Phán quyết chấn động của Tòa tối cao Mỹ ảnh hưởng ra sao đến ông Trump?

4 giờ trướcBài gốc

Báo Guardian đưa tin, trong phán quyết đưa ra hôm 20/2, Tòa án Tối cao Mỹ tuyên bố Tổng thống Trump đã vượt thẩm quyền khi viện dẫn Đạo luật Kinh tế Quốc tế Khẩn cấp (IEEPA) năm 1977 để biện minh cho việc ông áp thuế chống lại Canada, Trung Quốc và Mexico hồi tháng 2/2025 và sau đó tiếp tục áp thuế đối ứng từ 10 - 46% với hầu hết các quốc gia trên thế giới vào tháng 4 cùng năm.

Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ảnh: Nhà Trắng

Theo giới quan sát, phán quyết trên có khả năng thiết lập lại mối quan hệ giữa Nhà Trắng, nơi liên tục vượt qua các giới hạn pháp lý, và Tòa án Tối cao Mỹ, nơi trong nhiều vụ việc đã ủng hộ những nỗ lực đó kể từ khi ông Trump trở lại nắm quyền.

Tuy nhiên, giống như hầu hết các phán quyết quan trọng của Tòa án Tối cao, phán quyết ngày 20/2 đã đặt ra những câu hỏi mới về việc cách diễn giải luật liên bang của tòa án sẽ ảnh hưởng như thế nào đến các doanh nghiệp, người tiêu dùng và cử tri Mỹ trong bối cảnh cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ sắp tới.

Tổn thất lớn đầu tiên về thành tích

Hãng tin CNN nhận định, kể từ khi trở lại Nhà Trắng vào tháng 1 năm ngoái, ông Trump đã “đạt thành tích ấn tượng” trước Tòa án tối cao Mỹ mang tính bảo thủ, trong đó có một phán quyết khiến tòa án ở các bang khó có thể ngăn chặn chương trình nghị sự của ông cũng như một loạt phán quyết khẩn cấp với nội dung ủng hộ chính sách nhập cư và nỗ lực củng cố quyền lực trong nhánh hành pháp của ông.

Đáng chú ý, vào năm 2024, Tòa án Tối cao đã trao cho tổng thống quyền miễn trừ bị truy tố hình sự đối với một số hành động của ông trong những ngày cuối nhiệm kỳ đầu tiên của mình. Đây là một phán quyết mang tính bước ngoặt, được chính quyền Trump thường xuyên viện dẫn trong các vụ kiện gần đây.

Tuy nhiên, chuỗi thành công trên đã chấm dứt vào ngày 20/2, khi 2 trong số các thẩm phán được Tổng thống Trump bổ nhiệm trong nhiệm kỳ đầu tiên, đã đưa ra phán quyết chống lại ông.

Mặc dù phán quyết mới của Tòa Tối cao Mỹ từng được dự đoán sau nhiều phiên tranh luận vào mùa thu năm ngoái, nhưng động thái được xem là sự bác bỏ chính thức cách tiếp cận "vượt giới hạn" của chính quyền Trump. Phán quyết nhấn mạnh quan điểm rằng các tòa án liên bang là một trong những cơ quan cuối cùng trong chính phủ liên bang sẵn sàng đôi khi nói "không" với tổng thống. Song, hiện còn quá sớm để nói liệu phán quyết này có báo hiệu sự thiết lập lại mối quan hệ giữa nhánh hành pháp và nhánh tư pháp của Mỹ hay không.

Những biến động chính trị trước thềm bầu cử giữa kỳ

Theo một số nhà phân tích, việc Tòa Tối cao Mỹ bác bỏ các mức thuế đối ứng cứng rắn của ông Trump có thể sẽ gây ra nhiều tác động to lớn, không chỉ với nền kinh tế và quan hệ ngoại giao mà còn cả cuộc bầu cử giữa kỳ sắp tới ở Mỹ.

Thời gian qua, Tổng thống Trump đã phải đối mặt với sự phản đối của một số thành viên cùng đảng Cộng hòa về việc triển khai chính sách thuế quan chưa từng có tiền lệ. Giờ đây, ông sẽ cần sự ủng hộ của Quốc hội Mỹ để theo đuổi các kế hoạch dự phòng mà ông hy vọng sẽ lấp đầy khoảng trống do phán quyết của Tòa Tối cao tạo ra.

Ví dụ, ông Trump có thể cần đến sự giúp đỡ của các nhà lập pháp để gia hạn những mức thuế được công bố ngay hôm 20/2. Điều này đồng nghĩa với việc các nghị sĩ Cộng hòa phải bỏ phiếu ủng hộ thuế nhập khẩu trong năm diễn ra bầu cử giữa kỳ.

Trong khi đó, theo kết quả các cuộc thăm dò dư luận do Trường Luật Marquette và NPR/PBS News/Marist thực hiện trước khi Tòa Tối cao ra phán quyết, nhiều người dân Mỹ cho rằng thuế quan “nói chung gây hại cho nền kinh tế” và quyền hạn của tổng thống trong việc áp thuế “nên được hạn chế”.

Các lựa chọn khác

Ngay sau khi biết phán quyết của Tòa Tối cao, Tổng thống Trump khẳng định vẫn còn "những lựa chọn thay thế tuyệt vời" để sử dụng thuế quan như một phần trong chương trình nghị sự kinh tế của ông. Tuy nhiên, lãnh đạo Nhà Trắng không tiết lộ những lựa chọn đó là gì.

“Dù tôi chắc chắn họ không cố ý làm vậy, nhưng phán quyết hôm nay của Tòa án Tối cáo đã khiến khả năng của tổng thống trong việc điều tiết thương mại và áp đặt thuế quan trở nên mạnh mẽ và rõ ràng hơn, chứ không phải suy yếu đi”, ông Trump nhấn mạnh.

Ông Trump sau đó tuyên bố áp mức thuế cơ bản toàn cầu mới là 10% theo Điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974. Điều luật này cho phép Tổng thống Mỹ có thể áp thuế nhập khẩu lên tới 15% trong thời hạn 150 ngày để đối phó với các vấn đề cán cân thanh toán "nghiêm trọng và to lớn", nhưng không cần yêu cầu phải điều tra hay các thủ tục khác kèm theo.

Sau phán quyết, ông Trump quả quyết sẽ không lùi bước trong việc sử dụng thuế quan. Nhưng ông hiện có thể phải thay đổi thông điệp của mình vì các quyền hạn “dự phòng” của ông không còn mạnh mẽ như ông đã sử dụng hồi đầu nhiệm kỳ thứ 2 và quyền hạn đó hiện đã bị Tòa án Tối cao vô hiệu hóa. Ông Trump dự kiến sẽ có cơ hội đầu tiên để xoay chuyển điều này khi đọc bài Thông điệp Liên bang vào tuần tới.

Tuấn Trần

Nguồn VietnamNet : https://vietnamnet.vn/phan-quyet-chan-dong-cua-toa-toi-cao-my-anh-huong-ra-sao-den-ong-trump-2491740.html