Phát huy sức mạnh nội sinh từ văn hóa và di sản Huế

7 giờ trướcBài gốc

Báo Văn Hóa có cuộc phỏng vấn ông Nguyễn Khắc Toàn - Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Chủ tịch UBND TP. Huế về nguồn lực, cơ hội và định hướng của địa phương để phát huy sức mạnh nội sinh từ văn hóa và di sản Huế theo tinh thần của Nghị quyết số 28/2026/QH16 về phát triển văn hóa Việt Nam, có hiệu lực thi hành từ ngày 1.7.2026.

Ông Nguyễn Khắc Toàn, Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Chủ tịch UBND TP. Huế. Ảnh: N.H

PV.: Xin ông cho biết, Nghị quyết 28 của Quốc hội mở ra cơ hội gì đối với TP. Huế - Đô thị di sản đặc trưng của Việt Nam?

Ông Nguyễn Khắc Toàn, Chủ tịch UBND TP. Huế: Nghị quyết số 28 của Quốc hội về phát triển văn hóa Việt Nam là một dấu mốc rất quan trọng, đặc biệt với những địa phương có nền tảng di sản và bản sắc văn hóa sâu đậm như TP. Huế.

Lần đầu tiên, nhiều chủ trương lớn về văn hóa được thể chế hóa đồng bộ, cụ thể và có tính khả thi cao, tạo nên hành lang pháp lí cũng như động lực mới để các địa phương phát triển văn hóa theo hướng bền vững.

Đối với Huế, Nghị quyết 28 mở ra cơ hội lớn để hiện thực hóa mô hình “đô thị di sản, văn hóa, sinh thái, cảnh quan, thân thiện môi trường và thông minh” mà Bộ Chính trị đã định hướng tại Nghị quyết 54.

Nhiều năm qua, Huế luôn xem di sản không chỉ là kí ức của quá khứ mà là nguồn lực cho tương lai; khi văn hóa được khẳng định là động lực nội sinh của phát triển, Huế càng có điều kiện thuận lợi để chuyển hóa giá trị di sản thành sức mạnh mềm, thành nguồn lực cho kinh tế - xã hội.

Nghị quyết 28 cũng tạo không gian chính sách để Huế đẩy mạnh các ngành công nghiệp văn hóa như: du lịch văn hóa, nghệ thuật biểu diễn, điện ảnh, thời trang áo dài, ẩm thực, thủ công mĩ nghệ, lễ hội và kinh tế đêm gắn với di sản. Đây là những lĩnh vực TP. Huế có lợi thế nhưng trước đây còn thiếu cơ chế để bứt phá.

Đồng thời, việc nhấn mạnh vai trò chuyển đổi số, xã hội hóa và hợp tác công - tư trong phát triển văn hóa rất phù hợp với định hướng của Huế trong số hóa di sản, xây dựng “kinh tế di sản từ dữ liệu”, phát triển không gian văn hóa sáng tạo và mở rộng khả năng tiếp cận văn hóa cho cộng đồng.

Có thể nói, với Nghị quyết 28, Huế không chỉ có thêm cơ hội phát triển mà còn có thêm niềm tin để khẳng định vị thế một đô thị di sản đặc trưng của Việt Nam.

TP. Huế xác định văn hóa vừa là nền tảng tinh thần vừa là động lực của phát triển bền vững. Ảnh: Đ.H

P.V: Nghị quyết 28 đã nhấn mạnh đảm bảo chi cho văn hóa hằng năm tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước và tăng dần theo từng thời kì. Xin ông cho biết, thời gian qua TP. Huế đã thực hiện đầu tư cho văn hóa như thế nào?

Ông Nguyễn Khắc Toàn: Trong nhiều năm qua, TP. Huế luôn xác định văn hóa vừa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là động lực của phát triển bền vững. Vì vậy, dù nguồn lực còn hạn chế, Huế vẫn ưu tiên dành ngân sách đáng kể cho văn hóa, bảo tồn di sản và phát triển hệ thống thiết chế văn hóa.

Huế hiện là địa phương có hệ thống di sản văn hóa vật thể và phi vật thể rất phong phú, với hàng nghìn di tích và nhiều di sản được UNESCO ghi danh, đòi hỏi nguồn lực đầu tư lớn và liên tục. Thành phố đã tập trung cho trùng tu di tích, bảo tồn di sản phi vật thể, phát triển bảo tàng, thư viện, trung tâm văn hóa, đồng thời tổ chức nhiều hoạt động văn hóa cộng đồng và các kì Festival Huế theo mô hình bốn mùa.

Đặc biệt, sau khi Huế trở thành Thành phố trực thuộc Trung ương từ ngày 1.1.2025, yêu cầu đầu tư cho văn hóa càng trở nên cấp thiết, bởi nếu không đầu tư cho văn hóa, Huế sẽ đánh mất chính lợi thế cạnh tranh cốt lõi của mình.

Tinh thần Nghị quyết 28 về bảo đảm tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước cho văn hóa là chủ trương đúng đắn và cần thiết mà TP. Huế hoàn toàn thống nhất, cam kết ưu tiên thực hiện trong thời gian tới.

Song song với ngân sách nhà nước, Huế xác định phải đẩy mạnh xã hội hóa, thu hút doanh nghiệp, cộng đồng và các tổ chức quốc tế cùng đầu tư cho văn hóa. Thành phố cam kết tiếp tục dành sự quan tâm đặc biệt cho lĩnh vực này, đầu tư có trọng tâm, trọng điểm, gắn bảo tồn với khai thác hợp lý để văn hóa thực sự trở thành nền tảng phát triển của Huế trong giai đoạn mới.

Văn hóa, di sản, cảnh quan thiên nhiên, làng nghề truyền thống của Huế là thế mạnh để phát triển kinh tế sáng tạo. Ảnh: Đ.H

P.V: Những năm qua, nhiều ngành thuộc lĩnh vực văn hóa đã mang lại nguồn thu không nhỏ và góp phần vào sự phát triển bền vững của các địa phương. Xin ông cho biết, tại Huế, văn hóa đã đóng góp cho phát triển kinh tế - xã hội như thế nào?

Ông Nguyễn Khắc Toàn: Nếu trước đây, nhiều người vẫn xem văn hóa chủ yếu là lĩnh vực “tiêu dùng ngân sách”, thiên về phục vụ xã hội, thì thực tiễn ở Huế những năm gần đây cho thấy một bức tranh rất khác. Khi được khai thác đúng hướng, văn hóa hoàn toàn có thể trở thành nguồn lực phát triển quan trọng.

Huế là một trong số ít địa phương có thể xây dựng thương hiệu phát triển dựa trên nền tảng văn hóa và di sản cố đô. Hệ thống di sản, lễ hội, nghệ thuật truyền thống, áo dài, ẩm thực và cảnh quan văn hóa đặc sắc đã tạo nên sức hấp dẫn riêng, thu hút hàng triệu lượt du khách mỗi năm.

Phần lớn hoạt động du lịch ở Huế hiện nay đều gắn với văn hóa: từ tham quan hệ thống di tích, danh thắng, trải nghiệm Ca Huế trên sông Hương, Festival Huế và các lễ hội cộng đồng cho tới ẩm thực, làng nghề - tất cả cùng tạo sinh kế cho người dân, tăng doanh thu dịch vụ và thúc đẩy kinh tế địa phương.

Huế đang chuyển mạnh từ tư duy “bảo tồn tĩnh” sang “bảo tồn gắn với phát triển”. Thành phố khuyến khích các mô hình “di sản sống”, kinh tế đêm gắn với di sản, các sản phẩm sáng tạo từ văn hóa truyền thống, cũng như ứng dụng công nghệ số trong bảo tồn và quảng bá di sản.

Nhờ vậy, nhận thức về vai trò kinh tế của văn hóa đã thay đổi rõ rệt: văn hóa không còn chỉ là lĩnh vực cần hỗ trợ, mà đang trở thành ngành tạo giá trị, thu hút đầu tư, nâng cao chất lượng sống và định vị thương hiệu Huế trên bản đồ văn hóa - du lịch Việt Nam và quốc tế. Đây cũng là hướng đi rất phù hợp với tinh thần Nghị quyết 28 và xu thế phát triển của các đô thị di sản trên thế giới.

TP. Huế đang đẩy mạnh phát triển kinh tế đêm. Ảnh: Đ.H

P.V: Thưa ông,để Nghị quyết 28 của Quốc hội được thực thi hiệu quả, TP. Huế sẽ tập trung những giải pháp gì, đặc biệt là công tác giám sát thực hiện các chính sách cho phát triển văn hóa?

Ông Nguyễn Khắc Toàn: Để Nghị quyết 28 thực sự đi vào cuộc sống, điều quan trọng nhất là phải chuyển tinh thần nghị quyết thành các chương trình hành động cụ thể, phù hợp với thực tiễn từng địa phương. Đối với Huế, chúng tôi dự kiến tập trung vào ba nhóm giải pháp lớn.

Thứ nhất, hoàn thiện cơ chế, chính sách và kế hoạch triển khai trên từng lĩnh vực văn hóa. Thành phố sẽ rà soát lại các chương trình, đề án liên quan đến văn hóa, di sản, công nghiệp văn hóa và chuyển đổi số để điều chỉnh, cập nhật theo tinh thần Nghị quyết 28.

Thứ hai, tăng cường giám sát và đánh giá hiệu quả thực hiện. Đầu tư cho văn hóa không thể chỉ đo bằng mức chi ngân sách, mà phải được đánh giá qua hiệu quả xã hội, hiệu quả phát triển và mức độ lan tỏa trong cộng đồng. Huế sẽ gắn trách nhiệm cụ thể cho từng ngành, từng địa phương, đồng thời đẩy mạnh công khai, minh bạch và tham vấn ý kiến chuyên gia, nhà nghiên cứu, cộng đồng và người dân trong quá trình triển khai.

Thứ ba, phát huy vai trò trung tâm của người dân và cộng đồng sáng tạo. Văn hóa chỉ có thể phát triển bền vững khi người dân thực sự là chủ thể của quá trình bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa. Vì vậy, Huế sẽ tiếp tục khuyến khích các mô hình xã hội hóa, không gian văn hóa cộng đồng, hoạt động giáo dục di sản và sự tham gia của giới trẻ.

Chúng tôi cho rằng, Nghị quyết 28 không chỉ mở ra cơ hội cho văn hóa, mà còn là cơ hội để nâng cao chất lượng phát triển của đất nước; với Huế, đó là động lực để văn hóa trở thành sức mạnh nội sinh và nền tảng cho sự phát triển bền vững của thành phố.

Xin cảm ơn ông!

SƠN THÙY thực hiện

Nguồn Văn hóa : http://baovanhoa.vn/van-hoa/phat-huy-suc-manh-noi-sinh-tu-van-hoa-va-di-san-hue-229780.html