Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu tại Nhà Trắng. Ảnh: THX/TTXVN
Quy trình hoàn thuế đối mặt nguy cơ “hỗn loạn”
Các khoản hoàn trả tiềm năng cho một loạt các công ty sẽ là khoản thuế quan mà chính phủ đã thu kể từ khi Tổng thống Trump áp đặt thuế mà không có sự cho phép của Quốc hội.
Ước tính khoản hoàn thuế 175 tỉ USD nói trên được đưa ra từ Mô hình Ngân sách Penn Wharton do một nhóm nghiên cứu tài chính phi đảng phái tại Đại học Pennsylvania thực hiện.
Tuy nhiên, tòa án không nêu rõ chính phủ sẽ hoàn trả số tiền thuế bị coi là trái luật bằng cách nào.
Theo Hãng tin Reuters, khi được hỏi về khả năng hoàn tiền, ông Trump nói trong cuộc họp báo rằng “chúng ta sẽ phải ra tòa trong năm năm tới”.
Đối với phần lớn hàng hóa chịu thuế, nhà nhập khẩu phải nộp tiền đặt cọc cho Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ và thanh toán mức thuế ước tính để đưa hàng vào Mỹ.
Sau đó, chính phủ đưa ra quyết định cuối cùng trong một quy trình gọi là “thanh toán thuế”, thường diễn ra khoảng 314 ngày kể từ khi hàng hóa nhập khẩu. Nếu nộp thừa, doanh nghiệp được hoàn trả; nếu thiếu, phải nộp bổ sung.
Trong khi Tòa án Tối cao Mỹ xem xét vụ việc, một số nhà nhập khẩu đã đề nghị Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ tạm dừng quá trình xác định mức thuế cuối cùng, nhưng yêu cầu này bị bác bỏ. Phán quyết của Tòa án Tối cao cũng không đưa ra cơ chế hoàn tiền cụ thể.
Trong ý kiến phản đối, Thẩm phán Brett Kavanaugh cảnh báo quyết định có thể gây ra “những hậu quả nghiêm trọng trong thời gian ngắn”, bao gồm việc hoàn tiền vốn được thừa nhận tại phiên tranh luận là có thể “rất hỗn loạn”. Hồ sơ nay được chuyển lại cho Tòa án Thương mại Quốc tế để xử lý vấn đề hoàn trả.
Hàng nghìn vụ kiện và nguy cơ kéo dài nhiều năm
Hơn 1.000 vụ kiện đã được các nhà nhập khẩu đệ trình lên tòa thương mại yêu cầu hoàn thuế, và dự kiến con số này sẽ tiếp tục tăng. Tháng 12 năm ngoái, tòa án này phán quyết họ có thẩm quyền xem xét lại các quyết định thuế quan cuối cùng và yêu cầu chính phủ hoàn trả tiền thuế kèm lãi suất.
Đại diện chính quyền Tổng thống Trump khi đó tuyên bố sẽ không phản đối thẩm quyền này. Theo các chuyên gia thương mại, phán quyết đã tháo gỡ những vướng mắc pháp lý lớn đối với việc hoàn tiền.
Theo luật thương mại Mỹ, nhà nhập khẩu có hai năm để khởi kiện đòi hoàn thuế. Tuy nhiên, chưa rõ liệu có thể thành lập một vụ kiện tập thể bao quát phạm vi rộng các doanh nghiệp đã nộp thuế hay không.
Giới luật sư cho rằng quá trình này có thể gây thiệt hại không cân xứng cho các doanh nghiệp nhỏ, vốn chịu tác động nặng nề hơn so với các tập đoàn có nguồn lực dồi dào. Một số nhà nhập khẩu quy mô nhỏ có thể từ bỏ quyền đòi hoàn thuế để tránh chi phí pháp lý và án phí lên tới hàng nghìn USD.
Tiền lệ cho các vụ hoàn thuế quy mô lớn từng tồn tại. Năm 1986, Quốc hội Mỹ ban hành thuế bảo trì cảng tính theo giá trị hàng hóa ra vào cảng. Năm 1998, Tòa án Tối cao Mỹ phán quyết một phần sắc thuế này là vi hiến.
Sau đó, Tòa án Thương mại Quốc tế đã giám sát quy trình hoàn thuế liên quan tới hơn 100.000 yêu cầu bồi thường, do Thẩm phán Jane Restani phụ trách.
Các chuyên gia cho rằng hệ thống lưu trữ và theo dõi thanh toán thuế quan hiện đã được cải thiện, giúp việc xác định quy mô hoàn thuế dễ dàng hơn.
Tuy nhiên, doanh nghiệp nhỏ kêu gọi cơ chế hoàn thuế tự động và lo ngại việc kiểm tra hồ sơ nhập khẩu chặt chẽ có thể làm chậm tiến độ. Ngay cả khi tiền được phân phối, không phải mọi doanh nghiệp yêu cầu hoàn thuế đều chắc chắn nhận được tiền, bởi đơn vị đứng tên nhập khẩu chính thức mới là bên chịu trách nhiệm pháp lý.
Việc phân chia khoản hoàn trả có thể phát sinh tranh chấp hợp đồng mới. Các nhóm thương mại cảnh báo tiến trình này có thể kéo dài nhiều năm, và một số doanh nghiệp đã chào bán quyền đòi hoàn thuế tiềm năng cho các nhà đầu tư Phố Wall.
Ngay trong ngày 20.2, ông Trump công bố mức thuế nhập khẩu toàn cầu tạm thời 10% trong 150 ngày, đồng thời ra lệnh tiến hành các cuộc điều tra theo các luật khác để có thể tái áp dụng thuế quan.
NGHIÊM THANH