OpenAI IPO sẽ gây chấn động thị trường AI và ảnh hưởng đến Google thế nào?

3 giờ trướcBài gốc

Trong hơn 10 năm qua, OpenAI đã đi một hành trình rất khác so với hầu hết công ty AI (trí tuệ nhân tạo). Khởi đầu như một tổ chức phi lợi nhuận với tuyên ngôn phát triển AI vì lợi ích chung của nhân loại, OpenAI giờ đây đang đứng trước ngưỡng cửa thực hiện một trong những vụ IPO (chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng) lớn nhất lịch sử công nghệ.

Theo các nguồn tin của Reuters và Financial Times, nếu OpenAI lên sàn vào cuối năm 2026 hoặc đầu năm 2027 như kế hoạch nội bộ, đây không chỉ là một thương vụ tài chính, mà có thể là sự kiện mang tính bước ngoặt với toàn bộ nền kinh tế AI toàn cầu. Với định giá có thể gần hoặc vượt mốc 1.000 tỉ USD, OpenAI sẽ sánh ngang nhiều hãng công nghệ lớn trên thế giới, đồng thời định hình lại cách thị trường nhìn nhận AI: Không chỉ phần mềm mà là hạ tầng kinh tế mới.

Lộ trình IPO: Vì sao OpenAI cần chuẩn bị cả năm?

Theo Reuters, OpenAI đã bắt đầu đặt nền móng cho IPO từ cuối năm 2025, sau khi hoàn tất cuộc tái cấu trúc lớn, chuyển bộ phận vì lợi nhuận thành mô hình công ty vì lợi ích công cộng (PBC). Đây là một bước đi then chốt, cho phép “cha đẻ ChatGPT” vừa huy động vốn như một doanh nghiệp vì lợi nhuận, vừa giữ lại cam kết pháp lý về lợi ích công cộng thông qua sự giám sát của OpenAI Foundation.

OpenAI Foundation là tổ chức phi lợi nhuận nắm khoảng 26% cổ phần OpenAI Group PBC và có quyền ảnh hưởng đặc biệt đến định hướng chiến lược của công ty. OpenAI Group PBC là pháp nhân vì lợi ích công cộng mà OpenAI đã tái cấu trúc sang trong năm 2025 để chuẩn bị cho các kế hoạch huy động vốn và IPO trong tương lai.

Microsoft hiện sở hữu khoảng 27% cổ phần OpenAI Group PBC. Phần còn lại thuộc về nhân viên và các nhà đầu tư như SoftBank (Nhật Bản), Thrive Capital (Mỹ), MGX (quỹ đầu tư công nghệ và AI do nhà nước UAE hậu thuẫn).

Nửa đầu năm 2026, OpenAI được cho là tập trung vào việc chuẩn hóa sổ sách kế toán, kiểm toán nhiều năm liên tiếp theo chuẩn của một công ty đại chúng, đồng thời làm rõ cấu trúc doanh thu vốn rất phức tạp, gồm số người đăng ký trả phí ChatGPT, dịch vụ API (giao diện lập trình ứng dụng), hợp đồng doanh nghiệp, cấp phép mô hình AI và các thử nghiệm quảng cáo... Đây là giai đoạn mà các công ty chuẩn bị IPO thường phải “làm sạch” báo cáo tài chính, minh bạch hóa dòng tiền và chi phí, đặc biệt là với trường hợp của OpenAI, nơi chi phí hạ tầng tính toán và trung tâm dữ liệu chiếm tỷ trọng khổng lồ.

Nửa cuối năm 2026 được xem là thời điểm OpenAI có thể nộp hồ sơ kín lên Ủy ban Giao dịch và Chứng khoán Mỹ (SEC), tiến hành các cuộc gặp với nhà đầu tư tổ chức lớn để thăm dò nhu cầu và mức định giá.

Theo hãng tin Reuters, Sarah Friar (Giám đốc tài chính OpenAI) nói với một số đối tác rằng mục tiêu thực tế của công ty là IPO trong năm 2027, nhưng vẫn để ngỏ khả năng lên sàn ngay cuối 2026 trong trường hợp điều kiện thị trường tốt.

Lý do khiến quá trình này kéo dài không chỉ nằm ở thủ tục pháp lý. Quy mô và độ phức tạp của OpenAI khiến việc chuẩn bị IPO trở thành một trong những dự án tài chính phức tạp nhất lịch sử công nghệ.

OpenAI đang đầu tư vào các trung tâm dữ liệu tiêu thụ điện năng khổng lồ, hợp đồng mua chip dài hạn với Nvidia, AMD, Broadcom và các đối tác khác, cũng như các dự án hạ tầng có thể kéo dài hàng chục năm.

Theo trang Insider, OpenAI đã mở rộng công suất tính toán từ khoảng 0,2 gigawatt năm 2023 lên gần 2 gigawatt vào 2025 và con số này còn tiếp tục tăng. Những khoản đầu tư dài hạn này khiến nhà đầu tư đại chúng và SEC sẽ soi rất kỹ khả năng sinh lời, dòng tiền và rủi ro tài chính của công ty đứng sau ChatGPT.

IPO và ý nghĩa với tuyên ngôn “phi lợi nhuận”

Một trong những câu hỏi lớn nhất xung quanh IPO của OpenAI là điều này có còn phù hợp với tuyên ngôn “vì nhân loại” và mô hình phi lợi nhuận ban đầu hay không. Theo giới phân tích, OpenAI đã rời xa mô hình phi lợi nhuận thuần túy từ nhiều năm trước, khi thành lập bộ phận vì lợi nhuận để có thể huy động vốn quy mô lớn. IPO chỉ là bước đi chính thức hóa quá trình này.

Mô hình hiện tại cho phép OpenAI Foundation giữ vai trò giám sát và quyền phủ quyết nhất định với các quyết định chiến lược liên quan đến an toàn AI và lợi ích công cộng. Tuy nhiên, hoạt động kinh doanh, tăng trưởng doanh thu và lợi nhuận giờ đây là động lực chính của OpenAI Group PBC.

Về bản chất, IPO là sự thừa nhận rằng để xây dựng và vận hành các mô hình AI quy mô toàn cầu, công ty không thể dựa vào tài trợ phi lợi nhuận hay các vòng gọi vốn tư nhân nhỏ lẻ. Thay vào đó, OpenAI cần tiếp cận thị trường vốn đại chúng để huy động hàng chục, thậm chí hàng trăm tỉ USD.

Điều đó biến “sứ mệnh vì nhân loại” từ một mô hình tài chính thành nghĩa vụ pháp lý và quản trị. Nhà đầu tư đại chúng có thể chấp nhận việc này, nhưng cũng sẽ yêu cầu minh bạch hơn về cách OpenAI cân bằng giữa lợi nhuận và lợi ích công cộng, đặc biệt trong bối cảnh AI ngày càng bị giám sát chặt chẽ về đạo đức, quyền riêng tư và an toàn.

Mục đích của IPO và quy mô gọi vốn

Theo Reuters, OpenAI có thể nhắm tới việc huy động ít nhất 60 tỉ USD trong đợt IPO đầu tiên, với định giá mục tiêu trong khoảng 800 tỉ đến 1.000 tỉ USD. Nếu đạt được, đây sẽ là một trong những vụ IPO lớn nhất lịch sử.

Phần lớn số vốn sẽ được OpenAI dùng để tài trợ cho hạ tầng AI, gồm xây dựng và mở rộng trung tâm dữ liệu, mua chip AI thế hệ mới, đầu tư vào nguồn điện, hệ thống làm mát và các giải pháp năng lượng. Theo các báo cáo, OpenAI đang chi hàng chục tỉ USD mỗi năm cho hạ tầng tính toán và con số này có thể tăng mạnh trong những năm tới.

Ngoài ra, IPO giúp OpenAI giảm phụ thuộc vào Microsoft - đối tác chiến lược và cũng là cổ đông lớn. Khi đó, OpenAI có thể sử dụng cổ phiếu như công cụ tài chính cho các thương vụ mua bán và sáp nhập, mở rộng hệ sinh thái AI, cũng như thu hút và giữ chân nhân tài thông qua các gói đãi ngộ bằng cổ phiếu.

Sarah Friar: Kiến trúc sư tài chính của OpenAI

Sarah Friar, Giám đốc tài chính OpenAI, là một trong những nhân vật trung tâm trong quá trình chuẩn bị IPO. Sinh năm 1972 ở Bắc Ireland, Sarah Friar từng là giám đốc tài chính Square (nay là Block) và sau đó là giám đốc điều hành Nextdoor, hai công ty mà bà đã dẫn dắt thành công qua thị trường vốn.

Tại OpenAI, Sarah Friar được coi là người thiết kế toàn bộ kiến trúc tài chính cho giai đoạn mở rộng quy mô và chuẩn bị lên sàn.

Sarah Friar - Giám đốc tài chính OpenAI

Trong các cuộc phỏng vấn gần đây, Sarah Friar nhấn mạnh rằng 2026 sẽ là năm OpenAI đưa AI vào ứng dụng thực tế trong doanh nghiệp, y tế và khoa học, thay vì chỉ chạy đua xây dựng mô hình AI lớn hơn. Bà cho biết doanh thu thường niên của OpenAI đã vượt 20 tỉ USD, tăng rất nhanh, nhưng công ty vẫn liên tục trong trạng thái thiếu hạ tầng tính toán, tức là nhu cầu tính toán luôn vượt xa năng lực hiện tại.

Sarah Friar từng hé lộ OpenAI có ý định trở thành nhà cung cấp dịch vụ đám mây siêu quy mô như Amazon, Google hay Microsoft. Bà không loại trừ khả năng trong tương lai OpenAI sẽ bán dịch vụ hạ tầng AI cho bên thứ ba, biến mình thành nhà cung cấp hạ tầng AI toàn cầu, chứ không chỉ là công ty phần mềm.

Sarah Friar từng gây tranh cãi năm ngoái khi nói chính phủ Mỹ có thể đóng vai trò bảo lãnh tín dụng cho các dự án hạ tầng AI. Sau đó, Giám đốc điều hành Sam Altman phải lên tiếng làm rõ rằng OpenAI không tìm kiếm trợ cấp trực tiếp từ chính phủ Mỹ. Tuy nhiên, phát biểu này cho thấy quy mô tài chính khổng lồ của các dự án mà OpenAI đang theo đuổi.

Sam Altman rời OpenAI sau tuyên bố không hào hứng trở thành CEO công ty đại chúng?

Sam Altman hiện vẫn là gương mặt không thể thay thế của OpenAI. Tuy nhiên, trong giới tài chính đã xuất hiện những lời đồn đoán về khả năng Sam Altman sẽ thay đổi vai trò sau khi OpenAI IPO, tương tự nhiều nhà sáng lập công nghệ khác. Các kịch bản được bàn tới gồm việc ông chuyển sang vai trò chiến lược hoặc chủ tịch điều hành trong dài hạn, khi OpenAI bước vào giai đoạn vận hành như tập đoàn công nghệ đại chúng khổng lồ.

"Tôi có hào hứng khi trở thành giám đốc điều hành một công ty đại chúng không? 0%. Thật tuyệt vời khi là một công ty tư nhân", Sam Altman tuyên bố vào cuối năm 2025. Thế nhưng, ông nhấn mạnh rằng OpenAI cần rất nhiều vốn và sẽ "phải vượt qua tất cả giới hạn thông thường do cổ đông đặt ra vào một thời điểm nào đó".

Sam Altman từng nói không muốn làm giám đốc điều hành công ty đại chúng - Ảnh: Internet

Song song với kế hoạch IPO, Sam Altman đang tích cực huy động vốn tư nhân quy mô lớn. Theo hãng tin Bloomberg và CNBC, trong tháng 1.2026, Sam Altman đã gặp các quỹ quốc gia và quỹ nhà nước tại UAE cùng các nước vùng Vịnh, với mục tiêu huy động khoảng 50 tỉ USD. Các đối tác tiềm năng gồm MGX và các quỹ liên quan đến quỹ đầu tư quốc gia Mubadala (UAE). Vòng gọi vốn này được cho là sẽ hoàn tất trong quý 1/2026 nếu đàm phán thuận lợi.

Vòng gọi vốn tại Trung Đông không chỉ nhằm bổ sung tiền mặt, mà còn giúp OpenAI xây dựng các mối quan hệ chiến lược lâu dài cho những dự án hạ tầng AI khổng lồ. Đây được xem là bước chuẩn bị quan trọng trước IPO, giúp OpenAI chứng minh với thị trường rằng công ty có thể huy động và triển khai những khoản đầu tư ở quy mô chưa từng có trong ngành công nghệ.

Tác động đến Microsoft, Nvidia, Google và nền kinh tế AI toàn cầu

Nếu OpenAI IPO thành công, tác động sẽ lan rộng ra toàn bộ ngành AI. Với Microsoft (cổ đông lớn nắm khoảng 27% cổ phần của OpenAI), giá trị khoản đầu tư có thể tăng mạnh, mang lại lợi ích tài chính lớn và tiếp tục củng cố quan hệ chiến lược giữa hai bên. Tuy nhiên, khi trở thành công ty đại chúng, OpenAI nhiều khả năng sẽ mở rộng hợp tác với nhiều nhà cung cấp cung cấp đám mây và chip khác, qua đó làm giảm mức độ phụ thuộc và quyền chi phối của Microsoft so với trước đây.

Với Nvidia và AMD, việc OpenAI IPO thành công sẽ là tín hiệu xác nhận rằng nhu cầu chip AI và hạ tầng tính toán sẽ tiếp tục tăng mạnh trong nhiều năm. Điều này có thể giúp các hãng chip tăng giá trị và củng cố vị thế của họ trong chuỗi giá trị AI toàn cầu. Trong khi đó, Google sẽ chịu áp lực cạnh tranh lớn hơn khi OpenAI được tiếp thêm nguồn lực tài chính để mở rộng nhanh hơn.

Anthropic, đối thủ lớn của OpenAI khác, cũng sẽ bị đặt vào thế phải huy động vốn và mở rộng quy mô để không bị bỏ lại phía sau. Một số nguồn tin cho biết Anthropic đã bắt đầu chuẩn bị sớm cho khả năng IPO, với mốc thời gian sớm nhất là trong năm 2026.

Ở tầm vĩ mô, OpenAI dự định IPO được xem như một bài kiểm tra với niềm tin của thị trường vào AI. Nếu thành công, nó sẽ củng cố niềm tin rằng AI là hạ tầng kinh tế mới, tương tự điện, internet hay điện toán đám mây trước đây. Khi đó, dòng tiền sẽ tiếp tục chảy mạnh vào trung tâm dữ liệu, năng lượng, chip và các công ty AI. Ngược lại, nếu OpenAI IPO không đạt kỳ vọng hoặc thương vụ bị trì hoãn, thị trường có thể coi đây là dấu hiệu cho thấy AI đang bị thổi phồng, khiến nhà đầu tư trở nên thận trọng hơn và làm chậm lại làn sóng đầu tư vào lĩnh vực này.

Sơn Vân

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/openai-ipo-se-gay-chan-dong-thi-truong-ai-va-anh-huong-den-google-the-nao-245243.html