OpenClaw đẩy người lao động Trung Quốc vào cuộc chiến sinh tồn

một giờ trướcBài gốc

Người lao động Trung Quốc đã trong cuộc chạy đua sinh tồn với AI. Ảnh: Rest of World/iStock.

Sự xuất hiện của AI "tự trị" OpenClaw đang làm thay đổi thị trường lao động Trung Quốc. Với khả năng can thiệp sâu và tự chủ trong các tác vụ máy tính, hệ thống này đã biến công sở thành chiến trường, nơi nhân viên văn phòng buộc phải chạy đua để không bị đào thải bởi chính công nghệ mà họ đang vận hành.

AI tự trị không chỉ đe dọa việc làm mà còn kích hoạt một nghịch lý tiết kiệm nguy hiểm. Khi nỗi lo sa thải bao trùm, người lao động tầng lớp trung lưu tại Trung Quốc chọn cách thắt lưng buộc bụng để dự phòng rủi ro, vô tình triệt tiêu sức mua và đưa lợi ích kinh tế nhờ áp dụng AI về con số không.

Hiện tượng "nuôi tôm"

Tại các thành phố công nghệ lớn của Trung Quốc, một thuật ngữ lạ đang lan truyền trong giới văn phòng: "nuôi tôm hùm" (lobster farming). Đây là cách nói mỉa mai về việc cài đặt, tinh chỉnh và huấn luyện AI chạy trên nền tảng OpenClaw.

Không giống như các chatbot thông thường, OpenClaw hoạt động trực tiếp trên phần cứng cá nhân, có quyền truy cập tệp tin và thực hiện các tác vụ phức tạp mà không cần sự can thiệp liên tục của con người.

Nghịch lý "nuôi tôm" tại Trung Quốc khi người lao động tự tay huấn luyện công cụ thay thế chính mình. Ảnh: Techradar.

Đối với hàng triệu nhân viên, nuôi tôm đang trở thành cuộc chiến sinh tồn. Họ tin rằng nếu mình là người điều khiển "con tôm" AI thành thạo nhất trong phòng ban, họ sẽ là người cuối cùng bị sa thải.

“Tôi dành 14 tiếng mỗi ngày để huấn luyện agent của mình xử lý các báo cáo phân tích thị trường”, Chen Wei, một nhân viên phân tích dữ liệu 28 tuổi tại Thâm Quyến chia sẻ.

Chúng tôi đang nuôi dưỡng một 'con tôm' có thể nuốt chửng mình bất cứ lúc nào

Chen Wei, nhân viên phân tích dữ liệu tại Thâm Quyến

“Mỗi khi thấy nó hoàn thành một biểu đồ phức tạp chỉ trong vài giây, tôi cảm nhận được sự hữu dụng của mình đang vơi đi. Chúng tôi đang nuôi dưỡng một 'con tôm' có thể nuốt chửng mình bất cứ lúc nào”, anh cho biết thêm.

Nỗi ám ảnh này không chỉ dừng lại ở văn phòng mà còn lan vào đời sống, khi các hội nhóm trên WeChat tràn ngập các bí kíp "nuôi tôm" để đối phó với các đợt rà soát hiệu suất (KPI) định kỳ của giới lãnh đạo công ty.

Sự lo âu này đã tạo ra một hiệu ứng tiêu cực lên tâm lý xã hội. Tại Trung Quốc, nơi văn hóa làm việc "996" vốn đã vắt kiệt sức lực con người, sự xuất hiện của OpenClaw giống như một cú hích đẩy sự cạnh tranh lên mức cực đoan.

Người lao động không còn cạnh tranh với đồng nghiệp về doanh số, mà cạnh tranh về việc ai sở hữu agent AI tối ưu hơn. Điều này dẫn đến tình trạng "lạm phát năng suất". Khi tiêu chuẩn công việc bị đẩy lên quá cao nhờ AI, những người không kịp thích nghi sẽ bị đào thải ngay lập tức.

Nghịch lý AI

Dữ liệu thực tế cho thấy nỗi sợ của người lao động có cơ sở. Chỉ trong quý đầu năm 2026, các gã khổng lồ công nghệ tại Trung Quốc đã thực hiện các đợt cắt giảm nhân sự lên tới hàng chục nghìn người.

Đáng chú ý, hơn 22% số ca sa thải được xác định là do "tái cấu trúc quy trình nhờ AI". Các vị trí bị ảnh hưởng nặng nề nhất bao gồm kiểm toán viên cấp thấp, trợ lý hành chính và biên dịch viên - những công việc OpenClaw có thể thực hiện với chi phí bằng một phần nhỏ lương nhân viên.

Bối cảnh tại Trung Quốc làm trầm trọng thêm vấn đề này do những đặc thù về kinh tế - chính trị. Chính phủ Trung Quốc xem AI là "lực lượng sản xuất mới" then chốt để cạnh tranh toàn cầu, dẫn đến các chính sách thúc đẩy tự động hóa mạnh mẽ.

Người cao tuổi mang máy tính đến nhờ cài OpenClaw tại trụ sở của Tencent ở Thâm Quyến, Trung Quốc hôm 6/3. Ảnh: Tencent AI.

Tuy nhiên, sự thúc đẩy này diễn ra tại thời điểm cực kỳ nhạy cảm. Theo dữ liệu từ World Bank, tỷ lệ thất nghiệp ở thanh niên vẫn duy trì ở mức cao kỷ lục 15-19% trong năm 2025.

Bên cạnh đó, sự xuất hiện của OpenClaw còn tạo ra một nghịch lý kinh tế. Thay vì lạc quan về sự phát triển công nghệ mang lại, tầng lớp trung lưu và giới trẻ - lực lượng tiêu dùng chủ chốt, lại rơi vào trạng thái tiết kiệm cực đoan.

“Khi một lượng lớn người lao động thuộc tầng lớp trung lưu và giới trẻ lo ngại rằng AI có thể thay thế họ, họ có xu hướng cắt giảm chi tiêu và tăng cường tiết kiệm phòng trường hợp bị sa thải”, Li Chen, nhà nghiên cứu kinh tế tại viện nghiên cứu Anbound, cho biết.

Khi hàng triệu người cùng hành động như vậy, tổng cầu của nền kinh tế sụt giảm, khiến dòng tiền trong xã hội bị đình trệ ngay tại thời điểm nền kinh tế cần sự lưu thông nhất. Điều này trực tiếp vô hiệu hóa các nỗ lực kích cầu và bơm tiền của chính phủ.

“Tại Trung Quốc, nơi áp lực sinh tồn vốn đã cực lớn, OpenClaw đang ngày càng làm lung lay tương lai của giai cấp lao động trí thức”, giáo sư Li Jun từ Đại học Phục Đán nhận định.

Theo ông, AI đang được sử dụng để tối ưu hóa lợi nhuận cho chủ sở hữu hơn là cải thiện đời sống cho người lao động.

Việt Anh

Nguồn Znews : https://znews.vn/nguoi-lao-dong-trung-quoc-doi-mat-cuoc-chien-sinh-ton-voi-ai-post1637674.html