Phát triển làng nghề thời 4.0

2 giờ trướcBài gốc

Đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử để quảng bá giới thiệu, bánh chưng của Làng nghề Cát Trù, xã Hùng Việt đã có mặt ở thị trường nhiều tỉnh, thành phố và hướng tới mục tiêu xuất khẩu.

Chuyển mình theo xu hướng mới

Cách đây khoảng 15 năm, khi mạng xã hội bắt đầu phát triển, một số hộ trồng hoa ở Làng nghề trồng hoa và cây cảnh Phương Viên, xã Tân Phương, huyện Thanh Thủy cũ, nay là xã Đào Xá đã có ý tưởng kinh doanh trên mạng xã hội nhằm mở rộng thị trường tiêu thụ hoa và cây cảnh. Anh Nguyễn Văn Thắng, người đầu tiên trong làng nghề đưa việc kinh doanh thoát khỏi hình thức truyền thống, khởi đầu cho hình thức kinh doanh online của làng nghề chia sẻ: Cách đây gần chục năm, nhận thấy nếu chỉ tiêu thụ theo cách truyền thống thì rất khó bán được số lượng lớn và mở rộng được thị trường. Khi mới bắt đầu dùng Facebook, tôi kết bạn với rất nhiều người, từ trong huyện, trong tỉnh cho đến các tỉnh lân cận. Tất cả là nhờ có Internet. Qua tìm hiểu, thấy xu thế bán hàng qua mạng ngày càng phát triển nên tôi đã mạnh dạn đầu tư mua tên miền, thành lập Website “hoatuoithangthao.com”. Sau này tôi tiếp tục làm thêm các page trên mạng xã hội Facebook và các trang thương mại điện tử. Tất cả sản phẩm của tôi đều được đưa lên mạng, giới thiệu rõ ràng nên khách hàng thuận tiện trong việc lựa chọn và đặt sản phẩm. Nhờ đó, nhiều bạn hàng tận Lai Châu, Sơn La, Tuyên Quang... cũng biết tới và thường xuyên đặt hàng.

Là địa phương có truyền thống trồng và chế biến chè lâu năm, Làng nghề chè Đá Hen ở xã Đồng Lương cũng đã phải trải qua bao thăng trầm cùng với ngành chè Phú Thọ. Bước vào cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0, xác định nếu sản xuất theo các biện pháp truyền thống thì rất khó để tồn tại và phát triển nên lãnh đạo địa phương và các thành viên làng nghề luôn trăn trở tìm hướng đi mới cho làng nghề. Ông Nguyễn Văn Thanh - Trưởng làng nghề chia sẻ: “Với mục tiêu vì sức khỏe cộng đồng, nhằm cung cấp chè sạch, có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng ra thị trường, sản phẩm chè của HTX sản xuất, chế biến chè Đá Hen đã được sản xuất theo đúng quy trình, tuân thủ các quy định nghiêm ngặt theo tiêu chuẩn, đảm bảo vệ sinh, an toàn thực phẩm. Bên cạnh đó, chúng tôi đầu tư thêm máy móc hiện đại, phù hợp với các tiêu chuẩn an toàn vệ sinh thực phẩm. Do đó, sản phẩm chè thành phẩm của HTX luôn được người tiêu dùng tin cậy sử dụng. Chè Đá Hen đã được công nhận là sản phẩm OCOP, tạo điều kiện thuận lợi để mở rộng thị trường tiêu thụ”.

Theo thống kê của Chi cục Phát triển nông thôn (Sở Nông nghiệp và Môi trường), đến nay, toàn tỉnh có 9 nghề truyền thống, 20 làng nghề truyền thống và 95 làng nghề hoạt động trong các lĩnh vực: Chế biến, bảo quản nông, lâm, thủy sản; sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ (đồ gỗ, mây tre đan...); xây dựng, sản xuất vật liệu xây dựng; gây trồng và kinh doanh sinh vật cảnh. Hầu hết các làng nghề hoạt động tương đối ổn định, tạo việc làm cho 25 nghìn lao động, trong đó có khoảng 15 nghìn lao động thường xuyên. Trong các làng nghề đã hình thành một số doanh nghiệp, HTX... để thuận tiện trong quản lý, xây dựng vùng nguyên liệu cũng như chế biến, tiêu thụ sản phẩm. Nhiều làng nghề đã chủ động đưa các sản phẩm của mình lên các sàn thương mại điện tử, website... ngày càng mở rộng được thị trường không chỉ trong nước mà từng bước vươn ra thị trường quốc tế.

Thay đổi để thích ứng thời cuộc

Ứng dụng công nghệ vào sản xuất giúp người làm mộc ở Làng nghề mộc Vân Du tiết kiệm được chi phí sản xuất, tăng hiệu quả kinh tế.

Cách mạng công nghiệp 4.0 ngày càng phát triển, với sự thâm nhập sâu rộng của kỹ thuật số. Quan niệm về mua - bán, giao dịch theo hướng mở, không đơn thuần chỉ là sự tiếp xúc trực tiếp giữa người thợ với khách hàng. Khoảng cách địa lý không còn là rào cản, bởi đã có sự trợ giúp của công nghệ thông tin. Công nghệ “Kết nối vạn vật” (Internet of Things - IoT) trong Cách mạng công nghiệp 4.0 cho phép thống kê, lưu trữ mọi thông tin về thị trường, khách hàng cùng những vấn đề có liên quan... một cách nhanh chóng và chính xác. Đây chính là những yếu tố quan trọng tác động đến hoạt động sản xuất, thúc đẩy sự đổi mới, phát triển làng nghề. Nhờ sự tiện ích của công nghệ hiện đại, thay vì sản xuất theo lối thụ động, ngồi nhà chờ việc như trước đây, nhiều thành viên làng nghề đã nhạy bén, năng động trong cơ chế thị trường, sử dụng thành thạo máy tính, smartphone, thường xuyên “online” để tìm kiếm khách hàng, thị trường mọi lúc, mọi nơi. Qua đó thiết lập và mở rộng mạng lưới quan hệ kinh doanh không chỉ ở trong nước mà còn có khả năng vươn ra thị trường toàn cầu.

Cơ hội đã rõ ràng, tuy nhiên cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 cũng đặt ra nhiều thách thức buộc làng nghề phải thay đổi để thích ứng. Ông Nguyễn Thanh Hiệp - Phó Chi cục trưởng Chi cục Phát triển nông thôn phân tích: “Đa số các làng nghề ở Phú Thọ đều có xuất phát điểm thấp, phần lớn vẫn sử dụng công nghệ sản xuất lạc hậu nên tính cạnh tranh không cao, mẫu mã sản phẩm ít được đổi mới, thiếu khả năng tự khai thác thị trường. Để đầu tư thay đổi công nghệ sản xuất cần nguồn lực rất lớn mà các làng nghề hiện nay chưa thể đáp ứng. Do đó rất cần sự hỗ trợ của các cấp, các ngành và thu hút các doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực này”.

Để nắm bắt thời cơ, đòi hỏi các địa phương chủ động liên kết mở rộng sản xuất, sẵn sàng tiếp thu công nghệ mới, nâng cao năng lực cạnh tranh. Đồng thời thông qua các hoạt động hỗ trợ xúc tiến thương mại, cải tiến mẫu mã, xây dựng thương hiệu, tạo ra sản phẩm đáp ứng nhu cầu của thị trường và sản xuất theo chuỗi liên kết. Có như vậy, sản phẩm của các làng nghề truyền thống mới đủ sức cạnh tranh trên thị trường.

Tuy nhiên để làm được điều này, các làng nghề cần đảm bảo sản phẩm bán ra có chất lượng tốt và phù hợp với nhu cầu của thị trường, chinh phục được người tiêu dùng trong nước và xa hơn là xuất khẩu ra thị trường nước ngoài. Đồng thời, doanh nghiệp cũng cần chung tay với các làng nghề trong hành trình đưa thương mại điện tử về nông thôn, hỗ trợ các hộ kinh doanh tiếp cận phương thức kinh doanh mới, giải quyết trực tiếp vấn đề tiếp cận thông tin và kỹ năng hoạt động trên sàn thương mại điện tử. Để các làng nghề phát triển, các cấp, các ngành tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn đào tạo nghề cho lao động tại các làng nghề; tạo điều kiện cho các doanh nghiệp và làng nghề đổi mới cách thức hoạt động, sản xuất và kinh doanh sản phẩm; hỗ trợ các làng nghề tìm kiếm thị trường, tiếp xúc với các doanh nghiệp nước ngoài để mở rộng thị phần và tăng cường sức mạnh thương hiệu quốc gia cho sản phẩm.

Bên cạnh trách nhiệm của chính quyền, các làng nghề cũng phải có trách nhiệm với chính vận mệnh của mình. Cần tích cực học hỏi nâng cao tay nghề, chủ động tìm kiếm thị trường, nắm bắt xu hướng người tiêu dùng, cũng như nhìn nhận rõ thế mạnh và hạn chế để có giải pháp phát triển bền vững trong bối cảnh mới.

Quân Lâm

Nguồn Phú Thọ : https://baophutho.vn/phat-trien-lang-nghe-thoi-4-0-253729.htm