Okinawa (Nhật Bản): Hòn đảo của những người trăm tuổi

2 giờ trướcBài gốc

Người già ở Ogimi luôn hạnh phúc.

Khí hậu ôn hòa, chế độ ăn truyền thống, tinh thần cộng đồng gắn kết cùng triết lý sống ikigai đã góp phần tạo nên bí mật tuổi thọ của hòn đảo đặc biệt này.

Thực phẩm ít calo

Okinawa - hòn đảo nằm ở phía Nam Nhật Bản - là một trong năm địa điểm trên thế giới được gọi là “vùng xanh”, nơi người dân có tuổi thọ cao và mức độ hạnh phúc đáng ngưỡng mộ. Không chỉ gây tò mò bởi số lượng người sống trăm tuổi, Okinawa còn mang đến nhiều bài học về cách con người có thể sống khỏe mạnh và bền bỉ, kể cả trong những giai đoạn khó khăn như đại dịch Covid-19.

Điều gì khiến người dân Okinawa sống lâu đến vậy? Vì sao những ngôi làng như Ogimi lại nổi tiếng với nhiều cụ già khỏe mạnh? Theo Giáo sư Craig Willcox – chuyên gia về sức khỏe cộng đồng và lão khoa tại Đại học Quốc tế Okinawa – bí quyết nằm ở ba yếu tố chính: chế độ ăn uống, tập quán xã hội và yếu tố di truyền. Trong đó, khoảng hai phần ba tuổi thọ chịu ảnh hưởng từ lối sống và dinh dưỡng, phần còn lại liên quan đến di truyền.

Các nhà khoa học hiện vẫn chưa xác định liệu người Okinawa có lợi thế di truyền vượt trội so với các vùng khác của Nhật Bản hay không. Tuy nhiên, thực tế cho thấy tuổi thọ cao thường xuất hiện trong nhiều thế hệ của các gia đình trên đảo, cho thấy yếu tố di truyền cũng đóng vai trò nhất định.

Nếu tạm gác lại di truyền học, sự khác biệt dễ nhận thấy nhất nằm ở chế độ ăn. Khẩu phần hằng ngày của người Okinawa đặc biệt giàu rau xanh và trái cây, trung bình trên năm phần mỗi ngày. Cá – nguồn đạm tốt cho tim mạch – được sử dụng thường xuyên hơn thịt đỏ. Nhờ đó, nguy cơ mắc các bệnh mạn tính như ung thư hay tim mạch được giảm đáng kể.

Người Okinawa có một câu nói quen thuộc: “Hãy để thức ăn là thuốc của bạn”. Theo Giáo sư Willcox, các thực phẩm truyền thống như khoai lang, mướp đắng, rong biển, rau lá xanh và trái cây giàu carotenoid có tác dụng chống lão hóa, giúp giảm viêm và hạn chế stress oxy hóa trong cơ thể.

Đáng chú ý, chế độ ăn này rất giàu dưỡng chất nhưng lại ít năng lượng – một yếu tố được xem là lý tưởng cho sức khỏe lâu dài. Trước những năm 1960, khoai lang chứ không phải gạo trắng mới là lương thực chính của người Okinawa.

Các nghiên cứu trên động vật có vú cũng cho thấy, việc hạn chế lượng calo một cách hợp lý có thể giúp kéo dài tuổi thọ. Khi cơ thể rơi vào tình trạng thiếu năng lượng kéo dài ở mức vừa phải, nó sẽ kích hoạt cơ chế tự bảo vệ, tăng hiệu quả chuyển hóa thức ăn thành năng lượng và thúc đẩy các enzyme liên quan đến quá trình kéo dài sự sống.

Từ hòn đảo nhỏ ở phía Nam Nhật Bản, Okinawa đang gửi đi một thông điệp giản dị nhưng sâu sắc: sống thọ không phải là điều bí ẩn, mà là kết quả của những lựa chọn bền bỉ mỗi ngày - từ cách ăn uống, sinh hoạt đến cách con người kết nối với cộng đồng xung quanh.

Tham gia những trò chơi vui nhộn.

Lối sống lành mạnh

Cuộc sống tại Okinawa mang những nét rất khác so với phần lớn các vùng còn lại của Nhật Bản. Khí hậu cận nhiệt đới với mùa đông ôn hòa, thiên nhiên biển đảo khoáng đạt cùng nhịp sống chậm rãi tạo nên một không gian sống dễ chịu. Người dân Okinawa vì thế cũng nổi tiếng là thân thiện, điềm đạm và dễ tính.

Một điểm đặc biệt của xã hội Okinawa là người cao tuổi vẫn giữ được mục đích sống, hay còn gọi là ikigai, trong suốt cuộc đời. Ở làng Ogimi - nơi được mệnh danh là “làng trường thọ” - nghề dệt vải truyền thống basho-fu chính là nguồn ikigai của nhiều người.

Công đoạn làm sạch sợi và cuộn chỉ đòi hỏi sự tỉ mỉ, kiên nhẫn, thường được thực hiện bởi các nhóm phụ nữ lớn tuổi. Hoạt động này không chỉ giúp họ duy trì đời sống xã hội, mà còn mang lại thu nhập và góp phần vào kinh tế địa phương. Trung tâm dệt basho-fu của làng hiện do một cụ bà 98 tuổi điều hành, xuất thân từ gia đình có nhiều thế hệ sống thọ.

Bên cạnh ikigai, xã hội Okinawa còn đặc biệt coi trọng sự gắn kết cộng đồng thông qua moai – những nhóm người có chung sở thích hoặc mối quan hệ gắn bó lâu dài. Moai giúp các thành viên duy trì sự hỗ trợ lẫn nhau cả về tinh thần lẫn vật chất, tạo nên những mối liên hệ cảm xúc bền chặt. Theo các chuyên gia, đây là một yếu tố quan trọng góp phần kéo dài tuổi thọ, bởi “sự cô đơn có hại cho sức khỏe chẳng kém gì hút thuốc”.

Ông Takashi Inafuku, trưởng một quận của làng Ogimi, hiện tham gia hai moai: một nhóm gồm bạn bè từ thời đi học và một nhóm khác gồm các đồng nghiệp cũ. Ông chia sẻ: “Moai là nơi mọi người trao đổi thông tin, trò chuyện và chia sẻ cuộc sống. Việc có chung sở thích, được thư giãn và giải tỏa căng thẳng thông qua moai, theo tôi, có thể giúp con người sống lâu hơn”.

Theo Giáo sư Craig Willcox, việc tham gia nhiều moai là điều khá phổ biến ở Okinawa. “Tôi biết một người đàn ông ở Ogimi thuộc tới bảy moai”, ông kể. “Mọi người rất gắn bó và trung thành với nhóm của mình. Tôi từng gặp một nhóm phụ nữ ngoài 80 tuổi sống trên một hòn đảo xa xôi, họ đã cùng sinh hoạt trong một moai từ khi còn học tiểu học”. Bản thân Giáo sư Willcox cũng là thành viên của một moai, với sở thích chung là ẩm thực chậm (slow food).

Ngày nay, khái niệm moai không còn giới hạn trong phạm vi Nhật Bản mà đang lan tỏa ra nhiều quốc gia, trở thành nguồn cảm hứng cho các sáng kiến cộng đồng. Đó có thể là các nhóm đi bộ trong khu phố, những câu lạc bộ trực tuyến hay các buổi sinh hoạt định kỳ giúp mọi người duy trì kết nối xã hội.

Nhiều ý tưởng khác cũng được khuyến khích, như tham gia lớp học ngoại ngữ để chuẩn bị cho những chuyến du lịch tương lai, hay đăng ký các lớp khiêu vũ trực tuyến. Một số trang web còn cung cấp các bộ công cụ miễn phí hướng dẫn cách xây dựng moai theo bất kỳ sở thích chung nào, từ ẩm thực vùng xanh cho đến thưởng thức rượu awamori truyền thống của Okinawa.

Năm “Vùng Xanh” (Blue Zones) nổi tiếng trên thế giới - nơi người dân có tuổi thọ cao và sống khỏe mạnh một cách khác thường - gồm Okinawa (Nhật Bản), Sardinia (Ý), Ikaria (Hy Lạp), Nicoya (Costa Rica) và Loma Linda (Mỹ).

Theo Nationalgeographic

Lê Du

Nguồn GD&TĐ : https://giaoducthoidai.vn/okinawa-nhat-ban-hon-dao-cua-nhung-nguoi-tram-tuoi-post773727.html