Phương châm của Đại hội: “Đoàn kết – Dân chủ – Kỷ cương – Đột phá – Phát triển” không chỉ mang tính định hướng mà còn là lời hiệu triệu hành động, khẳng định niềm tin tất thắng vào con đường mà Đảng, Bác Hồ và Nhân dân ta đã lựa chọn. Trong tổng thể tư duy chiến lược đó, phát triển nguồn nhân lực, đặc biệt là nguồn nhân lực chất lượng cao, được xác định là một trong ba đột phá chiến lược mang tính quyết định đối với tương lai đất nước.
Tranh cổ động tuyên truyền Đại hội lần thứ XIV của Đảng. Nguồn: Internet.
Đột phá về nhân lực – nền tảng của tư duy quản trị quốc gia hiện đại
Văn kiện Đại hội XIV nhấn mạnh đột phá về nguồn nhân lực, nhất là nhân lực chất lượng cao gắn với khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đây không chỉ là sự tiếp nối nhất quán đường lối phát triển của Đảng, mà còn thể hiện bước tiến quan trọng trong tư duy quản trị quốc gia – tư duy của một quốc gia đang chuyển mình từ nền kinh tế dựa nhiều vào lao động giản đơn sang nền kinh tế tri thức, kinh tế số.
Theo các chuyên gia, việc gắn phát triển nhân lực với khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo phản ánh sự chuyển dịch căn bản từ “năng suất dựa trên cơ bắp” sang “năng suất dựa trên trí tuệ số”. Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, tài nguyên thiên nhiên và lao động giá rẻ không còn là lợi thế quyết định. Thay vào đó, con người – với tri thức, kỹ năng và năng lực sáng tạo – trở thành yếu tố then chốt tạo ra giá trị gia tăng cao.
Thực tiễn cho thấy, Việt Nam chỉ có thể vượt qua “bẫy thu nhập trung bình” khi tỷ trọng đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) trong tăng trưởng kinh tế được nâng lên đáng kể. Nhân lực chất lượng cao chính là “động cơ” quan trọng nhất để thúc đẩy TFP. Vì vậy, việc tăng cường năng lực số cho người lao động không còn là một lựa chọn mang tính khuyến nghị, mà là yêu cầu sống còn đối với sự phát triển bền vững của đất nước.
Điểm mới và tiến bộ trong tư duy của Đảng được thể hiện rõ qua triết lý: “Giáo dục là định hướng, thị trường là thước đo”. Việc gắn đào tạo với nhu cầu thị trường lao động đánh dấu sự chuyển biến mạnh mẽ từ tư duy “đào tạo cái mình có” sang “đào tạo cái xã hội và nền kinh tế cần”. Đây là cơ sở quan trọng để khắc phục tình trạng lệch pha cung – cầu lao động, lãng phí nguồn lực xã hội và tạo điều kiện cho người học nhanh chóng hòa nhập vào thị trường lao động.
Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo theo tinh thần Đại hội XIV không chỉ dừng lại ở việc thay đổi chương trình hay sách giáo khoa, mà là đổi mới toàn bộ hệ sinh thái học tập. Trong đó, doanh nghiệp không chỉ là nơi sử dụng lao động mà còn trở thành “người đặt hàng”, “đối tác” và “giám khảo” đánh giá chất lượng đào tạo. Cách tiếp cận này giúp rút ngắn khoảng cách giữa nhà trường và thực tiễn, giữa lý thuyết và ứng dụng.
Đáng chú ý, Văn kiện Đại hội XIV có cái nhìn toàn diện và đa chiều về nguồn nhân lực. Không chỉ nhấn mạnh vai trò của đội ngũ nhà khoa học, chuyên gia giỏi, mà còn đề cao vai trò của doanh nhân, nhà quản lý và công nhân kỹ thuật cao. Một nền kinh tế muốn phát triển nhanh và bền vững không thể chỉ dựa vào tri thức hàn lâm, mà cần cả những “đôi bàn tay vàng” và những “bộ óc kinh doanh nhạy bén”.
Công tác cán bộ – “then chốt của then chốt” trong xây dựng và phát triển đất nước
Vấn đề con người, đặc biệt là công tác cán bộ, được xuyên suốt trong các văn kiện trình Đại hội XIV, bao trùm mọi lĩnh vực của đời sống kinh tế – xã hội, xây dựng Đảng và bảo vệ Tổ quốc. Ở bất kỳ giai đoạn cách mạng nào, cán bộ luôn là nhân tố quyết định sự thành bại của mọi nhiệm vụ. Như Chủ tịch Hồ Chí Minh từng khẳng định: “Cán bộ là cái gốc của mọi công việc”.
Trong kỷ nguyên phát triển mới, Đảng ta đặc biệt chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ không chỉ ở cấp chiến lược mà cả ở cấp cơ sở, nhất là người đứng đầu. Báo cáo chính trị trình Đại hội XIV nêu rõ yêu cầu tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp thực sự tiêu biểu, có phẩm chất chính trị vững vàng, đạo đức trong sáng, tư duy đổi mới, năng lực quản trị tiên tiến, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của đất nước.
Một điểm nhấn quan trọng là chủ trương đổi mới mạnh mẽ công tác cán bộ, bảo đảm khách quan, dân chủ, thực chất và hiệu quả; thực hiện nghiêm nguyên tắc “có vào, có ra”, “có lên, có xuống”. Đồng thời, Đảng khuyến khích và bảo vệ những cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Đây chính là điều kiện cần thiết để khơi dậy khát vọng cống hiến và tinh thần đổi mới trong đội ngũ cán bộ, công chức.
Kỳ vọng lớn của Đảng, Nhà nước và Nhân dân là trong giai đoạn tới sẽ lựa chọn và xây dựng được đội ngũ cán bộ “vừa hồng, vừa chuyên”, có tư duy toàn cầu nhưng hành động vì lợi ích quốc gia – dân tộc, đủ bản lĩnh và trí tuệ để dẫn dắt đất nước hội nhập sâu rộng trong kỷ nguyên số.
Xuyên suốt tinh thần Đại hội XIV là quan điểm nhất quán: “Dân là gốc”. Nhân dân vừa là trung tâm, vừa là chủ thể, mục tiêu, động lực và nguồn lực của phát triển. Mọi chủ trương, chính sách đều hướng tới nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, bảo đảm quyền làm chủ của nhân dân, dựa vào nhân dân và chịu sự giám sát của nhân dân.
Có thể khẳng định, trong tổng thể các đột phá chiến lược mà Đại hội XIV đề ra, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao chính là “chìa khóa của mọi chìa khóa”. Nếu thể chế là “khung đường”, hạ tầng là “con đường”, thì nguồn nhân lực chính là “người lái xe” và “động cơ” đưa con tàu Việt Nam bứt phá, rút ngắn khoảng cách và vươn lên trong cuộc đua toàn cầu những năm tới.
Niềm tin của cán bộ, đảng viên và Nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng sau Đại hội XIV tiếp tục được củng cố. Với những quyết sách đúng đắn, mang tầm chiến lược về phát triển con người, Việt Nam hoàn toàn có cơ sở để tin tưởng vào một tương lai phát triển nhanh, bền vững, tự chủ và hùng cường.
Vũ Xuân Bân