Phát triển kinh tế đêm TP.HCM: Không thể chỉ trông vào vài tuyến phố

2 giờ trướcBài gốc

Sau nhiều năm được nhắc đến như một thành phố năng động, sôi động về đêm, TP.HCM vẫn đang đứng trước một câu hỏi lớn: Làm sao biến nhịp sống về đêm thành một động lực tăng trưởng thực sự; thay vì chỉ là vài điểm vui chơi quen thuộc như phố đi bộ Nguyễn Huệ, Bùi Viện, hay một số khu ẩm thực tự phát?

Câu hỏi này càng trở nên cấp thiết, khi TP.HCM đang mở rộng không gian phát triển, định vị lại vai trò của một siêu đô thị dịch vụ, du lịch, thương mại và sáng tạo. Dịp lễ giỗ Tổ Hùng Vương, 30/4 và 1/5 vừa qua; TP.HCM đón gần 1,7 triệu lượt du khách, doanh thu du lịch đạt khoảng 8.700 tỉ đồng. Ngành du lịch TP.HCM cũng công bố gần 1.000 sản phẩm, dịch vụ mới từ đầu tháng 4. Trong đó, có nhiều sản phẩm gắn với trải nghiệm đô thị, đường sông, metro, văn hóa và lịch sử.

Công viên bờ sông Sài Gòn phía Thủ Thiêm, TP.HCM. Ảnh: Nguyễn Tuyết

Những con số này cho thấy nhu cầu trải nghiệm, tiêu dùng và lưu trú tại TP.HCM là rất lớn. Tuy nhiên, nếu ban ngày thành phố có nhiều lựa chọn tham quan, mua sắm, làm việc, thì sau 22 giờ, không ít du khách lại rơi vào tình trạng “còn muốn đi, nhưng không biết đi đâu”. Khoảng trống này không chỉ là câu chuyện du lịch, mà còn là bài toán kinh tế đô thị.

Khi du khách còn muốn chi tiêu, TP.HCM không thể “ngủ sớm”

Hiện nay, các điểm đến về đêm của TP.HCM vẫn tập trung chủ yếu ở khu vực trung tâm. Phố đi bộ Nguyễn Huệ thường đông vào các dịp lễ hội, sự kiện; đường phố Bùi Viện là điểm đến quen thuộc của du khách quốc tế; chợ Bến Thành, bến Bạch Đằng, phố ẩm thực Chợ Lớn, khu Thảo Điền, các trung tâm thương mại, quán cà phê, nhà hàng ven sông cũng góp phần tạo nên nhịp sống đêm cho TP.HCM. Nhưng phần lớn hoạt động còn rời rạc, thiếu sự kết nối thành tuyến, thành cụm, thành sản phẩm có thể bán được cho du khách một cách bài bản.

Theo Sở Tài chính TP.HCM, UBND TP đã giao Viện Nghiên cứu Phát triển TP.HCM chủ trì xây dựng "Đề án phát triển kinh tế ban đêm" phù hợp tình hình mới sau sắp xếp đơn vị hành chính. Đề án hướng đến khai thác tiềm năng dịch vụ, du lịch, thương mại ban đêm, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và phát triển đô thị.

Du thuyền trên sông Sài Gòn thu hút nhiều du khách. Ảnh: Minh Quân

Điều đáng chú ý là TP.HCM không bắt đầu từ con số không. Từ năm 2020 đến nay, thành phố đã triển khai hoặc nghiên cứu nhiều mô hình thí điểm kinh tế đêm tại Phú Nhuận, Chợ Lớn, Quận 7, Quận 1, Quận 12 trước khi sắp xếp đơn vị hành chính. Tuy vậy, kết quả chưa tạo thành một mạng lưới đủ mạnh để định hình thương hiệu “thành phố không ngủ” đúng nghĩa.

Ở góc nhìn của người làm du lịch, bà Trần Thị Bảo Thu - Giám đốc Tiếp thị và Truyền thông Công ty Lữ hành Vietluxtour, cho rằng: Một số chương trình có thể hấp dẫn du khách vào ban đêm vẫn chưa được tổ chức thường xuyên. Ngay cả tour du thuyền đêm, dù mới mẻ, vẫn cần thêm điểm nhấn để trở thành sản phẩm đặc trưng. Theo bà Thu, nếu thiếu thông điệp rõ ràng và trải nghiệm đặc sắc, du khách có thể tự đi chơi đêm. Nhưng đó chỉ là các dịch vụ rời rạc, chưa phải sản phẩm du lịch hoàn chỉnh.

Thực tế tại nhiều đô thị lớn trên thế giới cho thấy kinh tế đêm không chỉ là mở thêm hàng quán hoặc kéo dài giờ bán hàng. Đó là một hệ sinh thái gồm giao thông đêm, an ninh, chiếu sáng, vệ sinh, biểu diễn nghệ thuật, mua sắm, ẩm thực, chăm sóc sức khỏe, du lịch đường sông, không gian sáng tạo và các sự kiện văn hóa được tổ chức đều đặn. Với TP.HCM, nếu chỉ trông vào vài tuyến phố đi bộ, kinh tế đêm sẽ dễ rơi vào cảnh quá tải cục bộ, trong khi nhiều khu vực giàu tiềm năng lại chưa được đánh thức.

Chị Mai Thúy, đến từ Hà Nội từng chia sẻ rằng: Khi đến một địa phương vào buổi tối, điều du khách cần không chỉ là chỗ ăn uống, mà là những trải nghiệm có nét riêng. Có thể dạo phố, tham quan, thưởng thức đặc sản và cảm nhận đời sống địa phương. Nhìn từ câu chuyện này, TP.HCM càng cần phát triển kinh tế đêm theo hướng đa dạng bản sắc từng khu vực, thay vì sao chép một mô hình phố đi bộ cho mọi nơi.

Cần một bản đồ kinh tế đêm, không chỉ thêm vài điểm check in

Vấn đề lớn nhất của kinh tế đêm TP.HCM hiện nay không hẳn là thiếu nhu cầu, mà là thiếu một bản đồ vận hành tổng thể. Bản đồ ấy phải trả lời được những câu hỏi rất cụ thể: Khu nào phù hợp với ẩm thực đêm, khu nào phù hợp với biểu diễn nghệ thuật, khu nào dành cho mua sắm, khu nào dành cho du lịch đường sông, khu nào có thể hoạt động sau 24 giờ mà không ảnh hưởng đời sống dân cư?

Tại tọa đàm “Phát triển kinh tế đêm, động lực thúc đẩy tăng trưởng TP.HCM”, ông Nguyễn Nguyên Phương, Phó giám đốc Sở Công Thương TP.HCM, cho rằng: Nút thắt hàng đầu nằm ở khâu tổ chức thực hiện. Thành phố chưa xác định rõ cơ quan nào chịu trách nhiệm điều phối chung các hoạt động kinh tế đêm trên toàn địa bàn, khiến nhiều sáng kiến từ doanh nghiệp và địa phương chưa được triển khai đồng bộ.

Nhận định này chạm đúng điểm nghẽn lâu nay. Một tuyến phố muốn hoạt động hiệu quả về đêm không thể chỉ giao cho ngành du lịch, thương mại hoặc chính quyền địa phương tự xoay xở. Nó liên quan đến công an, giao thông, y tế, môi trường, cấp phép biểu diễn, quản lý tiếng ồn, phòng cháy chữa cháy, thuế, lao động và cả quy hoạch đô thị. Nếu thiếu một đầu mối điều phối, kinh tế đêm sẽ rất dễ mạnh ai nấy làm, chỗ đông thì quá tải, chỗ có tiềm năng lại vắng khách.

Chợ Bến Thành là ví dụ rõ nhất về tiềm năng chưa khai thác hết. Khu chợ này có vị trí đắc địa, bốn mặt tiền, hơn 1.530 sạp kinh doanh, là biểu tượng du lịch của thành phố, nhưng hoạt động chủ yếu vẫn diễn ra ban ngày và thường kết thúc vào khoảng 19 đến 20h. Nếu được tổ chức bài bản, khu vực này có thể trở thành một trung tâm trải nghiệm đêm kết nối ẩm thực, mua sắm, văn hóa, lịch sử và giao thông công cộng.

Nhà thờ Đức Bà được trang hoàng lộng lẫy mỗi dịp Lễ, Tết. Ảnh: Minh Quân

Chợ Lớn cũng là một không gian đặc biệt. Với di sản người Hoa, ẩm thực, kiến trúc hội quán, lễ hội Nguyên Tiêu, các tuyến phố chuyên doanh, khu vực này có thể phát triển thành cụm kinh tế đêm mang bản sắc riêng, khác với Bùi Viện và Nguyễn Huệ. Trong khi đó, khu vực ven sông Sài Gòn, bến Bạch Đằng, Thủ Thiêm, Cần Giờ, Củ Chi có thể mở ra các sản phẩm đêm gắn với sông nước, sinh thái, lịch sử và nghỉ dưỡng.

PGS Bùi Hoài Sơn, Ủy viên Thường trực Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội, từng phân tích rằng: Khách du lịch thường dành nhiều thời gian chi tiêu vào ban đêm, còn sản phẩm du lịch đêm luôn có sức hấp dẫn riêng. Dưới ánh sáng, công nghệ và cách kể chuyện phù hợp, di tích, văn hóa, nghệ thuật có thể trở nên sinh động hơn, tạo thêm lý do để du khách ở lại lâu hơn.

Muốn làm được điều đó, TP.HCM cần chuyển từ tư duy “điểm đến” sang tư duy “hành trình”. Một du khách có thể bắt đầu buổi tối bằng bữa ăn ở Chợ Lớn, xem biểu diễn tại trung tâm, đi metro hoặc xe buýt đêm về Nguyễn Huệ, sau đó lên du thuyền ngắm thành phố từ sông Sài Gòn. Một gia đình có thể chọn tour đêm nhẹ nhàng qua bảo tàng, phố ẩm thực, công viên ven sông. Một nhóm khách trẻ có thể đi bộ, nghe nhạc, mua sắm, thưởng thức cà phê và kết thúc bằng chuyến tham quan thành phố về đêm.

Khi các điểm rời rạc được kết nối thành chuỗi, chi tiêu của du khách sẽ tăng lên tự nhiên. Nhà hàng có khách, vận tải có khách, nghệ sĩ có sân khấu, tiểu thương có doanh thu, khách sạn kéo dài thời gian lưu trú, ngân sách có thêm nguồn thu. Quan trọng hơn, người dân địa phương cũng có thêm việc làm và không gian sinh hoạt văn minh hơn.

TP.HCM vì vậy cần sớm có cơ quan hoặc cơ chế điều phối kinh tế đêm, phân vùng rõ các khu vực được phép hoạt động muộn, chuẩn hóa điều kiện kinh doanh, bổ sung giao thông công cộng ban đêm, ứng dụng dữ liệu để quản lý lượng khách, an ninh, vệ sinh và phản ánh của người dân. Thành phố cũng cần khuyến khích doanh nghiệp tham gia thiết kế sản phẩm, thay vì chỉ chờ nhà nước đầu tư hạ tầng.

Nguyễn Tuyết

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/phat-trien-kinh-te-dem-tp-hcm-khong-the-chi-trong-vao-vai-tuyen-pho-251112.html