Phát hiện mới về kích thước thật của Sao Mộc

4 giờ trướcBài gốc

Hành tinh Sao Mộc. Ảnh: NASA

Theo Reuters, dựa trên dữ liệu mới thu thập từ tàu vũ trụ robot Juno của NASA, các nhà khoa học đã xác định lại kích thước và hình dạng của Sao Mộc với độ chính xác cao chưa từng có.

Những kết quả này đặc biệt quan trọng cho việc xây dựng các mô hình về khí quyển và cấu trúc bên trong phức tạp của hành tinh khí khổng lồ.

Theo các quan sát, đường kính xích đạo của Sao Mộc vào khoảng 88.841 dặm (142.976 km), nhỏ hơn khoảng 5 dặm (8 km) so với các phép đo trước đây. Trong khi đó, đường kính tính từ cực bắc đến cực nam là 83.067 dặm (133.684 km), thấp hơn khoảng 15 dặm (24 km) so với ước tính cũ.

Giống như Trái Đất, Sao Mộc không phải là một khối cầu hoàn hảo mà có dạng hơi dẹt do tốc độ tự quay rất nhanh.

Tuy nhiên, dữ liệu mới cho thấy mức độ “bẹt” của Sao Mộc lớn hơn so với hiểu biết trước đây: đường kính xích đạo của hành tinh này lớn hơn khoảng 7% so với đường kính qua hai cực. Để so sánh, Trái Đất chỉ chênh lệch khoảng 0,33% giữa hai thông số này.

Các phép đo trước đây về Sao Mộc chủ yếu dựa trên dữ liệu từ các tàu vũ trụ Voyager và Pioneer được phóng vào cuối thập niên 1970.

Tàu Juno, phóng năm 2011 và đi vào quỹ đạo Sao Mộc từ năm 2016, đã liên tục gửi về Trái Đất lượng dữ liệu chi tiết về hành tinh này. Việc NASA gia hạn sứ mệnh Juno vào năm 2021 đã mở ra cơ hội thực hiện những quan sát đặc biệt, trong đó có các phép đo hình học mới.

Một trong những kỹ thuật then chốt là theo dõi tín hiệu vô tuyến của Juno khi tàu bay khuất phía sau Sao Mộc so với Trái Đất. Khi đó, tín hiệu truyền qua khí quyển dày đặc của hành tinh trước khi tới các trạm thu trên Trái Đất.

Sự biến đổi của tín hiệu chịu ảnh hưởng bởi thành phần, mật độ và nhiệt độ khí quyển cho phép các nhà khoa học xác định chính xác kích thước và hình dạng của Sao Mộc.

Nghiên cứu do nhà khoa học hành tinh Eli Galanti, thuộc Viện Khoa học Weizmann, dẫn đầu và được công bố trên tạp chí Nature Astronomy. Theo nhóm tác giả, kiểu quan sát này không nằm trong kế hoạch ban đầu của sứ mệnh Juno, nhưng đã mang lại những kết quả ngoài mong đợi.

Sao Mộc là hành tinh thứ năm tính từ Mặt Trời, có kích thước lớn đến mức toàn bộ các hành tinh còn lại trong hệ Mặt Trời (tương đương hơn 1.300 Trái Đất) đều có thể nằm gọn bên trong nó.

Hành tinh này chủ yếu được cấu tạo từ hydro và heli, cùng một lượng nhỏ các khí khác. Các dải mây nhiều màu, gió mạnh và những cơn bão khổng lồ là đặc điểm nổi bật tạo nên diện mạo quen thuộc của Sao Mộc.

Trong suốt sứ mệnh, tàu Juno đã thu thập dữ liệu về khí quyển, cấu trúc bên trong, từ trường và từ quyển của Sao Mộc – vùng không gian rộng lớn chịu ảnh hưởng bởi từ tính mạnh mẽ của hành tinh. Những phép đo chính xác mới về bán kính Sao Mộc đóng vai trò là tham số nền tảng cho các mô hình khoa học hiện nay.

Theo các nhà nghiên cứu, việc hiểu rõ thành phần và cấu trúc bên trong Sao Mộc có ý nghĩa then chốt đối với việc giải mã lịch sử hình thành và tiến hóa của toàn bộ hệ Mặt Trời.

Sao Mộc được cho là hình thành rất sớm và có ảnh hưởng mạnh mẽ đến sự phân bố vật chất, quá trình phát triển của các hành tinh khác, cũng như việc vận chuyển các chất dễ bay hơi như nước, carbon dioxide và amoniac vào khu vực bên trong, nơi Trái Đất và các hành tinh đá tồn tại.

Những chất dễ bay hơi này được xem là nền tảng cho sự hình thành bầu khí quyển và sự sống trên Trái Đất.

Vì vậy, dù chỉ là “nhỏ hơn một chút”, phát hiện mới về kích thước Sao Mộc vẫn mang ý nghĩa lớn, giúp hoàn thiện bức tranh khoa học về hành tinh khổng lồ này và vai trò trung tâm của nó trong hệ Mặt Trời.

ĐỨC AN

Nguồn Văn hóa : http://baovanhoa.vn/doi-song/phat-hien-moi-ve-kich-thuoc-that-cua-sao-moc-202935.html