Phát triển đô thị hài hòa với bảo tồn di sản

18 giờ trướcBài gốc

UBND TP Hà Nội vừa có văn bản đề nghị Bộ Xây dựng chỉ đạo Cục Đường sắt Việt Nam và Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam điều chỉnh kế hoạch tổ chức chạy tàu các tuyến đi qua đoạn từ ga Hà Nội đến ga Gia Lâm; đồng thời điều chỉnh kế hoạch khai thác các tuyến liên quan.

Siết chặt quản lý "phố cà phê đường tàu"

Theo đề nghị, tàu khách từ phía Nam sẽ dừng tại ga Hà Nội, trong khi tàu khách từ phía Bắc kết thúc hành trình tại ga Gia Lâm. TP Hà Nội giao Sở Xây dựng chủ trì tổ chức trung chuyển hành khách giữa 2 ga này.

“Phố cà phê đường tàu” thu hút nhiều du khách Ảnh: NGỌC DUNG

Nếu phương án nêu trên được chấp thuận, đoạn đường sắt từ ga Hà Nội đến ga Long Biên - khu vực thường được gọi là "phố cà phê đường tàu" - sẽ không còn tàu khách lưu thông. Trước đó, từ khoảng năm 2018, nhiều quán cà phê xuất hiện ven đường ray tại các phố Lê Duẩn, Khâm Thiên, Trần Phú, Phùng Hưng, khiến khu vực này trở thành điểm "check-in" thu hút đông đảo du khách, song tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn vì lấn chiếm hành lang đường sắt.

Nhiều chuyên gia đô thị cho rằng việc tổ chức lại hoạt động chạy tàu và không gian dọc tuyến đường sắt nêu trên là cần thiết. Việc này giúp giảm xung đột giữa giao thông đường sắt với hoạt động đô thị và du lịch, đồng thời tạo dư địa để chỉnh trang các khu dân cư đông đúc.

Trong khi đó, TP Hà Nội đã phối hợp với Cơ quan Kinh tế - Đại sứ quán Pháp tại Việt Nam triển khai dự án hỗ trợ kỹ thuật "Nghiên cứu cải tạo cầu Long Biên". Dự án này cũng đề xuất tổ chức lại hoạt động chạy tàu, đồng thời kiến nghị hoàn tất việc bàn giao tài sản kết cấu hạ tầng đường sắt quốc gia đoạn từ ga Gia Lâm đến ga Hà Nội trong quý II/2026. Đây là cơ sở để triển khai các nhiệm vụ chỉnh trang, cải tạo, tái thiết không gian lịch sử - văn hóa khu vực phía Tây phố cổ và phía Đông trung tâm Hoàng thành Thăng Long.

TP Hà Nội cho biết sẽ nghiên cứu phương án kiến trúc tuyến đường sắt đô thị số 1 đi qua khu phố cổ và khu phố cũ, bảo đảm hài hòa cảnh quan, không làm phá vỡ cấu trúc không gian di sản. Thành phố định hướng bảo tồn, phát huy giá trị cầu Long Biên gắn với việc phát triển không gian văn hóa, dịch vụ, du lịch ở khu vực 131 vòm cầu đá dọc các tuyến Phùng Hưng - Gầm Cầu - cầu Long Biên.

Theo định hướng quy hoạch TP Hà Nội, khu vực này sẽ được phát triển đồng bộ, kết nối không gian phía Tây phố cổ với phía Đông trung tâm Hoàng thành Thăng Long, trở thành điểm nhấn văn hóa - di sản gắn với cầu Long Biên, một trong những biểu tượng lịch sử, kiến trúc của thủ đô. Bởi lẽ, đường sắt xuyên trung tâm không phù hợp với đô thị hiện đại.

Phát huy giá trị di sản

Đánh giá về đề xuất dừng chạy tàu khách qua khu vực nội đô, đại biểu Quốc hội Trương Xuân Cừ (Hà Nội) cho rằng đây là phương án hợp lý, phù hợp lộ trình chỉnh trang đô thị, hướng tới xây dựng thủ đô văn minh, hiện đại.

Theo ông Cừ, thời gian qua, TP Hà Nội đã triển khai hàng loạt dự án cải tạo, chỉnh trang đô thị, từ khu vực hồ Gươm đến các công trình giao thông trọng điểm. Điều đó cho thấy yêu cầu cấp thiết về việc đổi mới hạ tầng và diện mạo đô thị.

Một đoạn cầu Long Biên sau khi cải tạo .Ảnh: NGỌC DUNG

Ông Cừ nhìn nhận khi quy hoạch lại hệ thống đường sắt trong đô thị, cần tính toán sao cho đồng bộ với việc phát triển nhà ở, công trình công cộng và tổ chức không gian xung quanh. Chỉ khi làm được điều này, Hà Nội mới có thể hướng tới một đô thị văn minh, hiện đại, đáp ứng yêu cầu phát triển lâu dài.

Hiện nay, rất ít quốc gia còn để đường sắt chạy trên mặt đất giữa trung tâm thủ đô, mà đưa lên cao hoặc cho đi ngầm. Việc đường tàu chạy xen giữa khu dân cư như tại Hà Nội vừa tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn vừa khó tạo dựng hình ảnh một đô thị hiện đại.

Để phát huy giá trị khu vực phố cổ, đại biểu Quốc hội này đề nghị cần có nguyên tắc rõ ràng trong việc sử dụng quỹ đất sau khi di dời đường sắt. Quỹ đất này cần được khai thác thiết thực, hiệu quả, được quy hoạch bài bản và hài hòa với không gian phố cổ. Ông Cừ nhấn mạnh Hà Nội là thủ đô ngàn năm văn hiến, việc bảo tồn, gìn giữ các giá trị văn hóa, di tích lịch sử phải song hành với phát triển đô thị hiện đại, nhằm duy trì bản sắc qua các giai đoạn.

Theo ông Dương Đức Tuấn, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội, thời gian qua, thành phố đã khởi công nhiều công trình, dự án trọng điểm, có ý nghĩa chiến lược đối với sự phát triển của thủ đô. Các dự án này tập trung vào hạ tầng giao thông, không gian công cộng và chỉnh trang đô thị, nhằm tạo động lực tăng trưởng trong giai đoạn mới.

Lãnh đạo UBND TP Hà Nội nhận định việc hình thành không gian văn hóa, thương mại, dịch vụ, du lịch gắn với quá trình bảo tồn, phát huy giá trị cầu Long Biên và tuyến đường dẫn phía Nam là yêu cầu cần thiết. Điều này sẽ giúp việc bảo tồn di sản bảo đảm hài hòa với phát triển đô thị.

Trong định hướng dài hạn của TP Hà Nội, di sản văn hóa được xác định là nguồn lực quan trọng, góp phần nâng cao bản sắc, sức cạnh tranh và phát triển bền vững của thành phố. Bước vào giai đoạn phát triển mới, việc bảo tồn di sản không chỉ dừng lại ở chuyện gìn giữ nguyên trạng, mà còn hướng tới phát huy giá trị, để di sản hiện diện sống động, đóng góp cho tăng trưởng đô thị.

Theo Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam, cầu cạn do người Pháp xây dựng nối từ phố Phùng Hưng đến ga Long Biên dài 1.255 m, gồm đoạn 420 m xây đặc và đoạn 835 m có vòm. Công trình được xây dựng từ năm 1902 với tổng cộng 131 vòm cao từ 2,6 đến 5,6 m. Trong đó, 127 vòm từng bị bịt kín, chỉ còn 4 vòm phục vụ lưu thông. Từ những năm 1980, do ô nhiễm môi trường và mất an ninh trật tự, TP Hà Nội cho bịt kín 2 đầu vòm, lấp đất đá và trát xi măng bên ngoài.

Khu vực 131 ô vòm cầu đá trên đoạn đường sắt từ ga Hà Nội đến ga Long Biên. Ảnh: NGỌC DUNG

Năm 2020, TP Hà Nội triển khai đề án bảo tồn, phát huy giá trị 131 vòm cầu, trong đó có kế hoạch đục thông toàn bộ các vòm. Đến nay, 6 vòm cầu đoạn từ Hàng Cót đến Hàng Giấy đã được đục thông, chỉnh trang, góp phần tạo không gian công cộng và kết nối các tuyến phố di sản ở khu phố cổ.

Nguyễn Hưởng - Ngọc Dung

Nguồn NLĐ : https://nld.com.vn/phat-trien-do-thi-hai-hoa-voi-bao-ton-di-san-196260108210855806.htm