Phát huy giá trị di sản tư liệu lưu trữ

2 giờ trướcBài gốc

Cục Văn thư và lưu trữ Nhà nước đang từng bước hình thành mô hình phục vụ mở trong lĩnh vực lưu trữ. Ảnh: P. Sỹ.

Mở cánh cửa ký ức quốc gia

Việc chính thức ra mắt “Không gian giới thiệu Di sản tư liệu thế giới của Việt Nam và tài liệu lưu trữ quốc gia tiêu biểu” tại trụ sở Cục Văn thư và lưu trữ nhà nước (Bộ Nội vụ) không chỉ đánh dấu bước tiến mới trong hành trình bảo tồn và phát huy giá trị tư liệu lịch sử, mà còn mở ra một hướng tiếp cận hiện đại, thân thiện hơn để công chúng “chạm” vào dòng chảy ký ức dân tộc. Sự kiện được xem là dấu mốc quan trọng, góp phần đưa ngành lưu trữ Việt Nam tiệm cận với mô hình phục vụ mở và trong lan tỏa giá trị di sản.

“Không gian giới thiệu Di sản tư liệu thế giới của Việt Nam và tài liệu lưu trữ quốc gia tiêu biểu” được thiết kế theo hướng khoa học, trực quan và ứng dụng công nghệ hiện đại. Không gian được chia thành các khu vực nội dung chính, trong đó khu trung tâm tập trung giới thiệu những di sản tư liệu thế giới đã được UNESCO ghi danh, cùng các tài liệu lưu trữ tiêu biểu phản ánh những dấu mốc quan trọng trong lịch sử hình thành và phát triển của đất nước.

Nổi bật trong số đó là các bộ sưu tập tư liệu quý như Mộc bản triều Nguyễn và Châu bản triều Nguyễn - hai di sản tư liệu thế giới tiêu biểu, phản ánh hệ thống quản lý, tư duy trị quốc và đời sống chính trị, văn hóa, xã hội của Việt Nam trong suốt một giai đoạn lịch sử dài. Thông qua việc số hóa, trình chiếu đa phương tiện và thuyết minh trực quan, những khối tư liệu vốn chỉ quen thuộc với giới nghiên cứu nay được “mở ra” trước công chúng một cách sinh động, dễ tiếp cận hơn.

Bên cạnh đó, không gian còn trưng bày nhiều tài liệu gốc có giá trị đặc biệt, gắn với những biểu tượng của quốc gia như Quốc kỳ, Quốc ca, Quốc huy, Hiến pháp và các văn bản hành chính quan trọng qua các thời kỳ. Mỗi tài liệu không chỉ là một hiện vật lưu trữ, mà còn là “mảnh ghép” của lịch sử, góp phần kể lại câu chuyện về hành trình dựng nước và giữ nước, về quá trình hình thành nền tảng pháp lý và thể chế của Nhà nước Việt Nam.

Điểm nhấn của không gian là việc ứng dụng công nghệ media và các giải pháp trình chiếu tương tác, cho phép người xem tiếp cận tư liệu dưới nhiều hình thức khác nhau: từ hình ảnh, video, bản đồ số đến các sản phẩm nội dung đa phương tiện. Cách làm này không chỉ nâng cao trải nghiệm, mà còn góp phần thay đổi nhận thức của công chúng về lĩnh vực lưu trữ – vốn lâu nay thường được xem là khô khan, chuyên sâu và “khó gần”.

Việc xây dựng không gian theo hướng mở, thân thiện và hiện đại là một phần trong chiến lược dài hạn nhằm đưa lưu trữ trở thành một thành tố quan trọng trong đời sống văn hóa, giáo dục và sáng tạo. Thông qua đó, ngành lưu trữ không chỉ thực hiện nhiệm vụ bảo quản ký ức quốc gia, mà còn tham gia trực tiếp vào quá trình lan tỏa tri thức, bồi đắp nhận thức lịch sử cho cộng đồng, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Hay như tại Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III, từ ngày 15/1, đơn vị này đã ra mắt Cổng Thông tin lưu trữ để công chúng trong và ngoài nước có thể truy cập tài liệu số trong mọi thời điểm mà không cần trực tiếp đến trung tâm đọc, xem, tra cứu tài liệu.

Ấn "Sắc mệnh chi bảo" (bảo vật quốc gia) được trưng bày tại không gian giới thiệu di sản tư liệu thế giới của Việt Nam và tài liệu lưu trữ quốc gia tiêu biểu. Ảnh: P. Sỹ.

Lan tỏa giá trị di sản trong đời sống

Một trong những điểm đáng chú ý của sự kiện lần này là định hướng mở rộng mô hình phục vụ công chúng. Đây được xem là bước tiến quan trọng trong việc chuyển từ mô hình lưu trữ “đóng”, phục vụ chủ yếu cho mục đích hành chính, nghiên cứu chuyên sâu, sang mô hình “mở”, hướng tới cộng đồng và xã hội rộng lớn hơn.

Cùng với việc mở cửa Không gian giới thiệu Di sản tư liệu thế giới của Việt Nam và tài liệu lưu trữ quốc gia tiêu biểu, Cục Văn thư và lưu trữ nhà nước cũng tổ chức các hoạt động trưng bày chuyên đề về Tết xưa qua Châu bản, Mộc bản triều Nguyễn, kết hợp với các hoạt động trải nghiệm tương tác như kỹ thuật in dập Mộc bản trên giấy dó. Bên cạnh đó, tiếp tục đổi mới mô hình phục vụ mở tại các Trung tâm Lưu trữ quốc gia, nhằm nâng cao khả năng tiếp cận thông tin, đưa tài liệu lưu trữ thực sự đến với công chúng.

Cục trưởng Cục Văn thư và lưu trữ nhà nước Đặng Thanh Tùng nhấn mạnh: Tài liệu lưu trữ quốc gia là nguồn sử liệu gốc đặc biệt quan trọng, phản ánh trung thực tiến trình lịch sử, văn hóa, tư duy quản trị và sự phát triển của đất nước qua các thời kỳ. Trong đó, Mộc bản triều Nguyễn và Châu bản triều Nguyễn - hai khối di sản tư liệu thế giới được UNESCO ghi danh - không chỉ là niềm tự hào của ngành lưu trữ, mà còn là tài sản vô giá của quốc gia, của dân tộc Việt Nam.

"Không gian ngày hôm nay sẽ là hạt giống quan trọng khởi đầu cho một hành trình mới. Để trong một tương lai rất gần, một không gian xứng tầm sẽ hiện hữu - như một sự tri ân tất yếu của thế hệ hôm nay dành cho quá khứ, và là món quà ý nghĩa nhất mà chúng ta trang trọng trao truyền lại cho muôn đời sau. Chúng tôi mong muốn nơi đây sẽ trở thành một điểm đến văn hóa có chiều sâu, một "lớp học lịch sử trực quan", một hệ sinh thái học tập mở, phục vụ đa dạng đối tượng: từ học sinh, sinh viên, nhà nghiên cứu đến đông đảo công chúng và bạn bè quốc tế" - ông Tùng nói.

Cục trưởng Cục Văn thư và lưu trữ nhà nước Đặng Thanh Tùng nhấn mạnh: Tài liệu lưu trữ quốc gia là nguồn sử liệu gốc đặc biệt quan trọng, phản ánh trung thực tiến trình lịch sử, văn hóa, tư duy quản trị và sự phát triển của đất nước qua các thời kỳ. Trong đó, Mộc bản triều Nguyễn và Châu bản triều Nguyễn - hai khối di sản tư liệu thế giới được UNESCO ghi danh - không chỉ là niềm tự hào của ngành Lưu trữ, mà còn là tài sản vô giá của quốc gia, của dân tộc Việt Nam.

Phạm Sỹ

Nguồn Đại Đoàn Kết : https://daidoanket.vn/phat-huy-gia-tri-di-san-tu-lieu-luu-tru.html