Kinh tế không gian tầm thấp (còn gọi là kinh tế cận biên) với chủ đạo là sản phẩm thiết bị bay không người lái (UAV, drone) được dự báo sẽ tạo ra tăng trưởng mạnh mẽ trong giai đoạn tới.
Bộ Khoa học và Công nghệ cũng đã xây dựng và trình Bộ Chính trị về Đề án Chiến lược quốc gia về phát triển và ứng dụng UAV đến năm 2030, tầm nhìn 2045. Thực tế các doanh nghiệp trong nước cũng đã, đang có sự thử nghiệm, ứng dụng sản xuất, phát triển...
Tại họp báo thường kỳ của Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) ngày 1/4, đại diện Vụ Khoa học kỹ thuật và công nghệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) đã thông tin về quan điểm và định hướng phát triển UAV, drone.
Theo đại diện Vụ Khoa học kỹ thuật và công nghệ, Việt Nam xác định phát triển UAV là một nhu cầu cấp thiết nhằm làm chủ các công nghệ lõi và hình thành một ngành công nghiệp công nghệ cao mới.
Theo đó, UAV được xem như một ngành công nghiệp tổng hợp, tạo ra sự thay đổi về giao thông tầm thấp tương tự như vai trò của ô tô.
Quang cảnh họp báo.
UAV được định hướng phát triển theo hướng lưỡng dụng, bảo đảm công nghệ phục vụ dân sự có khả năng chuyển đổi, thích ứng để đáp ứng yêu cầu quốc phòng, an ninh và ngược lại.
Cùng với đó, mục tiêu là nghiên cứu, làm chủ và tiến tới tự chủ hoàn toàn các công nghệ thiết kế, chế tạo công nghệ lõi như bộ điều khiển bay (flight controller), chip AI xử lý tại biên, hệ thống truyền dữ liệu và phần mềm vận hành.
Trong đó, Nhà nước đóng vai trò định hướng sứ mệnh và tiên phong ứng dụng để tạo thị trường dẫn dắt, trong khi doanh nghiệp là hạt nhân thực hiện và hình thành năng lực cạnh tranh toàn cầu.
Chiến lược định hướng xây dựng Chương trình "Ứng dụng UAV quốc gia" tập trung vào các nhóm lĩnh vực và khu vực trọng điểm:
Cụ thể, lĩnh vực nông nghiệp thông minh, dùng UAV phun thuốc bảo vệ thực vật, giám sát cây trồng và gieo hạt (đặc biệt ưu tiên các vùng nông nghiệp trọng điểm như Đồng bằng sông Cửu Long).
Lĩnh vực logistics, ứng dụng vào giao hàng tự động, đặc biệt là kết nối các cộng đồng ở vùng sâu, vùng xa và hiện đại hóa chuỗi cung ứng.
Lĩnh vực đô thị thông minh, ứng dụng giám sát giao thông, môi trường, lập bản đồ số 3D và cứu hộ, cứu nạn trong khu vực đô thị.
Lĩnh vực năng lượng và hạ tầng, ứng dụng UAV kiểm tra, giám sát các công trình lưới điện, tuabin gió, nhà máy điện và hạ tầng năng lượng.
UAV cũng sẽ được ứng dụng tại 3 khu vực trọng điểm, gồm: Năng lượng và hạ tầng; quốc phòng - an ninh và khu vực thử nghiệm.
Việc xây dựng hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn là nhiệm vụ bắt buộc và đột phá để tạo hành lang pháp lý cho hoạt động sản xuất, thử nghiệm và vận hành.
Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì nghiên cứu, xây dựng và ban hành tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) và quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN) cho UAV, bao gồm yêu cầu kỹ thuật, an toàn khai thác và quản lý hệ thống không phận tầm thấp (UTM).
Việc xây dựng tiêu chuẩn về bảo mật và định danh sẽ có quy chuẩn bắt buộc về mã hóa thông tin điều khiển, bảo vệ dữ liệu và định danh điện tử (Remote ID) để quản lý và giám sát mọi UAV hoạt động trong không phận.
Cùng với đó, Bộ xây dựng cơ chế thử nghiệm (sandbox), các đề án thí điểm cơ chế thử nghiệm có kiểm soát để các doanh nghiệp triển khai sản phẩm, dịch vụ mới (như taxi bay, giao hàng) trong môi trường an toàn trước khi ban hành quy định chính thức .
Đồng thời, thiết lập Trung tâm kiểm định và chứng nhận UAV quốc gia để giám định chất lượng sản phẩm theo các tiêu chuẩn quốc tế nghiêm ngặt như NDAA, FCC, CE hoặc ISO.
Hiện tại, Điện Biên là tỉnh đầu tiên trên cả nước đề xuất tham gia thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) phát triển kinh tế tầm thấp ứng dụng phương tiện bay không người lái trên địa bàn tỉnh.
Hoàng Thị Bích