Việc rà soát, phân định khu vực đô thị và nông thôn nhằm đáp ứng yêu cầu công tác quản lý nhà nước hiện nay và phát huy vai trò của các đô thị hiện hữu. Ảnh: HOÀNG HIỆP
Phát huy vai trò, vị thế của các đô thị
Sau sáp nhập, vị thế, vai trò một số khu vực đô thị là thành phố, thị xã, thị trấn, trung tâm xã có dấu hiệu “mờ nhạt” do được tách riêng thành các phường hoặc nhập thành các xã. Một số trung tâm xã cũ trở nên thưa vắng do nhiều cơ quan quản lý nhà nước không còn tập trung ở đây…
Trong khi đó, ở nhiều đô thị, một số hạ tầng được đầu tư, xây dựng để phục vụ cho khu vực rộng lớn, nhưng công tác quản lý nhà nước hiện nay được phân cấp cho địa phương tại vị trí công trình, dẫn đến phát sinh những vướng mắc, khó khăn cho công tác quản lý cũng như đảm bảo nguồn lực để vận hành, duy tu… Việc này đặt ra yêu cầu rà soát, phân định khu vực đô thị và nông thôn cũng như đánh giá lại vị thế của các đô thị nói trên nhằm phát huy vai trò cũng như huy động nguồn lực tiếp tục đầu tư, phát triển đô thị.
Trên cơ sở chỉ đạo của UBND thành phố, Sở Xây dựng đã lấy ý kiến của các đơn vị, địa phương và tạm thời xác định khu vực đô thị, nông thôn trên địa bàn thành phố theo bản đồ hiện trạng hệ thống đô thị, nông thôn.
Việc phát huy vai trò, vị thế của các đô thị góp phần thúc đẩy phát triển vùng nông thôn, mở rộng không gian đô thị. Ảnh: HOÀNG HIỆP
Theo đó, khu vực đô thị trung tâm thành phố Đà Nẵng gồm các phường: Hải Châu, Hòa Cường, Thanh Khê, An Khê, An Hải, Sơn Trà, Ngũ Hành Sơn, Cẩm Lệ, Hải Vân, Liên Chiểu, Hòa Khánh và Hòa Xuân. Đô thị Tam Kỳ gồm các phường: Tam Kỳ, Quảng Phú, Hương Trà, Bàn Thạch. Đô thị Hội An gồm các phường: Hội An, Hội An Đông, Hội An Tây. Đô thị Điện Bàn gồm các phường: Điện Bàn, Điện Bàn Đông, An Thắng, Điện Bàn Bắc.
Có 14 đô thị thuộc một phần các xã, gồm: đô thị Núi Thành (thuộc một phần xã Núi Thành), Ái Nghĩa (xã Đại Lộc), Nam Phước (xã Nam Phước), Hương An (xã Xuân Phú), Hà Lam (xã Thăng Bình), Phú Thịnh (xã Chiên Đàn), Tiên Kỳ (xã Tiên Phước), Trà My (xã Trà My), Tân Bình (xã Hiệp Đức), Đông Phú (xã Quế Sơn), Trung Phước (Nông Sơn), P’Rao (xã Đông Giang), Thạnh Mỹ (xã Thạnh Mỹ), Khâm Đức (xã Khâm Đức).
Sau khi tạm thời xác định khu vực đô thị, nông thôn, Sở Xây dựng tiếp tục đề nghị UBND các xã, phường (thuộc các khu vực đô thị nói trên) phối hợp với các đơn vị liên quan rà soát, phân định khu vực đô thị và nông thôn theo địa giới hành chính cấp xã và có ý kiến về Sở Xây dựng xem xét, tổng hợp, báo cáo UBND thành phố.
Hướng đến mở rộng, phát triển đô thị
Theo các chuyên gia, trong quá trình rà soát, phân định khu vực đô thị và nông thôn, các sở, ban, ngành, địa phương cần rà soát kỹ đơn vị hành chính cấp xã để định hướng quy hoạch phát triển đô thị, nông thôn phù hợp, nhất là các xã đã đủ điều kiện lên phường hoặc xã phấn đấu lên phường. Đây cũng là cơ sở để tiếp tục đầu tư nhằm phát huy vai trò của các đô thị và mở rộng không gian, thúc đẩy phát triển đô thị.
Cần làm rõ chức năng của các đô thị như: chức năng du lịch- dịch vụ, công nghiệp, hành chính… Ảnh: HOÀNG HIỆP
TS Phạm Thị Nhâm, nguyên Phó Viện trưởng Viện Quy hoạch đô thị và nông thôn quốc gia nhìn nhận, sau sáp nhập, đô thị Tam Kỳ không còn vị thế, vai trò tỉnh lỵ và đang gặp rất nhiều khó khăn, nhưng vẫn còn vai trò nhất định đối với khu vực xung quanh. Những thị trấn cũ, huyện lỵ, trung tâm xã cũ trước đây đã được đầu tư cơ sở hạ tầng, trang thiết bị, hệ thống an sinh xã hội… rất nhiều năm và hiện nay vẫn bổ trợ cho khu vực nông thôn.
Vì vậy, cần phát huy vai trò của các đô thị này đối với khu vực xung quanh và nông thôn. Trong đó, cần phát triển trục giao thông công cộng kết nối nhanh theo trục Bắc - Nam để kết nối, phát huy vai trò của chuỗi các đô thị trên trục này, gồm: trung tâm thành phố Đà Nẵng - Điện Bàn - Hội An - Tam Kỳ - Núi Thành - Chu Lai. Bên cạnh đó, tăng cường kết nối theo trục Đông - Tây để phát huy vai trò của các đô thị là thị trấn, huyện lỵ cũ.
KTS Nguyễn Hoàng Việt (trú phường Sơn Trà) cho rằng, việc rà soát, phân định đô thị và nông thôn là bức thiết để phục vụ công tác quản lý, đảm bảo quyền lợi của người dân khu vực đô thị và nông thôn trong lĩnh vực về đất đai, an sinh xã hội, đầu tư cơ sở hạ tầng...
Đây cũng là cơ hội để bổ sung khu vực lân cận có khả năng phát triển đô thị vào không gian đô thị, nhằm có chiến lược đầu tư, phát triển. Cùng với đó, phát huy vai trò của các đô thị là huyện lỵ, thị trấn, trung tâm các xã cũ và xem đây là những “hạt nhân” để phát triển đô thị, nhằm sớm đáp ứng các tiêu chí về dân số, hạ tầng..., giúp thành phố Đà Nẵng đảm bảo các tiêu chí của đô thị loại I vào năm 2030.
Ngoài ra, đối với các cụm xã chưa có trung tâm hành chính xã đáp ứng yêu cầu làm việc và phát triển, hoặc đã có nhưng thường hay bị ảnh hưởng bởi thiên tai, cần sớm quy hoạch, xây dựng mới trung tâm hành chính xã và dự kiến khu dân cư trung tâm xã ở xung quanh để tạo động lực, thúc đẩy phát triển đô thị.
TS Đặng Việt Dũng, Chủ tịch Tổng Hội xây dựng Việt Nam đề nghị, cần làm rõ chức năng của các đô thị như: chức năng du lịch - dịch vụ, công nghiệp, hành chính… để từ đó có cơ sở đầu tư phát triển đô thị hiệu quả, đồng bộ. Đồng thời rà soát các khả năng phát triển của từng đô thị nhằm tập trung nguồn lực phát triển đạt các tiêu chí theo quy định mới về phân loại đô thị.
HOÀNG HIỆP