Tòa nhà văn phòng ban đầu được hoàn thành vào năm 1864 nằm ở trung tâm của pháo đài Goryokaku. Ảnh: Nguyễn Tuyến - P/v TTXVN tại Nhật Bản
Công viên Goryokaku mở cửa cho công chúng tham quan và trở thành một trong những địa điểm ngắm hoa anh đào nổi tiếng nhất vùng phía bắc, nhưng phía sau vẻ đẹp thanh bình ấy là câu chuyện về ngoại giao, phòng thủ và những biến động lớn của thế kỷ XIX.
Khi Nhật Bản chấm dứt chính sách tỏa quốc và mở rộng quan hệ với phương Tây, Hakodate được chọn là một trong những cảng mở cửa theo Hiệp ước Hòa bình và Hữu nghị Nhật Bản - Mỹ năm 1854. Sự thay đổi này khiến một thị trấn cảng nhỏ ở phía bắc nhanh chóng trở thành cửa ngõ quan trọng, vừa là điểm giao thương với nước ngoài vừa là tuyến phòng thủ chiến lược.
Goryokaku ở thành phố Hakodate, Hokkaido là pháo đài kiểu phương Tây hình ngôi sao đầu tiên của Nhật Bản. Ảnh: Nguyễn Tuyến - P/v TTXVN tại Nhật Bản
Tuyết trắng phủ kín pháo đài và hệ thống chiếu sáng từ hoàng hôn tạo cho Goryokaku một vẻ đẹp độc đáo và hùng vĩ được đặt tên là Goryosei no Yume - "giấc mơ ngôi sao năm cánh". Ảnh: Nguyễn Tuyến - P/v TTXVN tại Nhật Bản
Trong bối cảnh đó, Mạc phủ Tokugawa đã thành lập trụ sở cơ quan hành chính Hakodate nhằm quản lý khu vực và xử lý các vấn đề ngoại giao. Ban đầu, trụ sở này đặt ở khu thị trấn dưới chân núi Hakodate, nhưng sau đó được chuyển ra vùng ngoại ô để tăng cường phòng thủ. Để bảo vệ trung tâm hành chính mới, pháo đài Goryokaku được xây dựng với thiết kế hình ngôi sao năm cánh theo phong cách phương Tây, trở thành pháo đài kiểu châu Âu đầu tiên tại Nhật Bản. Công trình do Takeda Ayasaburo thiết kế, chịu ảnh hưởng từ kỹ sư quân sự Pháp Vauban, và hoàn thành vào năm 1864, đánh dấu nỗ lực hiện đại hóa quân sự của Nhật Bản trong giai đoạn cuối thời Edo.
Pháo đài nằm ngay trung tâm Hakodate, với cấu trúc ngũ giác độc đáo được bao quanh bằng hào nước và các bức tường đá dựng trên nền đất. Nhìn từ trên cao, hình dáng của Goryokaku giống như một ngôi sao khổng lồ trải rộng giữa thành phố, lý giải vì sao nơi đây thường được gọi là “pháo đài hình sao”. Ngoài phần chính, khu vực phòng thủ phụ kéo dài về phía tây nam mang tên Hangetsuho - hay còn gọi là Umadashiho - cũng được xây dựng với hào nước riêng, tạo thành lớp bảo vệ bổ sung cho toàn bộ công trình.
Tháp Goryokaku được hoàn thành vào năm 1964, cao 107m là đài quan sát với các góc nhìn đẹp hướng về Goryokaku. Ảnh: Nguyễn Tuyến - P/v TTXVN tại Nhật Bản
Ban đầu, pháo đài được thiết kế để chống lại nguy cơ tấn công từ nước ngoài, phản ánh nỗi lo của Mạc phủ trước sự hiện diện ngày càng lớn của các cường quốc phương Tây ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương.
Dù mục đích xây dựng là phòng thủ quân sự, Goryokaku lại được biết đến rộng rãi nhờ vai trò trong Trận Hakodate - cuộc chiến cuối cùng giữa lực lượng trung thành với Mạc phủ và quân đội của triều đình trong thời kỳ Minh Trị Duy tân. Trận chiến này thường được xem là dấu chấm hết cho chế độ phong kiến kéo dài hàng thế kỷ tại Nhật Bản.
Trải qua thời gian, pháo đài từng mang tính quân sự đã được chuyển đổi thành công viên công cộng, trở thành không gian xanh rộng lớn giữa đô thị. Tháp Goryokaku được xây dựng gần đó mang đến góc nhìn toàn cảnh, giúp du khách chiêm ngưỡng trọn vẹn hình ngôi sao đặc trưng của pháo đài trong mọi mùa. Từ ngày 1/12 đến cuối tháng 2, sự kiện chiếu sáng “Goryosei no Yume” biến toàn bộ chu vi dài khoảng 1,8 kilomet của pháo đài thành một ngôi sao rực rỡ phủ tuyết, tạo nên khung cảnh đêm ấn tượng tại Hakodate. Mỗi mùa trong năm lại mang đến một vẻ đẹp khác nhau, từ hoa anh đào nở rộ vào tháng Tư cho đến những sắc hoa thay đổi theo thời tiết Hokkaido.
Ngày nay, khi bước chân vào công viên Goryokaku, du khách có thể vừa dạo bộ dưới những hàng cây, vừa khám phá dấu tích của một giai đoạn lịch sử đầy biến động. Pháo đài không chỉ là điểm ngắm cảnh mà còn là minh chứng cho quá trình Nhật Bản mở cửa và chuyển mình sang thời đại mới. Giữa không gian yên bình của công viên và những câu chuyện về ngoại giao, chiến tranh và cải cách, Goryokaku trở thành nơi kết nối quá khứ với hiện tại, giúp người tham quan hiểu rõ hơn về vai trò của Hakodate trong lịch sử hình thành nước Nhật hiện đại.
Bài, ảnh: Nguyễn Tuyến - Xuân Giao (P/v TTXV tại Nhật Bản)