Oscar 98: quyền lực mới của AI trong điện ảnh

2 giờ trướcBài gốc

Toàn cảnh lễ trao giải Oscar lần thứ 98 -

Oscar lần thứ 98 vừa khép lại với tượng vàng Phim hay nhất thuộc về One Battle after Another. Ở các hạng mục công nghệ, Sinners thắng Quay phim, One Battle after Another thắng Dựng phim, F1 thắng Âm thanh và Avatar: Fire and Ash thắng Kỹ xảo hình ảnh. Cũng trong mùa giải này, Academy đã chính thức đưa AI tạo sinh vào quy định chấm giải và nhấn mạnh trọng tâm đánh giá vẫn là mức độ đóng góp sáng tạo của con người. Từ đây, một câu chuyện khác của điện ảnh hiện ra: AI không còn đứng ngoài quy trình làm phim, mà đang đi vào từng khâu công nghệ, rõ nhất là ở kỹ xảo.

Avatar: Lửa và tro tàn giành giải Hiệu ứng hình ảnh xuất sắc nhất tại Oscar 98 - Ảnh: 20th Century Studios

Kỹ xảo hình ảnh: nơi AI thể hiện quyền lực mới

Trong các hạng mục công nghệ của Oscar 98, Kỹ xảo hình ảnh là nơi dễ thấy nhất sự dịch chuyển của điện ảnh sang thời AI. Chiến thắng của Avatar: Fire and Ash không gây nhiều bất ngờ. Bộ phim giành Oscar cho Hiệu ứng hình ảnh xuất sắc với Joe Letteri, Richard Baneham, Eric Saindon và Daniel Barrett, sau khi đã được xem là ứng viên nặng ký ngay từ mùa đề cử. Trước Oscar, phim còn thống trị giải của Visual Effects Society với bảy chiến thắng, trong đó có giải cao nhất dành cho hiệu ứng hình ảnh ở phim truyện hiện thực.

Giá trị của Avatar: Fire and Ash không nằm ở quy mô hình ảnh. Phim mở rộng thế giới Pandora với nhiều bối cảnh mới, xử lý những môi trường CGI phức tạp như lửa, khói, tro bụi, đồng thời đẩy xa hơn công nghệ bắt chuyển động để biểu cảm nhân vật đạt độ chi tiết cao hơn. Kỹ xảo ở đây không còn là lớp hậu kỳ đứng sau câu chuyện. Nó đi thẳng vào phần tạo nên thế giới phim.

Nhóm giám sát kỹ xảo Joe Letteri, Richard Baneham, Eric Saindon và Daniel Barrett nhận Oscar cho Avatar: Fire and Ash

Nếu trước đây kỹ xảo chủ yếu gắn với CGI, compositing, mô phỏng và hậu kỳ nặng sức người, thì AI đang đi vào nhiều công đoạn vốn tốn thời gian và nhân lực. McKinsey ghi nhận AI đã được ngành phim và truyền hình dùng trong tiền hình dung, tạo bản nháp hình ảnh và tăng tốc hậu kỳ. Với các dự án nặng kỹ xảo, AI còn giúp xử lý những phần việc lặp lại, thử nghiệm hình ảnh nhanh hơn và giảm tải ở các khâu phải xử lý khối lượng dữ liệu lớn.

AI không chỉ làm cho kỹ xảo đi nhanh hơn. Nó đang đổi luôn cách kỹ xảo vận hành. Trước đây, kỹ xảo chủ yếu xử lý cái đã quay, hoàn thiện cái đã có, mở rộng cái được dựng nền bằng lao động thủ công số. Bây giờ, AI tham gia sớm hơn, từ dựng thử thế giới phim, tạo asset hình ảnh ban đầu, mở rộng bối cảnh, clean-up, rotoscope, de-aging cho tới thử nghiệm chuyển động và ánh sáng. Công nghệ không còn chỉ đứng sau để sửa hình ảnh. Nó đi vào ngay từ lúc hình ảnh được hình thành.

Nhân vật trong Avatar: Fire and Ash được tạo hình bằng công nghệ CGI tiên tiến

Nhìn từ chiến thắng của Avatar: Fire and Ash, có thể nói Oscar đang vinh danh một lĩnh vực mà AI đã bắt đầu viết lại từ bên trong. Công nghệ ở đây không còn là lớp nền hỗ trợ cho sáng tạo. Nó đã đi vào chính quá trình tạo nên sáng tạo.

Quay phim và dựng phim: AI đột phá trong sáng tạo

Sau kỹ xảo, hai hạng mục cho thấy AI đang tiến dần vào các vùng lõi khác của điện ảnh là quay phim và dựng phim. Oscar 98 trao giải Quay phim cho Sinners và giải Dựng phim cho One Battle after Another. Ở hai hạng mục này, AI chưa lộ diện mạnh như ở kỹ xảo, nhưng vai trò của nó trong quy trình làm việc đã rõ hơn trước.

Autumn Durald Arkapaw nhận giải thưởng quay phim xuất sắc nhất cho phim Sinners

Với quay phim, AI chưa thay thế con mắt của nhà quay phim, cũng chưa thể thay thế quyết định thẩm mỹ về ánh sáng, màu sắc, khoảng cách hay bố cục khung hình. Nhưng AI và các hệ thống tính toán đang tham gia ngày càng rõ vào tiền hình dung cảnh quay, thử ánh sáng, xử lý màu, ổn định khung hình và tối ưu chất lượng hình ảnh trong hậu kỳ. Cái nhìn điện ảnh vẫn do con người quyết định, nhưng ngày càng được hỗ trợ bởi các công cụ dự đoán, mô phỏng và xử lý tự động.

Ở dựng phim, dấu vết của AI rõ hơn vì đây là khu vực gắn với dữ liệu lớn. McKinsey ghi nhận AI đã được dùng để tăng tốc clipping footage, lọc thư viện video và hỗ trợ xử lý khối lượng tư liệu lớn trong hậu kỳ. Với điện ảnh, điều đó đồng nghĩa AI có thể giúp phân loại footage, nhận diện cảnh, tìm shot, đồng bộ hình tiếng, thậm chí hỗ trợ dựng nháp ban đầu để biên tập viên đi nhanh hơn vào phần việc sáng tạo. Quyền quyết định nhịp kể vẫn là của con người, nhưng phần việc chuẩn bị để đi tới quyết định đó đang thay đổi.

Âm thanh: AI mở thêm một vùng tranh luận mới

Giải Âm thanh của Oscar 98 thuộc về F1. Ở hạng mục này, AI chưa phải trung tâm như ở kỹ xảo, nhưng cũng đã bắt đầu can dự vào quy trình làm phim. McKinsey cho biết AI hiện đã được dùng trong dubbing và localization, tức các công việc liên quan đến lồng tiếng và bản địa hóa nội dung. Từ đây, phạm vi can thiệp có thể mở rộng sang làm sạch tạp âm, tách lớp tiếng, hỗ trợ đồng bộ lời thoại và tối ưu xử lý âm trong hậu kỳ.

Bộ phim "F1" đã giành giải Oscar cho Âm thanh xuất sắc nhất. Nhóm thực hiện gồm Gareth John, Al Nelson, Gwendolyn Yates Whittle, Gary A. Rizzo và Juan Peralta

Âm thanh là một vùng nhạy cảm vì nó chạm gần hơn tới giọng nói, sắc thái biểu đạt và cảm giác hiện diện của diễn viên. Khi AI chỉ làm sạch tiếng ồn hay xử lý kỹ thuật, câu chuyện còn đơn giản. Nhưng khi công nghệ đi xa hơn vào lồng tiếng, bản địa hóa hay can thiệp vào giọng nói, tranh luận cũng sẽ gay gắt hơn, vì lúc đó ranh giới giữa hỗ trợ kỹ thuật và can dự vào biểu diễn bắt đầu mờ đi.

Oscar 98 và ranh giới mới của sáng tạo

Từ kỹ xảo hình ảnh đến quay phim, dựng phim rồi âm thanh, có thể thấy AI không còn nằm ngoài điện ảnh. Nó đã đi vào quy trình làm phim, tác động tới cách hình ảnh được dựng nên, dữ liệu được xử lý, nhịp điệu được tổ chức và âm thanh được hoàn thiện. Câu chuyện của Oscar 98 vì thế không chỉ nằm ở việc phim nào thắng giải, mà còn ở chỗ mùa giải này đã công khai thừa nhận một thực tế mới của màn bạc.

Đạo diễn James Cameron trên trường quay của phần phim thứ ba trong loạt Avatar

AI vì thế là xu hướng khó đảo ngược của điện ảnh hiện đại. Nó đang đi nhanh vào những hạng mục công nghệ từng được xem là vùng lao động chuyên môn của con người, nhất là kỹ xảo. Nhưng cùng lúc, Oscar cũng đang cố giữ một ranh giới cần thiết: công nghệ có thể ngày càng mạnh, còn trung tâm sáng tạo không thể bị đẩy hẳn khỏi con người. Từ đây, câu hỏi lớn của điện ảnh không còn là có dùng AI hay không, mà là trong một nền sản xuất ngày càng bị công nghệ định hình, con người sẽ giữ vai trò trung tâm tới đâu.

Academy đưa AI tạo sinh vào quy định chấm giải của Oscar 98, qua đó chính thức thừa nhận AI đã trở thành một phần của thực tế làm phim. Trong bộ quy định mới, Viện Hàn lâm nêu rõ việc sử dụng generative AI và các công cụ số khác tự nó “không giúp cũng không làm hại” cơ hội được đề cử; tiêu chí được xem xét vẫn là mức độ con người giữ vai trò trung tâm trong quá trình sáng tạo.

Cách quy định này cho thấy Oscar không bác bỏ AI, nhưng cũng không trao quyền tác giả cho máy móc. Oscar chấp nhận công nghệ như một phần ngày càng rõ của quy trình sản xuất, đồng thời giữ nguyên một điểm chốt: giá trị của tác phẩm vẫn phải được đo trước hết bằng đóng góp sáng tạo của con người.

Tiểu Vũ

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/oscar-98-quyen-luc-moi-cua-ai-trong-dien-anh-248700.html