PFC tác động thế nào đến các 'ông lớn' chuyển giao công nghệ vào Việt Nam?

12 giờ trướcBài gốc

Tác động cảnh báo và dè chừng

Tiến sĩ khoa học máy tính chuyên sâu về AI Lê Mai Tùng cho rằng, trên thực tế, có thể thấy tình trạng vi phạm bản quyền tại Việt Nam diễn ra khá phổ biến cho dù đã có sự cải thiện đáng kể trong những năm gần đây. Tuy nhiên, một khi Việt Nam bị Văn phòng Đại diện Thương mại Hoa Kỳ(USTR) đưa vào PFC thì tính cảnh báo đã được nâng lên cấp độ cao hơn, được lan tỏa rộng và bị chú ý nhiều hơn trên trường quốc tế.

Theo ông Lâm Nguyễn Hải Long – Chủ tịch Hội Tin học TP.HCM, Giám đốc Trung tâm Ươm tạo Công nghệ và Đổi mới sáng tạo tại TP.HCM (ISC), PFC sẽ có những tác động tiêu cực nhất định tạo ra những ngăn trở đối với Việt Nam trong tiến trình thúc đẩy đổi mới sáng tạo.

Thứ nhất, Việt Nam đang “khát” công nghệ mới, danh sách PFC sẽ trở thành yếu tố bất lợi lớn đối với việc tiếp cận công nghệ của Việt Nam để phát triển nền kinh tế, đặc biệt là bản quyền các công nghệ mới, các sáng chế (patent). Thứ hai, cộng đồng sáng tạo quốc tế khi nhìn vào Việt Nam cũng sẽ dè chừng hơn trong việc chia sẻ, hợp tác về công nghệ vì lo ngại tình trạng xâm phạm về sở hữu trí tuệ (SHTT). Thứ ba, khả năng nghiên cứu & phát triển (R&D) của Việt Nam chưa cao, chưa tự chủ được nhiều công nghệ mới đặc biệt là các công nghệ lõi. Tuy nhiên, ngay cả việc nghiên cứu công nghệ cũng cần có các phần mềm, công cụ để hỗ trợ thực hiện. Với việc bị đưa vào danh sách PFC, các nhà khoa học/nghiên cứu tại Việt Nam cũng có thể gặp rào cản trong việc tiếp cận các công cụ nghiên cứu này.

… đến sự thận trọng và thận trọng hơn

Câu hỏi đặt ra là, với việc Việt Nam bị đưa vào danh sách PFC 2026, các tập đoàn công nghệ lớn của Mỹ đã và đang đầu tư tại Việt Nam như Nvidia, Intel, Marvell… có bị tác động trong việc chuyển giao công nghệ hay không? Ông Lâm Nguyễn Hải Long cho rằng, khi các tập đoàn này quyết định đầu tư vào Việt Nam, thậm chí đặt phòng lab (trung tâm R&D), là họ đã rà soát, xem xét nhiều mặt trong đó có thực trạng về SHTT tại Việt Nam. Vì thế, họ cũng có sẵn kịch bản đề phòng, ứng phó để bảo vệ quyền SHTT. Trong lĩnh vực công nghệ cao, quyền SHTT là lợi ích sống còn, là lợi thế vượt trội để cạnh tranh và tìm kiếm lợi nhuận.

Ngành thiết kế chip rất nhạy cảm với quyền sở hữu trí tuệ

“Tôi không nghĩ rằng thứ gì tốt nhất được xem là tuyệt kỷ họ đều mang vào Việt Nam. Họ sẽ có tính toán chọn lọc, phân cấp. Các tập đoàn công nghệ càng lớn càng có những quy định chặt chẽ, nghiêm ngặt trong chuyển giao công nghệ đồng thời họ cũng rất thận trọng. Tuy nhiên, với việc Việt Nam bị đưa vào danh sách PFC, họ sẽ càng thận trọng hơn.

Các “ông lớn” có thể sẽ phải rà soát, đánh giá lại

Từ thực tế đầu tư dự án tại Việt Nam, trong trường hợp Nvidia đầu tư trung tâm R&D AI tại Việt Nam, sẽ gắn liền chặt chẽ với các phần mềm, thuật toán và dữ liệu nguồn. Từ đó, mối lo lớn nhất của họ cũng chính về rò rỉ mã nguồn, hay các bí mật thuật toán, kiến trúc GPU thế hệ mới bị sao chép hoặc phân phối trái phép mà không có sự can thiệp hiệu quả từ cơ quan chức năng sở tại.

Trong khi đó, trường hợp Intel đầu tư nhà máy kiểm thử và đóng gói chip tại Việt Nam với kinh phí hàng tỉ USD. Một khi USTR điều tra Việt Nam theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại 1974, có thể dẫn đến việc Mỹ áp thuế trừng phạt lên hàng hóa xuất khẩu từ Việt Nam, trong đó sản phẩm bán dẫn đóng gói của Intel cũng có thể bị ảnh hưởng. Điều này sẽ đánh trực tiếp vào chi phí sản xuất các sản phẩm chip mà Intel xuất khẩu ngược lại sang Mỹ. Từ đó, Intel có thể sẽ cân nhắc thận trọng hơn trong việc nâng cấp nhà máy từ đóng gói thông thường sang các công nghệ đóng gói tiên tiến (Advanced Packaging), vì các bí quyết công nghệ này đòi hỏi sự bảo mật tuyệt đối.

Trường hợp Marvell, hoạt động trong lĩnh vực thiết kế chip (Fabless) lại càng nhạy cảm hơn về quyền SHTT. Nỗi lo lớn nhất của những “ông lớn” trong lĩnh vực này là mất mát bí mật thương mại, trong đó sự lưu tâm dù không nói ra nhưng có thể hiểu được là các kỹ sư Việt Nam tham gia trực tiếp vào quy trình thiết kế các vi mạch phức tạp tại Marvell. Biện pháp là “ông lớn” này sẽ phải tăng cường bảo mật nội bộ, từ đó thúc đẩy chi phí sản xuất. Một khả năng nữa, trung tâm thiết kế chip tại Việt Nam có thể sẽ được chia ít việc hơn, hoặc đảm trách các khâu ít quan trọng hơn, với các sản phẩm ít cao cấp hơn…

Việt Nam cần đẩy mạnh khâu thực thi hơn nữa

Theo ông Lâm Nguyễn Hải Long, các quy định và hành lang pháp lý về SHTT đã được ban hành và nhìn chung khá đầy đủ. Tuy nhiên, “điểm yếu lớn nhất của chúng ta từ xưa đến nay vẫn là khâu thực thi. Việc kiểm tra, xử lý chưa được như mong muốn”, ông Long nói.

Một thực tế được tiến sĩ Lê Mai Tùng nêu ra, một thời gian dài vấn đề SHTT chưa được xem trọng, bản quyền bị “mặc kệ”. Doanh nghiệp có khách hàng và thị trường cứ thế tha hồ lấy, nhái mẫu của bên khác để làm ra sản phẩm tiêu thụ bất chấp bản quyền, SHTT.

Ông Long cho rằng, từ điểm yếu nhất là khâu thực thi đòi hỏi cơ quan quản lý phải nhập cuộc quyết liệt hơn nữa. Ông Long đơn cử trường hợp thẻ vàng hải sản xuất khẩu sang Châu Âu. Khi người nông dân và cả doanh nghiệp cùng “kêu” về vấn đề này và sự trừng phạt nghiêm khắc từ phía Châu Âu, nhà nước buộc phải vào cuộc một cách sát sao, tình hình sẽ được dần tháo gỡ và cải thiện.

Thế Lâm

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/pfc-tac-dong-the-nao-den-cac-ong-lon-chuyen-giao-cong-nghe-vao-viet-nam-251221.html