Ban Quản lý Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng, tỉnh Quảng Trị vừa ghi nhận sự xuất hiện của loài thực vật ký sinh hiếm Sapria himalayana (địa nhãn Himalaya) tại Tiểu khu 649, thuộc phân khu bảo vệ nghiêm ngặt do Trạm Bảo vệ rừng Cồn Roàng quản lý. Phát hiện này không chỉ bổ sung thêm dẫn liệu khoa học cho hệ thực vật khu vực mà còn cho thấy tính nguyên vẹn và giá trị sinh thái cao của hệ sinh thái rừng trên núi đá vôi tại Phong Nha - Kẻ Bàng.
Theo ghi nhận ban đầu, Sapria himalayana là loài thực vật ký sinh hoàn toàn, thuộc họ vi tháp (Rafflesiaceae) – nhóm thực vật nổi tiếng với cấu trúc hoa lớn và hình thái đặc biệt.
Loài này không có diệp lục, không có thân và lá thực thụ nên không thể quang hợp. Toàn bộ cơ thể sinh dưỡng của cây tồn tại dưới dạng các sợi ký sinh xâm nhập vào mô rễ của cây chủ để hút nước và chất dinh dưỡng.
Tại Tiểu khu 649, các cá thể địa nhãn được ghi nhận ký sinh trên rễ các loài dây leo thân gỗ thuộc chi nho Tetrastigma (họ nho – Vitaceae). Hoa là bộ phận duy nhất của cây xuất hiện trên mặt đất, phục vụ cho quá trình sinh sản.
Những mẫu vật ghi nhận tại khu vực Cồn Roàng có đường kính hoa từ 15 - 20 cm, bao hoa màu đỏ thẫm với các đốm vàng nhạt. Đặc biệt, hoa phát ra mùi đặc trưng giống mùi thịt phân hủy, thu hút các loài côn trùng thụ phấn, chủ yếu là ruồi nhặng thuộc bộ hai cánh (Diptera).
Theo các nhà nghiên cứu, địa nhãn Himalaya là loài có biên độ sinh thái hẹp, rất nhạy cảm với sự thay đổi của môi trường đất, độ ẩm và cấu trúc tầng tán rừng. Loài chỉ xuất hiện dưới tán rừng kín thường xanh mưa ẩm nhiệt đới, nơi có tầng thảm mục dày, độ che phủ cao và hầu như không chịu tác động cơ học từ con người. Sự hiện diện của loài được xem là chỉ dấu sinh học quan trọng cho thấy sinh cảnh rừng vẫn duy trì được điều kiện vi khí hậu ổn định và tính liên tục sinh thái cần thiết cho các loài ký sinh chuyên biệt.
Ban Quản lý Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng vừa ghi nhận sự xuất hiện của loài thực vật ký sinh hiếm Sapria himalayana (địa nhãn Himalaya).
Trong Sách Đỏ Việt Nam và Danh lục Đỏ của Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN), Sapria himalayana được xếp vào nhóm nguy cấp do vùng phân bố hẹp và phụ thuộc hoàn toàn vào quần thể cây chủ. Do đó, với phát hiện này, hiện, tổng số loài thực vật nhận tại Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, tỉnh Quảng Trị đạt 2.957 loài.
Các chuyên gia cho rằng, tiếp tục điều tra, cập nhật cơ sở dữ liệu đa dạng sinh học, tăng cường giám sát quần thể thực vật và kiểm soát các tác động đến sinh cảnh tự nhiên là giải pháp quan trọng, bảo vệ lâu dài giá trị sinh thái của Phong Nha - Kẻ Bàng.
Thành Long