Tại Kỳ họp thứ 3 HĐND thành phố Hà Nội khóa XVII dự kiến diễn ra ngày mai (2/6), UBND thành phố sẽ trình HĐND xem xét thông qua Đề án "Vùng phát thải thấp trong Vành đai 1".
Theo Tờ trình của UBND thành phố, kết quả nghiên cứu của Bộ Nông nghiệp và Môi trường giai đoạn 2023 - 2025 cho thấy hoạt động giao thông vận tải đóng góp khoảng 25% lượng bụi mịn PM2.5 trên địa bàn Hà Nội. Trong khi đó, số liệu kiểm kê nguồn thải nội tại xác định giao thông là nguồn phát thải lớn nhất, chiếm khoảng 59% tổng lượng phát thải nội tại của thành phố.
Trước áp lực về môi trường và sức khỏe cộng đồng, Hà Nội cho rằng cần triển khai các giải pháp kiểm soát phát thải tại khu vực trung tâm - nơi tập trung đông dân cư, nhiều cơ quan hành chính, trường học, bệnh viện, di tích lịch sử và các hoạt động thương mại, dịch vụ.
Tình trạng ô nhiễm không khí ngày càng gia tăng, trong đó giao thông được xác định là một trong những nguồn phát thải chính, là lý do Hà Nội đề xuất triển khai vùng phát thải thấp tại khu vực trung tâm thành phố.
Mục tiêu là từng bước hạn chế các phương tiện phát thải cao, thúc đẩy sử dụng phương tiện giao thông sạch, tăng tỷ lệ đi lại bằng phương tiện công cộng, từ đó cải thiện chất lượng không khí.
Theo đề án, việc xây dựng vùng phát thải thấp sẽ được thực hiện theo lộ trình nhiều giai đoạn.
Giai đoạn đầu, từ ngày 1/7 đến hết ngày 31/12/2026: Thành phố sẽ thí điểm tại phường Hoàn Kiếm. Khu vực thí điểm gồm vùng lõi rộng khoảng 0,5km² với khoảng 20.000 dân và khu vực mở rộng nằm trong tuyến đường bao gồm: Tràng Thi, Phùng Hưng, Hàng Đậu, Trần Nhật Duật, Trần Quang Khải, Tràng Tiền và Hàng Khay.
Trong thời gian thí điểm, ngoài việc duy trì không gian đi bộ vào các tối cuối tuần tại khu vực lõi, thành phố tập trung vào các biện pháp khuyến khích người dân chuyển đổi sang phương tiện sử dụng năng lượng sạch; hạn chế xe tải và xe khách cỡ lớn trong một số khung giờ cao điểm; đồng thời tăng cường kết nối giao thông công cộng và các loại hình giao thông phi cơ giới.
Từ năm 2027: Vùng phát thải thấp dự kiến được mở rộng ra toàn bộ địa bàn phường Hoàn Kiếm và phường Cửa Nam.
Đến giai đoạn 2028 - 2029: Phạm vi triển khai sẽ bao phủ toàn bộ khu vực bên trong Vành đai 1, gồm 9 phường với diện tích khoảng 26,07km² và dân số khoảng 625.000 người.
Đề án đặt mục tiêu đến năm 2030 giảm khoảng 30% lượng phát thải CO và NO₂, đồng thời giảm khoảng 20% lượng bụi PM2.5 phát sinh trực tiếp từ hoạt động giao thông trong khu vực Vành đai 1 so với kịch bản thông thường. Song song với đó là việc từng bước hoàn thiện hệ thống giao thông xanh, hạ tầng giao thông công cộng và cơ chế quản lý khí thải phương tiện.
Theo hồ sơ trình HĐND thành phố, quá trình xây dựng đề án đã lấy ý kiến các sở, ngành, địa phương, chuyên gia và người dân trong khu vực chịu tác động. Cơ quan soạn thảo cho biết đã thực hiện 1.256 phiếu khảo sát trực tuyến để phục vụ xây dựng chính sách.
Tuy nhiên, UBND thành phố cũng nhìn nhận một số thách thức trong quá trình triển khai. Hiện Hà Nội chưa có đầy đủ dữ liệu kiểm định khí thải đối với xe mô tô, xe gắn máy; hệ thống camera giao thông chưa thể phân biệt phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch với phương tiện sử dụng năng lượng sạch.
Đồng thời cơ chế nhận diện phương tiện xanh và các quy định xử lý vi phạm vẫn đang tiếp tục được nghiên cứu, hoàn thiện.
Huy Khánh - Phương Yến