Khu vực âu thuyền và cảng cá Thọ Quang, nơi có số lượng lớn tàu thuyền thường xuyên neo đậu, mà chủ yếu là tàu cá ngoại tỉnh. Ảnh: HOÀNG HIỆP
Mô hình cảng cá - điểm đến du lịch
Cách đây hơn 20 năm, âu thuyền và cảng cá Thọ Quang được đầu tư sát bên Khu dịch vụ thủy sản Đà Nẵng (gồm các nhà máy chế biến, đông lạnh thủy sản) và thành phố chuyển toàn bộ hoạt động hậu cần nghề cá và kinh doanh thủy sản tại khu vực Thuận Phước (phường Hải Châu) sang.
Chợ đầu mối thủy sản Thọ Quang cũng được đầu tư xây dựng trong giai đoạn 2007 - 2011. Cảng cá và chợ đầu mối thủy sản ở sát bên Khu dịch vụ thủy sản Đà Nẵng giúp thuận lợi cho việc cung cấp nguyên liệu cho các nhà máy, thúc đẩy phát triển ngành công nghiệp chế biến, đông lạnh thủy sản phục vụ nhu cầu tiêu thụ trong nước và xuất khẩu.
Từ năm 2018 đến 2025, âu thuyền và cảng cá Thọ Quang được đầu tư tổng cộng 570 tỷ đồng để nâng cấp, mở rộng 2 giai đoạn và nạo vét bùn đáy để đáp ứng tiêu chí cảng cá loại I, cải thiện môi trường và đồng bộ dịch vụ hậu cần nghề cá và hướng đến trung tâm nghề cá lớn của khu vực miền Trung gắn với phát triển du lịch. Trong đó, cảng cá Thọ Quang được đầu tư mở rộng, nâng cấp trên cơ sở học tập kinh nghiệm từ mô hình cảng cá kết hợp thương mại, dịch vụ và phục vụ du lịch ở các nước phát triển, nhất là Nhật Bản.
Cảng cá Thọ Quang vừa được nâng cấp, mở rộng khang trang. Ảnh: HOÀNG HIỆP
Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông và nông nghiệp Đà Nẵng Trần Duy Anh nhìn nhận, việc hoàn thành, đưa vào sử dụng Dự án nâng cấp, mở rộng cảng cá Thọ Quang cả 2 giai đoạn và nạo vét âu thuyền Thọ Quang đã phát huy hiệu quả đầu tư, cải thiện vệ sinh, chất lượng môi trường và có tính mỹ thuật cao. Để phát huy hiệu quả đầu tư, trước mắt, cảng cá Thọ Quang cần hướng đến mô hình cảng cá sinh thái, thông minh. Tiếp đó, cần được quy hoạch trở thành một điểm đến du lịch có hạ tầng hiện đại, nơi du khách có thể tham quan quy trình hậu cần nghề cá, trải nghiệm trong không gian sạch, đẹp và văn hóa vùng biển của Đà Nẵng.
Nhiều tàu cá neo đậu ra bên ngoài vịnh Man Quang do âu thuyền và cảng cá Thọ Quang quá tải. Ảnh: HOÀNG HIỆP
Phát triển du lịch để mang lại giá trị kinh tế cao
Từ năm 2017 đến nay, bên cạnh việc thực hiện chống khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), nguồn lợi thủy sản trên ngư trường truyền thống giảm sút và thiên tai xảy ra nhiều hơn…, đã làm giảm đáng kể tàu cá xuất bến đi khai thác thủy sản lẫn sản lượng thủy sản thông qua cảng cá Thọ Quang, nhất là trong năm 2025. Số lượng tàu cá của Đà Nẵng đi khai thác hải sản và cập cảng Thọ Quang giảm đáng kể, chủ yếu là tàu cá của các tỉnh khác cập cảng. Phó ban Quản lý âu thuyền và cảng cá Đà Nẵng Phạm Trung Thành cho hay: “Số lượng tàu cập cảng cá Thọ Quang ngày càng giảm. Hiện nay, số lượng tàu cá cập cảng giảm khoảng 40% so với năm 2023”.
Giá thủy sản tại đây so với các địa phương khác đang thu hẹp đáng kể nên các tàu cá ngoại tỉnh huy động xe đông lạnh vào bốc dỡ thủy sản để chở đi nơi khác tiêu thụ. Mặt khác, sản lượng nguyên liệu cung cấp cho một số nhà máy chế biến, đông lạnh thủy sản đã giảm đáng kể. Thành phố cũng đã có chủ trương chuyển đổi dần hoạt động sản xuất công nghiệp ở Khu dịch vụ thủy sản Đà Nẵng sang dịch vụ và thương mại.
Số lượng tàu cá cập cảng cá Thọ Quang giảm hẳn so với trước đây. Ảnh: HOÀNG HIỆP
Nghề cá của Đà Nẵng nói riêng và cả nước nói chung đang có xu hướng chuyển dịch mạnh mẽ từ khai thác sang nuôi trồng để phục vụ nhu cầu tiêu thụ của người dân thành phố và du khách. Số lượng tàu cá của Đà Nẵng và các địa phương khác vào cập cảng cá Thọ Quang sụt giảm đòi hỏi thành phố có biện pháp khai thác, phát huy cơ sở hạ tầng nghề cá hiện đại mới được xây dựng, nâng cấp tại cảng cá này. Phó Chủ tịch UBND phường Sơn Trà Võ Đình Công cho rằng, khu vực âu thuyền Thọ Quang cần được đầu tư trở thành nơi đóng du thuyền, tiếp nhận tàu du lịch… Khách du lịch vào âu thuyền và cảng cá Thọ Quang sẽ tiêu nhiều tiền, mang lại giá trị kinh tế cao.
Trong nghị quyết của Đại hội Đảng bộ phường Sơn Trà lần thứ I đã định hướng phát triển kinh tế biển tại địa phương, trong đó du lịch là trọng tâm; cảng Tiên Sa cùng âu thuyền và cảng cá Thọ Quang được định hướng phát triển du lịch. “Sau khi hợp nhất, trên địa bàn tỉnh Quảng Nam (cũ) cũng có những âu thuyền và cảng cá lớn. Thành phố cần định hướng đầu tư những âu thuyền, cảng cá này trong tương lai để đáp ứng nhu cầu neo đậu tránh trú bão và phục vụ hậu cần nghề cá. Còn khu vực âu thuyền và cảng cá Thọ Quang thì cần tiếp tục được thực hiện các biện pháp bảo vệ môi trường trong những năm đến”, ông Võ Đình Công nói.
Cần chuyển dịch phù hợp
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, trước khi sáp nhập, nghề cá của tỉnh Quảng Nam (cũ) chiếm ưu thế vượt trội so với thành phố Đà Nẵng (cũ), trong đó số lượng tàu cá và sản lượng khai thác thủy sản của tỉnh Quảng Nam (cũ) nhiều gấp 3 lần, sản lượng nuôi trồng thủy sản chiếm hơn 90% so với thành phố Đà Nẵng (cũ).
Cảng cá Thọ Quang đang được hướng đến trở thành điểm đến du lịch và đồng bộ với cảng lưỡng dụng, tổng hợp ở dọc bờ vịnh Mân Quang. Ảnh: HOÀNG HIỆP
Hiện nay, trên địa bàn thành phố có 2 cảng cá đủ điều kiện thực hiện xác nhận, chứng nhận nguồn gốc thủy sản khai thác, gồm cảng cá Thọ Quang (phường Sơn Trà), cảng cá Tam Quang (xã Núi Thành) và 5 bến cá phục vụ tàu thuyền cập bến, buôn bán thủy sản gồm: Thanh Hà (phường Hội An Tây), Cù Lao Chàm (xã Tân Hiệp), An Lương (xã Duy Nghĩa), Tân An (xã Thăng An) và Tam Tiến (xã Tam Xuân)...
Thành phố định hướng chuyển dịch cơ sở hạ tầng phục vụ nghề cá vào phía nam, hoàn thiện các trung tâm hậu cần nghề cá trên địa bàn, trong đó có nghiên cứu nâng cấp, hoàn thiện cảng cá Tam Quang đạt tiêu chí cảng cá loại I nhằm đảm bảo tránh trú bão an toàn cho người, tài sản của ngư dân Đà Nẵng và các tỉnh lân cận.
Đồng thời, chuyển đổi công năng đối với khu vực âu thuyền, cảng cá Thọ Quang và Khu dịch vụ thủy sản Đà Nẵng phù hợp với không gian đô thị, phát triển du lịch, dịch vụ thương mại.
Cùng với đó, mở rộng diện tích vùng nước, nạo vét và xây dựng kết cấu hạ tầng các khu neo đậu, nâng sức chứa khu neo đậu Hồng Triều lên 1.000 tàu và các hạ tầng kỹ thuật có liên quan khác...
Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Võ Như Toàn cho rằng, tháng 12/2024, UBND thành phố Đà Nẵng đã phê duyệt đề án quản lý tổng thể cảng cá, chợ đầu mối thủy sản Thọ Quang gắn với dịch vụ, du lịch. Vì vậy, trước mắt, Sở Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục nghiên cứu, triển khai các biện pháp để nơi đây không còn là điểm ô nhiễm môi trường nhằm thực sự trở thành điểm du lịch.
NAM TRÂN