quy mô nhỏ lẻ, đang gây áp lực ô nhiễm môi trường và thiếu an toàn trong mùa mưa bão. Thêm nữa, việc sử dụng diện tích mặt nước chồng chéo với hoạt động của các ngành kinh tế khác dẫn tới hiệu quả không cao, cũng như đã ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động nuôi trồng thủy sản trên biển.
Trước thực trạng trên, để khắc phục hạn chế, phát huy tiềm năng nuôi biển, vào đầu năm 2025, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định 231 phê duyệt Đề án thí điểm phát triển nuôi biển công nghệ cao tại Khánh Hòa. Mục đích của đề án là đưa ngành nuôi biển của tỉnh phát triển theo quy mô công nghiệp, hướng ra xa bờ, thích ứng với biến đổi khí hậu, giữ vững môi trường biển, mang lại thu nhập cao cho người dân, phát triển bền vững. Ngay sau đó, tỉnh đã triển khai các mô hình thí điểm tại một số khu vực: Ninh Hòa, Đầm Bấy, Hòn Nội, Đại Lãnh.
Mô hình nuôi biển công nghệ cao đã đem lại hiệu quả kinh tế cao, bảo vệ môi trường. Ảnh: Kim Sơ.
Ông Võ Văn Công, Phó Giám đốc Sở NN&MT tỉnh Khánh Hòa, cho biết, đề án nuôi biển công nghệ cao hướng tới hai chuyển đổi lớn: từ khai thác sang nuôi trồng để giảm áp lực lên nguồn lợi tự nhiên; và từ nuôi ven bờ, lồng gỗ truyền thống sang nuôi biển ứng dụng công nghệ cao để phát triển bền vững.
“Quá trình chuyển đổi này không dễ, bởi bà con đã quen với mô hình cũ. Muốn người dân mạnh dạn vươn khơi, cần có chính sách đủ mạnh, đủ hấp dẫn”, ông Công nhấn mạnh.
Ông Võ Văn Công cho biết thêm, địa phương đang tích cực tháo gỡ nút thắt về pháp lý giao mặt nước biển và phê duyệt quy hoạch vùng nuôi, đồng thời tham mưu các chính sách bảo hiểm rủi ro để bà con yên tâm vươn khơi.
Bà Nguyễn Thị Lệ, Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản và Biển đảo tỉnh Khánh Hòa cho biết, việc chuyển đổi này giúp ngư dân nâng cao năng suất, chủ động ứng phó thiên tai và giảm thiểu ô nhiễm.
Điển hình là Công ty Australis với khu nuôi cá chẽm xa bờ 384 ha, sử dụng lồng HDPE chu vi 120m, đạt sản lượng tới 300 tấn/lồng. Trung tâm Nuôi biển công nghệ cao thuộc Viện Nghiên cứu Nuôi trồng thủy sản I chủ yếu nuôi cá chim vây vàng được đánh giá có nhiều lợi thế vượt trội như chủ động được nguồn giống, thức ăn, thị trường tiêu thụ rộng và ổn định. Cơ sở này vận hành 42 lồng (gồm 20 lồng tròn thể tích 2.500 m3/lồng và 22 lồng vuông thể tích 125 m3/lồng), cho sản lượng đạt khoảng 200 tấn/năm, giá cá chim vây vàng hiện dao động từ 130.000–140.000 đồng/kg, cao hơn cùng kỳ năm ngoái.
Ông Nguyễn Văn Dũng, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Khánh Hòa cho biết thêm, hiện nay, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh đang phối hợp cùng các địa phương tiếp tục hỗ trợ kinh phí lắp đặt lồng nuôi cho 70 hộ dân khác trên địa bàn. Tính đến nay, đã có 27 hộ hoàn tất lắp đặt và hạ thủy lồng, với tổng số 12 ô lồng vuông và 50 ô lồng tròn.
Ngoài ra, các đơn vị như HTX Nuôi biển công nghệ cao Vân Phong, HTX Dịch vụ và Nuôi trồng thủy sản Hòn Nội Cam Ranh, cùng HTX Nuôi biển công nghệ cao Hòn Nội (Cam Lâm) cũng đang tích cực ứng dụng công nghệ lồng nuôi bằng vật liệu HDPE nhằm thích ứng với biến đổi khí hậu.
Phát triển nông nghiệp số, định hướng xanh và bền vững
Bước sang năm 2026, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Khánh Hòa phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản ở mức 2,81%.
Cùng với đó, Sở sẽ tập trung tham mưu các đề án về nông nghiệp số, nông nghiệp xanh và tuần hoàn nhằm xây dựng nông thôn mới gắn với thích ứng hiệu quả biến đổi khí hậu. Cũng như xây dựng vùng sản xuất tập trung, ứng dụng số hóa, blockchain trong truy xuất nguồn gốc. Đặc biệt là đề án phát triển sản phẩm dê, cừu thành sản phẩm Halal nhằm gia tăng giá trị kinh tế.
Nuôi biển công nghệ cao để phát triển bền vững.
Một trong những mục tiêu trọng tâm là tiếp tục triển khai quyết liệt có hiệu quả công tác chống khai thác bất hợp pháp, không báo cáo, không theo quy định (IUU).
“Vấn đề này chúng tôi xác định là nhiệm vụ hàng đầu, nhằm góp phần gỡ “thẻ vàng” của Ủy ban Châu Âu (EC)”, ông Võ Văn Công, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh.
Đồng thời, Sở Nông nghiệp và Môi trường Khánh Hòa cũng sẽ hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai, tích hợp lên hệ thống quốc gia và số hóa quy hoạch sử dụng đất để phát huy tốt nhất nguồn lực từ tài nguyên.
Song song đó, công tác quản lý tài nguyên được siết chặt với mục tiêu duy trì tỷ lệ thu gom rác thải đô thị đạt 100% và thực hiện lộ trình giảm phát thải khí nhà kính về mức "0" vào năm 2050. Tỉnh cũng chú trọng phát triển sản phẩm OCOP trở thành "đại sứ du lịch" và bảo vệ nguồn lợi thủy sản thông qua các mô hình đồng quản lý, đảm bảo hài hòa giữa phát triển kinh tế biển hiện đại và giữ vững an ninh môi trường sinh thái.
Thu Trang/Báo Tin tức và Dân tộc