Phát triển đô thị gắn đổi mới sáng tạo và kinh tế tầm thấp

14 giờ trướcBài gốc

Từ đào tạo sang dẫn dắt đổi mới sáng tạo

Hội nghị Hội đồng Hiệu trưởng các trường đại học trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh với chủ đề “Phát huy vai trò của hội đồng đối với vùng siêu đô thị TP Hồ Chí Minh: Kết nối – Hội nhập – Đổi mới sáng tạo” là diễn đàn quan trọng nhằm cụ thể hóa Nghị quyết 57 về phát triển khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Phát triển của thành phố Hồ Chí Minh gắn với khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo.

Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Được nhấn mạnh, thành phố đang đối mặt với những thách thức chưa từng có tiền lệ khi các yếu tố tăng trưởng truyền thống như đất đai, vốn và lao động giá rẻ đã dần chạm tới giới hạn. Trong bối cảnh đó, nếu không chuyển đổi mạnh mẽ mô hình tăng trưởng, TP Hồ Chí Minh sẽ rất khó duy trì vai trò đầu tàu kinh tế của cả nước cũng như năng lực cạnh tranh toàn cầu.

Theo ông Nguyễn Văn Được, con đường phát triển trong giai đoạn mới buộc phải dựa chủ yếu vào tri thức, khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao. Đây không chỉ là lựa chọn, mà là yêu cầu tất yếu để TP Hồ Chí Minh tạo ra các động lực tăng trưởng mới, bền vững hơn và có giá trị gia tăng cao hơn.

Thành phố đang “đặt hàng” hệ thống đại học hai yêu cầu mang tính cấp bách. Thứ nhất là đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, không chỉ giỏi chuyên môn mà còn có tư duy toàn cầu, làm chủ công nghệ mới, hiểu và đáp ứng được nhu cầu thực tiễn của địa phương cũng như thị trường quốc tế.

Thứ hai là đưa khoa học – công nghệ đi vào đời sống một cách thực chất, để tri thức không chỉ nằm trên giấy hay trong các báo cáo khoa học, mà phải được ứng dụng trực tiếp vào sản xuất, quản trị đô thị, y tế, logistics, tài chính và các lĩnh vực then chốt khác của thành phố.

Với vị thế là một siêu đô thị đang đối mặt nhiều thách thức phức tạp, từ quá tải hạ tầng, biến đổi khí hậu, ngập lụt đến cạnh tranh thu hút đầu tư và nhân lực chất lượng cao, TP Hồ Chí Minh rất cần sự đồng hành của các trường đại học trong việc tháo gỡ các “nút thắt” phát triển.

Tại hội nghị, Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Thanh Mai, Giám đốc Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh cho rằng, giáo dục đại học cần chuyển mạnh từ vai trò đào tạo truyền thống sang vai trò dẫn dắt đổi mới sáng tạo, gắn chặt nghiên cứu với nhu cầu phát triển của địa phương và doanh nghiệp.

Với vị thế là đại học trọng điểm quốc gia, có năng lực nghiên cứu hàng đầu khu vực phía Nam, Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh đặt mục tiêu đến năm 2030 xây dựng các trường đại học thành viên trở thành trung tâm khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo tầm quốc gia và quốc tế, gắn nghiên cứu – đào tạo với chuyển giao công nghệ, thương mại hóa kết quả nghiên cứu và hình thành doanh nghiệp khoa học – công nghệ.

Theo Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Thanh Mai, để làm được điều này, cần có cơ chế linh hoạt hơn trong hợp tác với doanh nghiệp, mạnh dạn trao quyền và chấp nhận rủi ro trong thương mại hóa nghiên cứu, đồng thời coi sinh viên, giảng viên và nhà khoa học là lực lượng nòng cốt của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo đô thị.

Kinh tế tầm thấp mở ra không gian tăng trưởng mới

Từ góc nhìn doanh nghiệp công nghệ, ông Vũ Anh Tú, Giám đốc Công nghệ Tập đoàn FPT, Giám đốc FPT UAV đánh giá vai trò của kinh tế tầm thấp (Low Altitude Economy – LAE) trong phát triển kinh tế hiện nay, đặc biệt đối với TP Hồ Chí Minh, thuộc nhóm các ngành kinh tế tiềm năng nhằm cụ thể hóa Nghị quyết 57.

Đại diện doanh nghiệp công nghệ góp ý về phát triển kinh tế tầm thấp.

Theo ông Vũ Anh Tú, thị trường drone toàn cầu đang tăng trưởng rất nhanh. Dự báo thận trọng của Bain cho thấy quy mô thị trường năm 2026 có thể đạt khoảng 49 tỷ USD; trong khi theo Grand View Research, thị trường drone toàn cầu năm 2024 ước đạt khoảng 73 tỷ USD và có thể tăng lên 163,6 tỷ USD trong giai đoạn tiếp theo. Hiện lĩnh vực quân sự vẫn chiếm tỷ trọng lớn, song các ứng dụng dân sự như logistics, viễn thám, đô thị thông minh đang tăng trưởng mạnh.

“Nhiều quốc gia đã quy hoạch UAV từ rất sớm và gần đây chính thức công nhận đây là một ngành công nghiệp, đóng góp trực tiếp cho các ngành kinh tế khác trong xã hội”, ông Vũ Anh Tú chia sẻ.

Đối với TP Hồ Chí Minh, kinh tế tầm thấp có thể tạo ra ít nhất 5 nhóm đóng góp lớn. Thứ nhất, trong logistics và thương mại điện tử, LAE mở ra “làn vận chuyển mới” cho đô thị, đặc biệt với giao hàng chặng ngắn, hàng hóa giá trị cao hoặc khẩn cấp, giúp giảm áp lực hạ tầng giao thông mặt đất.

Thứ hai, với các ngành kinh tế mới và cụm công nghiệp công nghệ cao, LAE hình thành chuỗi giá trị từ thiết kế, chế tạo phần cứng, pin, cảm biến đến phần mềm điều hành bay, bản đồ số, dịch vụ vận hành, đào tạo và bảo hiểm.

Thứ ba, trong quản lý hạ tầng và đô thị thông minh, drone/UAV tạo ra lớp dữ liệu mới cho thành phố, hỗ trợ giám sát công trình, cầu đường, ngập úng, lưới điện, viễn thông và an ninh trật tự theo thời gian thực.

Thứ tư, với y tế và ứng cứu khẩn cấp, UAV có thể vận chuyển mẫu xét nghiệm, thuốc và vật tư y tế, hỗ trợ cứu hộ trong điều kiện kẹt xe, ngập lụt hay chia cắt giao thông.

Thứ năm, trong du lịch và dịch vụ mới, LAE có thể phát triển các sản phẩm như biểu diễn drone, quay phim, khảo sát du lịch; về dài hạn là các mô hình di chuyển tầm thấp khi công nghệ và pháp lý cho phép.

Theo ông Vũ Anh Tú, kinh tế tầm thấp không phải mô hình sản xuất đơn lẻ mà là một hệ sinh thái phức tạp, đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ từ hành lang pháp lý, đầu tư hạ tầng, hệ điều hành số cho không phận tầm thấp, cơ chế đảm bảo an toàn đến chính sách khuyến khích tài chính.

Để LAE thực sự cất cánh, cần sự đồng hành và đồng kiến tạo của chính quyền thành phố, doanh nghiệp và các trường đại học ngay từ khâu nghiên cứu, thí điểm đến triển khai thực tế.

Tập đoàn FPT cho biết sẵn sàng tham gia xây dựng nền tảng số điều hành kinh tế tầm thấp dựa trên cloud, AI, dữ liệu, giám sát thời gian thực và an ninh mạng; phối hợp triển khai các chương trình thí điểm trong khuôn khổ sandbox; đồng thời đào tạo nguồn nhân lực công nghệ, dữ liệu và AI thông qua hệ thống giáo dục của FPT.

Liên quan đến chính sách hỗ trợ, lãnh đạo Sở Khoa học và Công nghệ TP Hồ Chí Minh đã giới thiệu hai chính sách mới gắn trực tiếp với khu vực đại học.

Thứ nhất là Đề án thương mại hóa kết quả nghiên cứu khoa học, nhằm tháo gỡ các rào cản đưa nghiên cứu từ phòng thí nghiệm ra thị trường. Theo đó, thành phố giao quyền khai thác kết quả nghiên cứu cho doanh nghiệp, cho phép thương mại hóa ngay sau nghiệm thu, ngân sách hỗ trợ đăng ký sở hữu trí tuệ, hoàn thiện sản phẩm và định giá, đồng thời chấp nhận rủi ro nếu dự án không thành công khi đã thực hiện đúng quy trình.

Thứ hai là Quỹ đầu tư mạo hiểm công – tư trong lĩnh vực khoa học – công nghệ, dự kiến thành lập trong quý I năm nay, với vốn nhà nước đóng vai trò vốn mồi khoảng 20%, còn lại từ khu vực tư nhân, ưu tiên đầu tư cho các công nghệ chiến lược và doanh nghiệp khởi nghiệp có nguồn gốc từ trường, viện.

Những chính sách này được kỳ vọng sẽ tạo cú hích để tri thức từ các trường đại học thực sự trở thành động lực phát triển mới của TP Hồ Chí Minh trong hành trình xây dựng siêu đô thị đổi mới sáng tạo.

XL/Báo Tin tức và Dân tộc

Nguồn Tin Tức TTXVN : https://baotintuc.vn/thuc-hien-nghi-quyet-57/phat-trien-do-thi-gan-doi-moi-sang-tao-va-kinh-te-tam-thap-20260109165252668.htm