Tuy nhiên, bên cạnh 13/15 tiêu chí đã đạt, vẫn còn một số tiêu chí cần tiếp tục hoàn thiện. Trong bối cảnh đó, công tác tuyên giáo và dân vận giữ vai trò đặc biệt quan trọng, vừa là “cầu nối” giữa Đảng với nhân dân, vừa là “động lực mềm” tạo sự thống nhất nhận thức, hành động để tháo gỡ các điểm nghẽn, đưa Đồng Nai tiến nhanh hơn trên lộ trình trở thành thành phố trực thuộc Trung ương.
Nền tảng kinh tế - xã hội vững chắc, tạo lực đẩy chiến lược
Những năm gần đây, Đồng Nai nổi lên như một trong những cực tăng trưởng năng động nhất cả nước. Năm 2025, tốc độ tăng trưởng GRDP của tỉnh đạt 9,63%, vượt chỉ tiêu Chính phủ giao và là mức cao nhất trong vòng 10 năm trở lại đây. Quy mô nền kinh tế đạt khoảng 678 ngàn tỷ đồng, đứng trong nhóm 4 địa phương có quy mô kinh tế lớn nhất cả nước.
Sân bay Long Thành dự kiến đưa vào khai thác thương mại cuối năm 2026 sẽ là động lực phát triển mới của Đồng Nai. Ảnh: Phạm Tùng
Đặc biệt, GRDP bình quân đầu người đạt khoảng 150-153 triệu đồng/người/năm, cao hơn mức bình quân chung của cả nước và tiếp tục tăng nhanh qua từng năm. Điều này cho thấy chất lượng tăng trưởng được cải thiện rõ rệt, đời sống người dân ngày càng nâng cao.
Không chỉ dừng lại ở tốc độ tăng trưởng, cơ cấu kinh tế của Đồng Nai cũng chuyển dịch tích cực theo hướng hiện đại, trong đó công nghiệp - xây dựng và dịch vụ chiếm trên 81% tổng cơ cấu kinh tế . Hệ thống khu công nghiệp phát triển mạnh, tiếp tục khẳng định vị thế là trung tâm công nghiệp, xuất khẩu hàng đầu cả nước.
Về quy mô dân số, sau khi sáp nhập, Đồng Nai hiện có khoảng 4,5 triệu dân, đứng trong nhóm địa phương có dân số đông nhất cả nước. Đây là nguồn lực lao động dồi dào, đồng thời cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về phát triển hạ tầng đô thị, dịch vụ công và quản trị xã hội.
Đô thị hóa và hạ tầng - bước tiến mạnh mẽ nhưng cần đồng bộ hơn
Một trong những chỉ số quan trọng phản ánh trình độ phát triển là tỷ lệ đô thị hóa. Hiện nay, Đồng Nai đạt mức gần 57%, cao hơn đáng kể so với tiêu chuẩn yêu cầu (45%) đối với đô thị loại I . Đây là kết quả của quá trình phát triển đô thị nhanh, đặc biệt tại các khu vực như Biên Hòa, Long Thành, Nhơn Trạch…
Cảng Phước An, cảng biển lớn nhất Đồng Nai một điểm nối của logistics đường biển, đường sông và công nghiệp hậu cần. Ảnh: Phạm Tùng
Song song đó, hệ thống hạ tầng giao thông đang được đầu tư mạnh mẽ, từng bước hình thành mạng lưới kết nối đa phương thức. Đặc biệt, dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành dự kiến đưa vào khai thác thương mại cuối năm 2026 sẽ trở thành “cú hích” chiến lược, giúp Đồng Nai hoàn thiện hệ thống giao thông gồm 5 phương thức: đường bộ, đường sắt, đường thủy, đường hàng hải và đường hàng không.
Bên cạnh đó, hàng loạt tuyến cao tốc như Biên Hòa - Vũng Tàu, Bến Lức - Long Thành, các tuyến vành đai vùng Thành phố Hồ Chí Minh… đang được triển khai, góp phần nâng cao năng lực kết nối liên vùng, từng bước khẳng định vai trò “cửa ngõ giao thương quốc tế” của Đồng Nai.
Tuy nhiên, theo kết luận của Hội đồng thẩm định, việc hoàn thiện tiêu chuẩn về đầu mối giao thông cấp khu vực và quốc tế vẫn cần được làm rõ hơn, đặc biệt là về tính đồng bộ, hiệu quả kết nối và vai trò trung tâm vùng.
Đường ven sông Đồng Nai khi hoàn thành, đưa vào khai thác sẽ góp phần chia sẻ lưu lượng phương tiện lưu thông trên đường Huỳnh Văn Nghệ. Ảnh: Phạm Tùng
Một góc khu dân cư xã Dầu Giây - địa phương sẽ được nâng cấp lên phường. Ảnh: Nhật Quang
Những “điểm nghẽn mềm” cần tháo gỡ bằng công tác tuyên giáo, dân vận
Mặc dù đã đạt 13/15 tiêu chí đô thị loại I, song các tiêu chí còn lại không chỉ là vấn đề kỹ thuật mà còn liên quan trực tiếp đến nhận thức xã hội, hành vi của người dân và sự phối hợp trong hệ thống chính trị.
(1) Hạ tầng giao thông cấp vùng và quốc tế
Đồng Nai đã có nền tảng rất lớn với sân bay Long Thành, cảng Phước An và hệ thống cao tốc. Tuy nhiên, để đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn, cần chứng minh rõ vai trò trung tâm kết nối vùng và quốc tế thực sự hiệu quả. Ở đây, thiết nghĩ ngoài các biện pháp về kinh tế và kỹ thuật, cần phát huy vai trò công tác tuyên giáo - dân vận: Tạo sự đồng thuận xã hội trong triển khai các dự án hạ tầng lớn, đặc biệt là giải phóng mặt bằng; tăng cường truyền thông về lợi ích lâu dài của các dự án để người dân đồng hành; định hướng dư luận, tránh tâm lý so sánh thiệt hơn trong đền bù, tái định cư.
Hạ tầng giao thông Đồng Nai những năm qua đang được đầu tư phát triển mạnh mẽ. Trong ảnh: Cao tốc Phan Thiết - Dầu Giây được đưa vào khai thác cuối tháng 4-2023. Ảnh: Phạm Tùng
(2) Giao thông công cộng bao phủ đô thị loại II
Đây là tiêu chí mang tính “văn hóa đô thị”, đòi hỏi sự thay đổi trong thói quen đi lại của người dân. Bởi thực trạng tỷ lệ sử dụng phương tiện cá nhân vẫn cao. Hệ thống vận tải công cộng chưa thực sự hấp dẫn, chưa phủ kín toàn bộ đô thị loại II. Giải pháp về công tác tuyên giáo - dân vận cần: Xây dựng kế hoạch tuyên truyền xây dựng “văn hóa giao thông công cộng”; phát động phong trào người dân sử dụng xe buýt, phương tiện công cộng; tạo sự đồng thuận với các dự án giao thông xanh như xe buýt điện, metro trong tương lai.
(3) Hoàn thành xây dựng nông thôn mới giai đoạn gần nhất
Đồng Nai là địa phương dẫn đầu cả nước về xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu. Tuy nhiên, yêu cầu hiện nay không chỉ là đạt chuẩn mà còn phải bền vững, đồng bộ và nâng cao chất lượng. Công tác tuyên giáo - dân vận cần: Nâng cao nhận thức của người dân về xây dựng nông thôn mới nâng cao, kiểu mẫu. Khuyến khích người dân tham gia phát triển kinh tế nông thôn, chuyển đổi số. Nhân rộng các mô hình “dân vận khéo” trong xây dựng nông thôn mới.
Vai trò “đi trước mở đường” của công tác tuyên giáo, dân vận
Thực tiễn cho thấy, mọi chủ trương lớn chỉ thành công khi có sự đồng thuận của nhân dân. Trong tiến trình xây dựng Đồng Nai trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, công tác tuyên giáo và dân vận cần tập trung vào các nhiệm vụ trọng tâm: Định hướng tư tưởng, trong đó làm rõ mục tiêu, ý nghĩa và lợi ích của việc nâng cấp đô thị, tạo niềm tin và khát vọng phát triển; nắm bắt dư luận xã hội: kịp thời phát hiện, xử lý các vấn đề phát sinh, không để hình thành “điểm nóng”; tăng cường đối thoại, giải quyết kịp thời các kiến nghị của người dân, nhất là trong các dự án lớn; phát huy vai trò của nhân dân; xác định người dân vừa là đối tượng thụ hưởng, vừa là chủ thể tham gia xây dựng đô thị.
Đồng thuận xã hội - động lực để Đồng Nai bứt phá
Với nền tảng kinh tế vững chắc, quy mô dân số lớn, tỷ lệ đô thị hóa cao và hệ thống hạ tầng ngày càng hoàn thiện, Đồng Nai đang hội tụ đầy đủ điều kiện để trở thành một đô thị lớn tầm quốc gia và quốc tế.
Các tiêu chuẩn còn lại không phải là rào cản lớn về nguồn lực, mà chủ yếu là thách thức về tổ chức thực hiện và sự đồng thuận xã hội. Do đó, nếu phát huy tốt vai trò của công tác tuyên giáo và dân vận, Đồng Nai hoàn toàn có thể sớm hoàn thiện các tiêu chí, được công nhận đô thị loại I, tiến tới trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trong thời gian tới.
Đây không chỉ là mục tiêu phát triển của riêng tỉnh, mà còn là nhiệm vụ chính trị quan trọng, góp phần hiện thực hóa chiến lược phát triển vùng Đông Nam Bộ và cả nước trong giai đoạn mới.
Phan Duy Khiêm