Phân tích kỹ thuật né tên lửa R-77 của tiêm kích F-16 trong trận không chiến tại Lugansk

3 giờ trướcBài gốc

Ngày 20/4, một trận không chiến kịch tính đã diễn ra trên bầu trời phía Tây tỉnh Lugansk, thu hút sự chú ý của các chuyên gia quân sự quốc tế. Theo báo cáo từ các điều phối viên tại tỉnh Nikolaev, một tiêm kích Su-35 của Không quân Nga đã thực hiện nỗ lực đánh chặn một máy bay tác chiến từ phía Ukraine đang hoạt động gần đường phân tuyến giữa vùng Donbass và tỉnh Kharkov.

Diễn biến trận không chiến ngoài tầm nhìn

Vào khoảng 11 giờ 30 phút sáng, phía Nga đã phóng tên lửa không đối không tầm trung, được xác định là loại R-37 hoặc R-77, nhằm vào mục tiêu đối phương. Chiếc máy bay của Ukraine, mang theo vũ khí treo dưới cánh, đã lập tức thực hiện các thao tác cơ động phòng thủ và rút lui về phía Tây dưới sự bảo vệ của hệ thống phòng không lục quân.

Các báo cáo từ mặt đất ghi nhận tên lửa đã phát nổ ở khoảng cách rất gần mục tiêu. Ngay sau vụ nổ, chiếc máy bay lộ ra một vệt khói kéo dài, dấy lên những nghi vấn về việc khí tài này đã bị hư hại một phần trong quá trình thoát hiểm.

Mặc dù chủng loại máy bay không được xác nhận chính thức, các kênh giám sát hoạt động không quân tại khu vực cho rằng đây là một chiếc F-16 Fighting Falcon. Đây là loại tiêm kích do Mỹ sản xuất hiện đang được triển khai tại các mặt trận phía Bắc và Đông Bắc Ukraine.

Khả năng sống sót của F-16 trước đầu đạn R-77

Dữ liệu từ tạp chí Air & Space Forces Magazine chỉ ra rằng xác suất sống sót của F-16 khi đối đầu với R-77 ở cự ly gần là cực kỳ thấp. Các dòng tên lửa không đối không hiện đại như R-77 sử dụng ngòi nổ laser hoặc radar cận đích, cho phép kích nổ đầu đạn nặng từ 22,5 đến 30 kg ngay khi bay sát mục tiêu mà không cần đâm trực diện.

Khi phát nổ, các thanh thép từ đầu đạn văng ra tạo thành vòng tròn khép kín có khả năng cắt đứt các kết cấu khung sườn máy bay. Trong phạm vi từ 10 đến 12 mét, những hư hại gây ra thường là chí mạng. Đặc biệt, với thiết kế một động cơ duy nhất, F-16 rất dễ bị vô hiệu hóa nếu mảnh văng lọt vào cửa hút hoặc buồng đốt, biến chiếc tiêm kích thành một cỗ máy không lực đẩy.

Hệ thống của F-16 cũng chứa mật độ cao các thiết bị điện tử, thủy lực và đường dẫn nhiên liệu nhưng lại không có lớp giáp bảo vệ. Điều này khiến bất kỳ tác động vật lý nào từ vụ nổ cũng có thể phá hủy các hệ thống cốt tử, dẫn đến việc mất kiểm soát hoàn toàn.

Kỹ thuật Nightingale và phản xạ của phi công

Việc chiếc máy bay thoát khỏi vùng hủy diệt của tên lửa Nga dấy lên giả thuyết về việc phi công đã thực hiện thành công kỹ thuật cơ động Nightingale (Sơn ca). Đây là kỹ thuật phòng thủ phức tạp, đòi hỏi phi công phải có hàng nghìn giờ bay tích lũy và quá trình huấn luyện chuyên biệt.

Trong học thuyết của NATO, khi hệ thống cảnh báo sớm phát hiện radar chủ động của tên lửa R-77 bật sáng, phi công chỉ có vài giây để đưa ra quyết định. Thao tác Nightingale yêu cầu máy bay hạ độ cao đột ngột xuống tầng khí quyển đậm đặc nhằm ép tên lửa đối phương tiêu tốn năng lượng để điều hướng, qua đó làm giảm tầm bắn hiệu quả.

Ở giai đoạn cuối, phi công phải thực hiện cú nhào lộn hình thùng (barrel roll) với trọng lực cực lớn kết hợp phóng mồi bẫy gây nhiễu. Tuy nhiên, R-77 sở hữu cánh lái dạng lưới mang lại khả năng cơ động đặc biệt ở giai đoạn cuối, khiến việc thoát hiểm đòi hỏi sự tính toán chính xác đến từng mili giây để ngắt kênh bám bắt Doppler của tên lửa.

Giải mã hiện tượng vệt khói sau vụ nổ

Các chuyên gia kỹ thuật cho rằng vệt khói xuất hiện sau vụ nổ có thể không phải do hỏa hoạn. Trong các pha cơ động gấp với áp suất giảm đột ngột trên mặt cánh, hơi ẩm trong không khí sẽ tức thì ngưng tụ tạo ra các vòng xoáy trắng đặc trưng.

Bên cạnh đó, khi phi công kích hoạt chế độ tăng lực (afterburner) để thực hiện thao tác Nightingale, một lượng nhiên liệu chưa cháy hết có thể bị tống ra ngoài, tạo ra luồng khói màu xám hoặc đen do quá trình cháy không hoàn toàn. Đây là hiện tượng vật lý thông thường khi động cơ hoạt động ở ngưỡng giới hạn trong thời gian ngắn.

Kết thúc trận không chiến, một máy bay thứ hai của Ukraine đã xuất hiện hỗ trợ trước khi cả đội hình rút lui về hướng Tây Nam. Thực tế chiến trường cho thấy các phi công vận hành khí tài phương Tây đang ưu tiên chiến thuật đánh nhanh rút gọn và bảo toàn lực lượng thay vì duy trì các cuộc đụng độ kéo dài với tiêm kích chiếm ưu thế trên không của Nga.

Tuệ Nhân

Nguồn Lâm Đồng : https://baolamdong.vn/phan-tich-ky-thuat-ne-ten-lua-r-77-cua-tiem-kich-f-16-trong-tran-khong-chien-tai-lugansk-440586.html