Mặt bằng dang dở, vốn lớn nằm chờ
Theo ông Mai Văn Tân, Giám đốc Sở Xây dựng TP Cần Thơ, năm 2025 được xác định là mốc về đích của nhiều dự án giao thông trọng điểm tại TP Cần Thơ. Thế nhưng, thực tế cho thấy không ít công trình đang rơi vào tình trạng "thi công cầm chừng", giải ngân thấp, nguy cơ trễ hẹn khi những nút thắt quen thuộc về mặt bằng tiếp tục kéo dài.
Dự án mở rộng quốc lộ 91 kéo dài nhiều năm do vướng giải phóng mặt bằng hiện đang khởi động.
"Tại các dự án đường tỉnh (ĐT) 918 (giai đoạn 1 và giai đoạn 2), ĐT917 và ĐT921, điểm chung dễ nhận thấy là tỷ lệ giải ngân năm 2025 đều ở mức thấp, nhiều gói thầu chưa thể triển khai đồng loạt vì mặt bằng chưa thông suốt", lãnh đạo Sở Xây dựng TP Cần Thơ xác nhận.
Cụ thể, dự án ĐT918 giai đoạn 1 có tổng mức đầu tư hơn 324 tỷ đồng nhưng đến nay giải ngân năm 2025 mới đạt hơn 5% kế hoạch. Dù phần lớn các hộ dân đã nhận tiền bồi thường, vẫn còn vài trường hợp chưa bàn giao đất, trong khi quỹ nền tái định cư chưa có để bố trí, buộc địa phương phải chi tiền thuê nhà tạm cư.
Ở ĐT918 giai đoạn 2, hơn 66% giá trị hợp đồng vẫn chưa thực hiện. Hàng chục trường hợp chưa bàn giao đất, phần lớn nền tái định cư mới dừng ở khâu phê duyệt trên giấy. Một số gói thầu như hệ thống chiếu sáng gần như chưa triển khai, giải ngân bằng 0.
Tình trạng tương tự diễn ra ở dự án ĐT917 với tổng vốn hơn 1.240 tỷ đồng. Hơn 1km tuyến chưa được bàn giao mặt bằng, hàng chục hộ dân chờ nền tái định cư, nhiều gói thầu chỉ đạt dưới 15% khối lượng. Không ít đoạn tuyến thi công ngắt quãng, máy móc nằm chờ vì "vướng một vài hộ".
Ngay cả dự án ĐT921, tuyến kết nối quan trọng với cao tốc Châu Đốc – Cần Thơ – Sóc Trăng cũng mới giải ngân hơn 22% kế hoạch vốn năm 2025. Nhiều gói cầu đạt tiến độ khá, nhưng các gói tuyến dài vẫn chậm do hạ tầng kỹ thuật chưa được di dời kịp thời.
Để đối phó với tình trạng không có mặt bằng, trong thời gian chờ bàn giao, nhà thầu chuyển qua thi công cầu tại các dự án đường tỉnh địa bàn TP Cần Thơ.
Ba điểm nghẽn lặp lại ở hầu hết công trình
Theo các Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông và nông nghiệp (Ban QLDA) TP Cần Thơ, khó khăn tại các công trình không nằm ở năng lực thi công hay thiếu vốn, mà tập trung vào ba nút thắt kéo dài nhiều năm.
Thứ nhất, công tác bồi thường, hỗ trợ còn vướng mắc. Một số hộ dân chưa thống nhất đơn giá, tranh chấp thừa kế hoặc hồ sơ pháp lý phức tạp khiến việc chi trả và bàn giao mặt bằng bị đình trệ.
Thứ hai, thiếu quỹ nền tái định cư. Nhiều dự án đã phê duyệt chính sách cho hàng chục hộ dân nhưng địa phương chưa có khu tái định cư sẵn sàng bố trí. Việc tạm cư kéo dài khiến người dân chưa yên tâm giao đất, tiến độ dự án vì thế bị níu lại.
Thứ ba, di dời hạ tầng kỹ thuật chậm trễ. Hệ thống điện, nước, đặc biệt là cáp viễn thông chưa được dịch chuyển đồng bộ, khiến mặt bằng bàn giao không liên tục, nhà thầu không thể tổ chức thi công theo dây chuyền.
Theo Ban QLDA dầu tư xây dựng công trình giao thông và nông nghiệp TP Cần Thơ, nhận được mặt bằng, nhà thầu khẩn trương thi công cho kịp tiến độ.
"Từ thực tế này, các chủ đầu tư kiến nghị chính quyền địa phương khẩn trương hoàn tất chi trả bồi thường, sớm bố trí quỹ nền tái định cư và ưu tiên giải phóng mặt bằng tại các vị trí cầu, nút giao, đoạn tuyến then chốt. Đồng thời, cần yêu cầu các đơn vị quản lý điện, nước, viễn thông đẩy nhanh tiến độ di dời hạ tầng", ông Mai Văn Tân nhấn mạnh.
Nếu không tháo gỡ kịp thời các nút thắt trên, nguy cơ nhiều dự án giao thông nghìn tỷ tại Cần Thơ tiếp tục trễ hẹn là rất rõ, ảnh hưởng trực tiếp đến mục tiêu hoàn thiện mạng lưới hạ tầng và vai trò trung tâm kết nối vùng của đô thị Đồng bằng sông Cửu Long.
Đào Văn