Phát hiện nhiều lỗ hổng quản lý đất đai, nguyên nhân nào khiến khiếu kiện kéo dài?

2 giờ trướcBài gốc

Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa có văn bản gửi Bộ Tư pháp đánh giá kết quả thực hiện Nghị định 123/2024 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai (có hiệu lực từ ngày 4/10/2024).

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, nghị định này đã góp phần quan trọng trong việc hoàn thiện khung pháp lý, tăng cường hiệu lực và hiệu quả quản lý nhà nước về đất đai.

Ảnh minh họa

Sau một năm triển khai, các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương đã xử lý hơn 8.950 vụ việc vi phạm, với tổng số tiền xử phạt gần 147 tỷ đồng. Các hành vi vi phạm chủ yếu tập trung vào sử dụng đất sai mục đích, lấn đất, chiếm đất, không đăng ký đất đai, chậm đăng ký biến động đất đai và hủy hoại đất. Tuy nhiên, quá trình thực hiện nghị định cũng bộc lộ nhiều khó khăn, vướng mắc.

Một trong những vấn đề nổi bật là việc xác định thời điểm vi phạm và thời điểm chấm dứt hành vi vi phạm. Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, điều này đặc biệt khó khăn đối với các vi phạm liên quan đến giao dịch dân sự về đất đai hoặc các trường hợp cung cấp thông tin sai lệch, từ đó ảnh hưởng đến việc áp dụng hình thức xử phạt.

Bên cạnh đó, việc xác định diện tích vi phạm và tình trạng ban đầu của đất trước khi xảy ra vi phạm cũng gặp nhiều trở ngại, nhất là đối với các trường hợp đã xảy ra từ nhiều năm trước. Nguyên nhân chủ yếu là do hồ sơ địa chính chưa đầy đủ, bản đồ qua các thời kỳ có nhiều biến động.

Đối với các vi phạm xảy ra trước ngày 15/10/1993, sau khi có hành vi vi phạm, người sử dụng đất đã chuyển nhượng trao tay cho người khác. Điều này dẫn đến khó khăn trong việc xác định đúng đối tượng vi phạm. Trong khi đó, việc xử lý đối với người đang sử dụng đất vi phạm lại khó khả thi, trở thành nguyên nhân dẫn đến nhiều vụ khiếu kiện kéo dài.

Ngoài ra, Nghị định 123/2024 chưa quy định và giải thích cụ thể một số khái niệm như “lấn đất”, “chiếm đất”, dẫn đến cách hiểu và áp dụng chưa thống nhất giữa các địa phương, tiềm ẩn nguy cơ áp dụng không đúng quy định pháp luật.

Một điểm vướng khác là biện pháp “buộc khôi phục tình trạng ban đầu của đất” được nêu trong nghị định nhưng lại không quy định rõ nội dung “buộc trả lại đất đã lấn, chiếm” như trước đây, khiến việc tổ chức thực hiện trên thực tế gặp nhiều khó khăn.

Mặc dù mức xử phạt tiền đối với hành vi lấn, chiếm đất được quy định khá cao, việc áp dụng lại phải căn cứ vào các quy định của Luật Đất đai 2024 về phân loại đất và quy hoạch sử dụng đất. Điều này dẫn đến nhiều trường hợp không rõ ràng, khó xác định chính xác hành vi vi phạm và mức xử phạt tương ứng.

Thực tế cho thấy biện pháp khôi phục lại tình trạng ban đầu của đất cũng gặp nhiều vướng mắc trong những trường hợp thửa đất đã biến động lớn, thay đổi kết cấu hoặc bề mặt từ nhiều năm trước, hoặc khi không xác định rõ nguồn gốc và loại đất do hồ sơ địa chính thiếu đầy đủ.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường thừa nhận, dữ liệu hồ sơ địa chính tại một số địa phương chưa đầy đủ và chưa đồng bộ; nhiều bản đồ chưa được nghiệm thu, phê duyệt, gây khó khăn trong việc xác định loại đất, nguồn gốc và hiện trạng sử dụng đất.

Bên cạnh đó, năng lực chuyên môn của đội ngũ cán bộ cấp xã trong xử phạt vi phạm hành chính về đất đai chưa đồng đều, trong khi yêu cầu nghiệp vụ ngày càng cao và các hành vi vi phạm đất đai ngày càng tinh vi, phức tạp.

Trước những thay đổi của hệ thống pháp luật và yêu cầu từ thực tiễn, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho rằng việc sớm sửa đổi, bổ sung Nghị định 123/2024 là rất cần thiết, nhằm đảm bảo sự đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật và đáp ứng yêu cầu quản lý đất đai trong giai đoạn mới.

Văn Ngân/VOV.VN

Nguồn VOV : https://vov.vn/xa-hoi/phat-hien-nhieu-lo-hong-quan-ly-dat-dai-nguyen-nhan-nao-khien-khieu-kien-keo-dai-post1275448.vov