Cầu Thống Nhất, công trình hạ tầng kết nối 2 bờ sông Cái, phường Trấn Biên, tỉnh Đồng Nai, sắp hoàn thành xây dựng. Ảnh: Phạm Tùng
Biên Hòa - đô thị hướng sông
Sông Đồng Nai đoạn chảy qua địa bàn đô thị Biên Hòa dài khoảng 4km. Với đặc điểm chảy xuyên qua lòng đô thị, sông Đồng Nai từ lâu đã được đánh giá là “nét riêng” và là trục chính để phát triển đô thị Biên Hòa trở thành đô thị ven sông. Bởi sông Đồng Nai đoạn qua đô thị Biên Hòa rất hiếm khi xảy ra lũ và lũ cũng không lớn. Mặt sông rất rộng tạo ra cảnh quan đẹp, đây là lợi thế lớn cho phát triển đô thị. Ngoài ra, hai bên bờ sông có rất nhiều di tích và các thiết chế văn hóa tâm linh.
Chính vì vậy, sông Đồng Nai không chỉ đóng vai trò quan trọng trong tạo lập cảnh quan cho đô thị mà còn “mang” trên mình một tài sản lớn cho quá trình phát triển đô thị Biên Hòa. Đó chính là diện tích đất mặt tiền ven sông.
Theo Tỉnh ủy viên, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hồ Văn Hà, trục sông Đồng Nai với tiềm năng từ khu vực ven sông, khi được quy hoạch, khai thác hiệu quả sẽ tạo động lực lớn để phát triển đô thị Biên Hòa; đồng thời đưa sông Đồng Nai trở thành trục cảnh quan đô thị chính của đô thị Biên Hòa.
Theo đơn vị tư vấn, để khai thác lợi thế ven sông cho đô thị Biên Hòa, cần chú trọng mở mới các công trình hạ tầng giao thông kết nối không gian ven sông Ðồng Nai và sông Cái.
Để khai thác tiềm năng sông Đồng Nai cũng như quỹ đất ven sông đoạn qua đô thị Biên Hòa, những năm qua, tỉnh Đồng Nai triển khai đầu tư các dự án hạ tầng giao thông lớn, kết hợp phát triển các công viên ven sông như: đường ven sông Đồng Nai, đường ven sông Cái, đường trục trung tâm Biên Hòa. Cùng với đó, các khu vực phát triển đô thị ven sông đã dần hình thành để phát huy lợi thế sông Đồng Nai.
Theo Tiến sĩ, kiến trúc sư Phan Đăng Sơn, Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam, đối với định hướng chuyển đổi mô hình cấu trúc đô thị Biên Hòa, hướng tới một đô thị xanh, thông minh, bền vững thì việc xác định sông Đồng Nai là trục phát triển trọng tâm là một chiến lược đúng đắn, có ý nghĩa then chốt cho sinh thái đô thị.
3 phân vùng phát triển không gian ven sông
Đầu tháng 1-2026, tại buổi làm việc với UBND tỉnh để báo cáo tiến độ lập Đồ án Điều chỉnh tổng thể quy hoạch chung đô thị Biên Hòa đến năm 2045, đơn vị tư vấn đề xuất phương án định hướng phát triển không gian ven sông đối với đô thị Biên Hòa.
Theo đề xuất này, không gian ven sông được phân chia thành 3 phân vùng với định hướng các lĩnh vực phát triển riêng. Trong đó, phân vùng 1, phân vùng Tây Bắc được xác định từ khu vực Bửu Long đến cầu Ghềnh là khu vực có các khu dân cư ổn định lâu đời. Về định hướng phát triển, phân vùng này được đề xuất phát triển đô thị, du lịch và không gian xanh. Trong đó, đối với du lịch, sẽ phát triển tạo thành chuỗi tham quan các điểm di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh của địa phương. Đồng thời tạo ra không gian mở tại các công trình, đặc biệt là với những vị trí dễ nhận diện, thu hút và thuận tiện cho việc kết nối phục vụ nhu cầu giao lưu, gặp gỡ và làm phong phú thêm đời sống văn hóa của cộng đồng. Tại khu vực này cũng sẽ thực hiện việc chỉnh trang đô thị, hướng tới việc xây dựng một đô thị hiện đại ưu tiên môi trường sống chất lượng cao, đi kèm với mật độ phát triển thấp gồm mở rộng hệ thống công viên cây xanh và mặt nước phong phú tạo không gian thư giãn và giải trí cho cư dân.
Phân vùng 2, phân vùng trung tâm, được xác định là đoạn sông bắt nguồn và kết thúc cho tuyến sông Cái, hình thành nên cù lao Phố (cù lao Hiệp Hòa). Phân vùng này được định hướng phát triển du lịch, đô thị nhằm phát huy giá trị của các công trình di tích văn hóa, lịch sử. Theo đề xuất của đơn vị tư vấn, phân vùng này cần bố trí thêm các trục cây xanh lớn để dẫn không gian thiên nhiên từ sông Đồng Nai và sông Cái vào trung tâm đô thị. Từ đó, tạo ra không gian mở với tầm nhìn đẹp về các công trình điểm nhấn như: đền, chùa và các công trình cao tầng ở phía bên kia sông.
Phân vùng 3, phân vùng phía Nam là khu vực trải dài qua các khu đô thị lớn từ Cảng Đồng Nai đến ranh giới với đô thị Long Thành. Với phân vùng này, đơn vị tư vấn đề xuất phương án tổ chức không gian cảnh quan đô thị nhằm kết nối các khu vực xanh với cảnh quan sinh thái dọc sông Đồng Nai. Hình thành các trục đô thị và trục cảnh quan, cùng với những không gian điểm nhấn trọng tâm, đảm bảo sự liên kết hài hòa với môi trường xung quanh. Các trung tâm đô thị quy mô lớn sẽ được đặt tại các vị trí chiến lược, đảm bảo khả năng phục vụ toàn bộ khu vực.
Phạm Tùng