Phân tích năng lực tên lửa và chương trình không gian của Iran: Từ vệ tinh dân sự đến vũ khí tầm xa

2 giờ trướcBài gốc

Chương trình không gian và tên lửa của Iran hiện là tâm điểm chú ý của cộng đồng quốc tế do tính chất lưỡng dụng của công nghệ phóng. Trong khi Tehran khẳng định các hoạt động này phục vụ mục đích nghiên cứu khoa học, các chuyên gia quân sự nhận định đây có thể là nền tảng để phát triển tên lửa đạn đạo liên lục địa (ICBM).

Công nghệ lưỡng dụng và chương trình vệ tinh

Về mặt kỹ thuật, phương tiện mang vệ tinh (SLV) và tên lửa đạn đạo tầm xa chia sẻ nhiều đặc điểm chung về động cơ, hệ thống dẫn đường và cấu trúc thân. Các thử nghiệm phóng vệ tinh của Iran được xem là bước đệm quan trọng giúp Tehran rút ngắn thời gian phát triển các hệ thống tấn công tầm xa vượt ra ngoài khu vực Trung Đông.

Cột mốc quan trọng của Iran bắt đầu từ năm 2009 với tên lửa Safir, đưa nước này trở thành quốc gia thứ 9 tự phóng vệ tinh vào quỹ đạo. Sau đó, Iran tiếp tục phát triển dòng tên lửa Simorgh mạnh mẽ hơn. Simorgh là tên lửa hai tầng sử dụng nhiên liệu lỏng, cao 27m, có khả năng đưa tải trọng 250kg lên quỹ đạo 500km.

Simorgh là tên lửa hai tầng sử dụng nhiên liệu lỏng, cao khoảng 27m, có khả năng đưa vệ tinh lên quỹ đạo ở độ cao khoảng 500km.

Dù chưa thử nghiệm bất kỳ tên lửa nào được xếp loại ICBM (tầm bắn trên 5.500km), các tính toán cho thấy nếu được chuyển đổi mục đích quân sự, Simorgh có thể đạt tầm bắn khoảng 4.000km với tải trọng một tấn. Điều này cho thấy rào cản hiện tại của Iran chủ yếu nằm ở quyết định chính trị thay vì năng lực kỹ thuật thuần túy.

Sự trỗi dậy của năng lực không gian quân sự

Năm 2020 đánh dấu bước ngoặt khi Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) phóng thành công vệ tinh quân sự Noor-1 bằng tên lửa Qased. Khác với các dòng tên lửa trước đó, Qased sử dụng cấu hình nhiên liệu hỗn hợp: lỏng ở tầng đầu và rắn ở hai tầng sau.

Tiếp nối thành công, Iran đã phóng các vệ tinh Noor-2 vào tháng 3-2022 và Noor-3 vào tháng 9-2023. Các vụ phóng này chứng minh khả năng làm chủ công nghệ tách tầng và hệ thống động lực phức tạp của lực lượng không gian thuộc IRGC.

Iran phóng vệ tinh trinh sát Noor-3 lên quỹ đạo vào tháng 9-2023 bằng tên lửa Qased.

Bên cạnh đó, các dòng tên lửa như Zuljanah và Ghaem-100 cũng đang được phát triển. Zuljanah là tên lửa 3 tầng sử dụng nhiên liệu rắn ở 2 tầng đầu, có thể mang đầu đạn nặng một tấn đi xa gần 5.000km nếu được tối ưu hóa cho tầm bắn thay vì độ cao quỹ đạo.

Kho tên lửa hành trình và chiến thuật tác chiến

Song song với tên lửa đạn đạo, Iran đã xây dựng một kho tên lửa hành trình đồ sộ bao gồm các mẫu Soumar, Hoveyzeh và Paveh. Khác với quỹ đạo cao của tên lửa đạn đạo, tên lửa hành trình bay thấp, bám địa hình với tốc độ cận âm, giúp tối ưu hóa khả năng xuyên thủng các hệ thống radar phòng không.

Đáng chú ý nhất là Soumar, mẫu tên lửa đối đất được sản xuất hàng loạt từ năm 2015. Với chiều dài 6m và trọng lượng 1.210kg, Soumar có tầm bắn ước tính từ 2.000 đến 3.000km. Thiết kế của nó được cho là dựa trên nền tảng tên lửa Kh-55 của Nga nhưng đã được cải tiến về cấu trúc và động cơ nội địa.

Nhiều chuyên gia nhận định hình dáng và cấu trúc của Soumar khá giống với tên lửa Kh-55 của Nga.

Dòng tên lửa này liên tục được nâng cấp với phiên bản Hoveyzeh (tầm bắn 1.350km) và Paveh (tầm bắn 1.650km). Paveh sử dụng động cơ turbojet và cánh gập, giúp tăng hiệu quả khí động học và độ ổn định khi bay. Sự kết hợp giữa tên lửa đạn đạo bay cao và tên lửa hành trình bay thấp tạo ra thách thức đa tầng cho mọi hệ thống phòng thủ hiện đại tại khu vực.

Tuệ Nhân

Nguồn Lâm Đồng : https://baolamdong.vn/phan-tich-nang-luc-ten-lua-va-chuong-trinh-khong-gian-cua-iran-tu-ve-tinh-dan-su-den-vu-khi-tam-xa-429932.html