Tổng thống Mỹ Donald Trump duyệt binh cùng Chủ tịch Trung Hoa Tập Cận Bình tại Bắc Kinh, Trung Quốc, ngày 14/5. Ảnh: Reuters.
Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình sẽ tiếp tục nhóm họp trong hôm nay, 15/5, để khép lại chuyến thăm cấp nhà nước kéo dài hai ngày. Ngày làm việc đầu tiên đã ghi nhận những nghi thức tiếp đón trọng thể cùng các thỏa thuận kinh doanh, nhưng cũng xuất hiện lời cảnh báo từ ông Tập rằng việc xử lý sai vấn đề Đài Loan có thể khiến quan hệ song phương rơi vào vòng xoáy căng thẳng.
Ông Trump đang thực hiện chuyến thăm đầu tiên của một Tổng thống Mỹ tới Trung Quốc – đối thủ chiến lược và kinh tế lớn nhất của Washington – kể từ chuyến đi năm 2017 của chính ông, đồng thời tìm kiếm những kết quả hữu hình có thể cải thiện tỷ lệ ủng hộ đang suy giảm trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ quan trọng.
Hai nhà lãnh đạo dự kiến cùng uống trà và dùng bữa trưa trước khi ông Trump lên đường trở về Mỹ.
“Hy vọng mối quan hệ của chúng ta với Trung Quốc sẽ mạnh mẽ và tốt đẹp hơn bao giờ hết!” ông Trump viết trên nền tảng Truth Social vào sáng 15/5.
Hội nghị thượng đỉnh lần này nhằm duy trì thỏa thuận đình chiến thương mại mong manh đạt được khi hai nhà lãnh đạo gặp nhau hồi tháng 10 năm ngoái, thời điểm ông Trump đình chỉ các mức thuế ba chữ số đối với hàng hóa Trung Quốc và ông Tập rút lại kế hoạch siết nguồn cung đất hiếm quan trọng toàn cầu.
Ông Tập hôm thứ Năm nói với ông Trump rằng các cuộc đàm phán thương mại đã đạt được “những kết quả cân bằng và tích cực”, dù không nêu chi tiết.
Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer nói với Bloomberg TV rằng hiện vẫn chưa quyết định liệu thỏa thuận đình chiến có được gia hạn sau khi hết hiệu lực vào cuối năm nay hay không, nhưng cho biết hai bên đã củng cố các thỏa thuận liên quan tới việc Trung Quốc mua nông sản, thịt bò và máy bay Boeing của Mỹ.
Ông Greer xác nhận tiến triển cũng đã đạt được trong việc thiết lập các cơ chế quản lý thương mại song phương trong tương lai, với việc hai bên dự kiến xác định khoảng 30 tỷ USD hàng hóa không nhạy cảm. Ông nói thêm rằng vấn đề Đài Loan không nên làm chệch hướng tiến trình này.
Ông Trump nói với người dẫn chương trình Sean Hannity của Fox News rằng Trung Quốc đã đồng ý đặt mua 200 máy bay Boeing, đánh dấu thương vụ mua máy bay thương mại sản xuất tại Mỹ đầu tiên của Bắc Kinh trong gần một thập kỷ.
Tuy nhiên, con số này thấp hơn nhiều so với kỳ vọng của thị trường là từ 500 chiếc trở lên, khiến cổ phiếu Boeing giảm hơn 4% sau khi phát biểu của ông Trump được phát sóng.
Ông Trump cũng dự kiến thúc giục Trung Quốc thuyết phục Iran đạt được thỏa thuận với Washington nhằm chấm dứt cuộc chiến vốn không được cử tri Mỹ ủng hộ.
Tuy nhiên, ông đến Bắc Kinh với vị thế suy yếu hơn sau khi các tòa án Mỹ hạn chế quyền áp thuế tùy ý của ông, trong khi giá cả tăng do chiến sự với Iran khiến ông dễ bị tổn thương về mặt chính trị trong nước.
Một bản tóm tắt ngắn gọn của Mỹ về các cuộc đàm phán hôm thứ Năm nhấn mạnh điều mà Nhà Trắng gọi là mong muốn chung của hai nhà lãnh đạo trong việc mở lại eo biển Hormuz ngoài khơi Iran – tuyến đường vận chuyển khoảng 1/5 nguồn cung dầu và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu trong điều kiện bình thường – cũng như sự quan tâm của ông Tập đối với việc mua dầu Mỹ nhằm giảm phụ thuộc của Trung Quốc vào nguồn cung Trung Đông.
“Người Trung Quốc đang hành động rất thực dụng. Họ không muốn đứng về phía sai lầm trong vấn đề này. Họ muốn thấy hòa bình,” ông Greer nói với Bloomberg. “Vì vậy chúng tôi rất tin tưởng rằng họ sẽ làm những gì có thể để hạn chế bất kỳ sự hỗ trợ vật chất nào cho Iran.”
Cảnh báo cứng rắn
Những phát biểu của ông Tập về đảo Đài Loan được xem là lời cảnh báo mạnh mẽ, dù không phải chưa từng có, trong một hội nghị thượng đỉnh vốn mang không khí thân thiện và thoải mái.
Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết các phát biểu này được đưa ra trong cuộc họp kín kéo dài hơn hai giờ.
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio, người đang cùng ông Trump ở Trung Quốc, nói với NBC News rằng vấn đề Đài Loan đã được đề cập, cho biết phía Trung Quốc “luôn nêu vấn đề này… chúng tôi luôn làm rõ lập trường của mình rồi chuyển sang các chủ đề khác.”
“Chính sách của Mỹ về vấn đề Đài Loan cho tới hôm nay vẫn không thay đổi,” ông Rubio nói thêm.
Ông Trump không trả lời câu hỏi của phóng viên về việc liệu hai nhà lãnh đạo có thảo luận về Đài Loan hay không khi ông cùng ông Tập chụp ảnh tại quần thể di sản thế giới UNESCO Thiên Đàn.
Tại quốc yến xa hoa hôm thứ Năm, ông Tập gọi quan hệ Trung - Mỹ là mối quan hệ quan trọng nhất thế giới và nhấn mạnh: “Chúng ta phải khiến nó vận hành tốt đẹp và tuyệt đối không được phá hỏng nó.”
Theo Reuters
Huyền Chi