Mark Zuckerberg (trái) và Bill Gates (phải) ngồi gần vợ chồng Tổng thống Donald Trump tại một bữa tiệc tối ở Vườn Hồng hồi năm 2025. Ảnh: Reuters
Phát biểu tại Phòng Bầu dục ngày 21-5, ông Trump cho biết ông không muốn thực hiện bất kỳ hành động nào có thể làm suy giảm lợi thế dẫn đầu của Mỹ trong lĩnh vực AI. Theo Tổng thống Mỹ, AI đang mang lại nhiều lợi ích cho nền kinh tế và việc áp đặt các cơ chế giám sát quá sớm có nguy cơ trở thành một "rào cản" đối với sự phát triển của ngành.
Quyết định này được đưa ra sau hàng loạt cuộc trao đổi vào phút chót giữa ông Trump với các lãnh đạo công nghệ hàng đầu như Elon Musk, Mark Zuckerberg cùng cựu cố vấn về AI và tiền điện tử David Sacks. Theo các nguồn tin thân cận được báo chí Mỹ dẫn lại, những nhân vật này đã cảnh báo rằng hệ thống đánh giá an ninh dự kiến áp dụng trong sắc lệnh có thể làm chậm quá trình phát triển các mô hình AI mới, ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của Mỹ trước Trung Quốc.
Dự thảo sắc lệnh được Nhà Trắng xây dựng trong nhiều tuần qua nhằm thiết lập một cơ chế để chính phủ có thể tiếp cận và đánh giá trước các hệ thống AI tiên tiến. Theo đó, các công ty phát triển AI sẽ cung cấp cho cơ quan chức năng thông tin về những mô hình mới tối đa 90 ngày trước khi công bố rộng rãi. Mục tiêu là phát hiện sớm các lỗ hổng bảo mật, đánh giá các nguy cơ tiềm tàng và chuẩn bị biện pháp đối phó trước các cuộc tấn công mạng hoặc hoạt động khai thác từ đối thủ nước ngoài.
Các quan chức tham gia soạn thảo nhấn mạnh đây là cơ chế mang tính tự nguyện, không phải hình thức cấp phép hay phê duyệt bắt buộc của chính phủ đối với sản phẩm AI. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp công nghệ cho rằng quy định này vẫn có thể tạo ra tiền lệ cho việc kiểm soát chặt chẽ hơn trong tương lai. Họ lo ngại các chính quyền kế tiếp có thể biến cơ chế tự nguyện thành yêu cầu bắt buộc, từ đó làm gia tăng thủ tục hành chính và kéo chậm tốc độ đổi mới.
Tranh cãi xung quanh sắc lệnh cũng phản ánh những khác biệt quan điểm ngay trong nội bộ chính quyền và liên minh chính trị của ông Trump. Một số quan chức an ninh cho rằng nếu không có cơ chế giám sát phù hợp, các đối thủ chiến lược như Trung Quốc có thể lợi dụng những mô hình AI tiên tiến để phục vụ các hoạt động tấn công mạng hoặc gây ảnh hưởng đến an ninh quốc gia Mỹ.
Ở chiều ngược lại, các doanh nghiệp công nghệ lập luận rằng cuộc đua AI đang diễn ra với tốc độ rất nhanh và bất kỳ sự chậm trễ nào cũng có thể khiến Mỹ đánh mất vị thế dẫn đầu. Đây cũng là quan điểm được ông Trump nhiều lần nhấn mạnh khi khẳng định Mỹ hiện đang vượt trước Trung Quốc và phần còn lại của thế giới trong lĩnh vực AI.
Sự kiện trên một lần nữa cho thấy ảnh hưởng đáng kể của các tập đoàn công nghệ và giới lãnh đạo Thung lũng Silicon đối với quá trình hoạch định chính sách tại Washington. Dù không còn giữ các vai trò chính thức trong chính quyền, những nhân vật như Elon Musk hay David Sacks vẫn có khả năng tác động đến các quyết định quan trọng liên quan đến tương lai của ngành công nghệ.
Hiện sắc lệnh về AI chưa bị hủy bỏ hoàn toàn mà chỉ tạm hoãn để tiếp tục xem xét. Tuy nhiên, diễn biến này cho thấy cuộc tranh luận giữa yêu cầu bảo đảm an ninh và mục tiêu thúc đẩy đổi mới công nghệ vẫn còn rất gay gắt. Trong bối cảnh AI ngày càng trở thành lĩnh vực cạnh tranh chiến lược giữa các cường quốc, mọi quyết định quản lý đều có thể tác động sâu rộng đến vị thế công nghệ và kinh tế của nước Mỹ trong những năm tới.
B.NGÂN