'Nút thắt Iran' siết chặt, TT Trump tìm lối qua TT Putin?

2 giờ trướcBài gốc

"Cuộc điện đàm tối 9/3 (giờ Mỹ) giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Nga Vladimir Putin được xem là nỗ lực của Washington nhằm tìm lối thoát cho thế khó đang dần lộ diện trong cuộc chiến mà Mỹ và Israel phát động nhằm vào Iran", Giáo sư Dmitry Evstafiev nhận định trên RT.

Trong khi đó, Nhà Trắng vẫn duy trì giọng điệu cứng rắn. Ông Trump tiếp tục khẳng định quyền định hình tương lai chính trị của Iran, thậm chí còn bóng gió về việc lựa chọn lãnh đạo tinh thần mới cho quốc gia này. Song song với đó, ông cũng kêu gọi các tàu chở dầu “thể hiện lòng can đảm” và phá vỡ cái mà ông gọi là sự phong tỏa của lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo tại eo biển Hormuz.

Tuy nhiên, thực tế chiến trường và môi trường chính trị xung quanh cuộc xung đột đang diễn biến theo hướng ngày càng bất lợi cho Washington. Quán tính của một cuộc chiến quy mô lớn do Mỹ và Israel khởi xướng đang gia tăng, kéo theo những hệ quả mà Nhà Trắng khó kiểm soát.

Ngay cả một số đối tác thân cận nhất của Mỹ cũng bắt đầu giữ khoảng cách. Kuwait - được xem là một trong những đồng minh trung thành của Washington tại vùng Vịnh - tuyên bố không cho phép sử dụng lãnh thổ nước này để tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Iran, bất chấp những bằng chứng cho thấy điều ngược lại.

Các căn cứ quân sự của Mỹ tại vùng Vịnh hư hại lớn sau các đòn trả đũa của Iran. Ảnh: CNN.

Trong khi đó, các lực lượng người Kurd tại Syria kêu gọi người dân Iraq và Iran không nên đặt niềm tin vào Washington. Đồng thời, các thông tin về những kênh tiếp xúc hậu trường giữa Riyadh và Tehran, cũng như giữa nhiều thủ đô Arab khác với Iran, xuất hiện ngày càng dày đặc.

Dù quan hệ giữa ông Trump và Israel vẫn là một liên minh chiến lược vững chắc, diễn biến của cuộc xung đột hiện nay rõ ràng không phải kịch bản mà Nhà Trắng kỳ vọng khi quyết định tung ra các đòn tấn công vào Iran.

Trong bối cảnh đó, lựa chọn tìm đến Moscow trở nên dễ hiểu.

Ông Trump từng hy vọng có thể “cắt nút thắt Iran” bằng sức mạnh quân sự. Trong nội bộ chính trị Mỹ, lập luận rằng Washington có thể chấm dứt hơn bốn thập niên đối đầu với Tehran bằng một chiến dịch quân sự quyết đoán từng rất hấp dẫn. Nhưng thay vì được tháo gỡ, nút thắt này lại ngày càng siết chặt.

Một số mắt xích then chốt của cuộc khủng hoảng hiện nay không thể được tháo gỡ nếu thiếu vai trò của Nga. Điều này vốn đã được nhiều chuyên gia nhận định từ đầu, dù với đội ngũ của ông Trump khi đó, nó chủ yếu vẫn chỉ là nhận thức mang tính lý thuyết, RT cho biết.

Giờ đây, Washington đang phải đối diện với thực tế.

Ảnh hưởng suy giảm của Mỹ ở Trung Đông

Yếu tố đầu tiên là sự suy giảm ảnh hưởng của Mỹ tại Trung Đông, đặc biệt ở khu vực vùng Vịnh.

Không chỉ cơ sở hạ tầng quân sự của Mỹ trong khu vực bị tổn thất đáng kể, mà một số thành phần trong hệ thống an ninh rộng lớn hỗ trợ chiến lược phòng thủ của Israel, bao gồm cả các mạng lưới cảnh báo sớm, cũng đã bị suy yếu.

Quan trọng hơn, cuộc xung đột đã khiến nhiều quốc gia trong khu vực nhận ra rằng các bảo đảm an ninh quân sự và chính trị của Washington không còn đáng tin cậy như trước. Một khi những nghi ngờ như vậy đã hình thành, rất khó để đảo ngược.

Nói cách khác, những cam kết an ninh mà Washington dành cho các chế độ quân chủ vùng Vịnh - một khi đã bị “xay nhỏ” bởi thực tế chiến trường - khó có thể nhanh chóng được khôi phục nguyên vẹn.

Cháy lớn tại nhà máy lọc dầu Bahrain Lửa lớn và khói đen dày đặc bốc lên từ trụ sở của công ty dầu khí quốc gia Bahrain, BAPCO, trong ngày 9/3.

Liệu ông Trump có nhận thức đầy đủ mức độ của sự thay đổi này hay không vẫn còn là dấu hỏi.

Nỗ lực của ông nhằm lôi kéo Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan tham gia vào các sáng kiến ngoại giao cho thấy Nhà Trắng có thể vẫn chưa đánh giá hết quy mô của sự dịch chuyển chiến lược đang diễn ra. Tuy vậy, việc ông trực tiếp gọi điện cho Moscow cũng cho thấy Washington hiểu rằng quan hệ với các quốc gia Arab không thể được ổn định chỉ bằng nỗ lực đơn phương.

Áp lực từ thị trường năng lượng toàn cầu

Yếu tố thứ hai liên quan đến thị trường dầu khí toàn cầu.

Điều mà ông Trump ban đầu mô tả là một “cơn co thắt tạm thời” của thị trường năng lượng, thậm chí có thể tạo cơ hội để Mỹ tái phân bổ nguồn cung theo hướng có lợi, giờ đây đang có nguy cơ trở thành sự gián đoạn kéo dài của chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu.

Một kịch bản như vậy rõ ràng không mang lại lợi ích cho Washington.

Nếu khủng hoảng leo thang, dư luận quốc tế cũng như cử tri Mỹ sẽ nhanh chóng xác định ai là bên phải chịu trách nhiệm. Đồng thời, điều đó cũng phơi bày mức độ mong manh của vận tải năng lượng đường biển - lĩnh vực mà Washington từng hy vọng củng cố vị thế chiến lược của mình.

Trên thực tế, một nỗ lực khác nhằm tái cấu trúc thị trường dầu khí toàn cầu theo hướng gây bất lợi cho Nga bằng cách "không có Nga và chống lại Nga", dường như đã thất bại.

Nhà máy lọc dầu Orsknefteorgsintez ở thành phố Orsk, vùng Orenburg (Nga). Dù bị EU cắt giảm nhập khẩu đáng kể, Nga vẫn cung cấp lên tới 13% khí đốt cho EU. Ảnh: Reuters.

Khác với nhiều quốc gia khác, Moscow đã dành nhiều năm chuẩn bị cho những biến động lớn của thị trường năng lượng.

Trong bối cảnh đó, đề xuất của ông Putin với EU về khả năng nối lại nguồn cung dầu khí, chủ yếu thông qua các tuyến đường ống, trở nên đáng chú ý.

Thoạt nhìn, sáng kiến này có vẻ không liên quan trực tiếp đến cuộc chiến tại vùng Vịnh. Nhưng trên thực tế, nó phản ánh sự tính toán chiến lược về những hệ quả mà xung đột tại Trung Đông có thể gây ra đối với hệ thống năng lượng toàn cầu.

Nếu các tuyến vận chuyển dầu khí bằng đường biển, vốn được Mỹ cam kết bảo vệ, trở nên ngày càng rủi ro, các tuyến đường ống sẽ một lần nữa lấy lại tầm quan trọng chiến lược.

Bản chất xung đột đang thay đổi

Yếu tố thứ ba nằm ở sự thay đổi của chính cuộc xung đột.

Sau hơn 10 ngày chiến sự, đối đầu giữa Mỹ và Iran đã bắt đầu bước sang giai đoạn mới. Bên cạnh các hoạt động quân sự truyền thống, những hình thức phá hoại và khủng bố đang ngày càng trở nên nổi bật.

Sự chuyển dịch này phần nào là hệ quả từ nỗ lực của Nhà Trắng khi mô tả cuộc đối đầu như một cuộc chiến tôn giáo rộng lớn chống lại Iran.

Tuy nhiên, khác với nhiều cuộc xung đột trước đây ở Trung Đông, mục tiêu chính của các hoạt động phá hoại có thể sẽ không phải là các cơ sở của Israel. Thay vào đó, các mục tiêu liên quan đến Mỹ - từ hạ tầng đến công dân - nhiều khả năng sẽ trở thành đích nhắm ở nhiều nơi trên thế giới.

Từ góc nhìn của Iran cũng như nhiều nhóm Hồi giáo cực đoan, Mỹ mới là đối thủ chính trong cuộc đối đầu này, chứ không phải Israel.

Trong bối cảnh đó, ảnh hưởng kiềm chế của Moscow đối với Tehran có thể trở nên quan trọng, nếu Washington thực sự muốn tìm kiếm con đường hạ nhiệt căng thẳng.

Iran phóng 'quái vật' tên lửa siêu vượt âm mang đầu đạn 1,8 tấn Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran cho biết đã phóng loạt UAV và tên lửa chiến lược, gồm Qadr, Emad, Fattah và tên lửa siêu vượt âm Khyber trong đợt tấn công thứ 34 nhằm vào Israel và các mục tiêu của Mỹ trong khu vực, cho rằng chiến trường đã bước sang “một giai đoạn mới”.

Áp lực chính trị trong lòng nước Mỹ

Yếu tố cuối cùng là chính trị nội bộ Mỹ.

Cuộc chiến mà một số nhà hoạch định chiến lược ở Washington từng kỳ vọng chỉ kéo dài khoảng 5 ngày nay đang được dự đoán có thể tiếp diễn trong nhiều tháng. Một cuộc xung đột kéo dài như vậy có thể nhanh chóng biến thành mảnh đất màu mỡ cho một cuộc khủng hoảng chính trị trong lòng nước Mỹ.

Sự ủng hộ dành cho ông Trump tại Washington vốn đã suy yếu ngay cả trước khi chiến tranh nổ ra. Khi xung đột kéo dài, những hệ quả chính trị chắc chắn sẽ ngày càng rõ rệt.

Sớm hay muộn, giới chính trị Mỹ cũng sẽ phải đối mặt với thực tế hậu chiến: từ hậu quả nhân đạo đối với Iran cho đến sự bất ổn của các đồng minh khu vực của Washington.

Ở phương diện này, Moscow khó có thể giúp được ông Trump.

Nga có thể góp phần tháo gỡ một số mắt xích của “nút thắt Iran”. Nhưng những hệ lụy chính trị mà cuộc chiến đang tạo ra trong lòng nước Mỹ rốt cuộc vẫn là vấn đề mà chính Washington phải tự giải quyết.

Phương Linh

Nguồn Znews : https://znews.vn/nut-that-iran-siet-chat-tt-trump-tim-loi-qua-tt-putin-post1634048.html