Phát triển y học cổ truyền theo hướng hiện đại: Kế thừa tinh hoa Đông y trên nền tảng khoa học công nghệ hiện đại

2 giờ trướcBài gốc

Việc bốc thuốc cho các bệnh nhân tại Bệnh viện Y học cổ truyền được thực hiện hàng ngày theo đơn kê của bác sĩ. Ảnh: Mạnh Minh/ TTXVN

Tại buổi làm việc với Đảng ủy Bộ Y tế về công tác y học cổ truyền Việt Nam ngày 20/5, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, Việt Nam bước vào giai đoạn mới, yêu cầu nâng cao chất lượng dân số, chất lượng nguồn nhân lực và xây dựng ngành công nghiệp sinh học, y học cổ truyền Việt Nam đang đứng trước cơ hội phát triển rất lớn.

Phát triển y học cổ truyền không phải là quay về phương thức cũ kỹ, thủ công mà phải là kế thừa, phát triển tinh hoa của cha ông, trên nền tảng khoa học công nghệ hiện đại phải trở thành một bộ phận hữu cơ của y học quốc gia, một nguồn lực để phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Định hướng này cho thấy yêu cầu phát triển y học cổ truyền theo hướng hiện đại hơn. Định hướng này cũng đặt ra yêu cầu phải nhìn nhận y học cổ truyền trong tổng thể chiến lược phát triển đất nước giai đoạn mới, gắn với kinh tế sức khỏe và sức mạnh mềm văn hóa Việt Nam.

Không chỉ dừng ở khám, chữa bệnh, nhiều mô hình mới cũng được đặt ra như trung tâm chăm sóc sức khỏe, khu dưỡng sinh, làng dược liệu, vùng phát triển dược liệu gắn với giảm nghèo bền vững và du lịch sinh thái.

Tích hợp Đông Tây y theo hướng y học chứng thực

Một trong những nội dung được nhấn mạnh tại buổi làm việc là yêu cầu tích hợp Đông Tây y theo hướng y học chứng thực, hai nền y học không thể đối lập mà phải bổ trợ hoàn hảo cho nhau.

Xu hướng kết hợp y học hiện đại với y học cổ truyền trong chăm sóc bệnh nhân đang tiếp tục được quan tâm trong thực tế điều trị cũng như tại các hội nghị khoa học chuyên ngành. Nhiều cơ sở y tế đã triển khai các phương pháp hỗ trợ như châm cứu, xoa bóp, phục hồi chức năng nhằm nâng thể trạng, giảm tác dụng phụ điều trị và cải thiện chất lượng sống cho người bệnh.

Tiến sĩ, bác sĩ Diệp Bảo Tuấn, Giám đốc Bệnh viện Ung Bướu Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, hiện chưa có cơ sở khoa học khẳng định y học cổ truyền có thể điều trị khỏi ung thư. Tuy nhiên, các phương pháp y học cổ truyền có thể hỗ trợ nâng thể trạng, tăng miễn dịch và giảm tác dụng phụ trong quá trình điều trị.

Năm 2025, bệnh viện đã phát triển khoa Phục hồi chức năng - Y học cổ truyền nhằm phối hợp điều trị hỗ trợ cho bệnh nhân ung thư từ giai đoạn đầu đến chăm sóc cuối đời. Các kỹ thuật như châm cứu, xoa bóp, bấm huyệt cùng các bài thuốc hỗ trợ đang được áp dụng để cải thiện sức khỏe và giảm tác dụng phụ do hóa trị, xạ trị gây ra.

Nhu cầu điều trị kết hợp cũng đang hiện hữu khá rõ. Một nghiên cứu năm 2025 tại bệnh viện cho thấy khoảng 76% bệnh nhân có nhu cầu sử dụng các phương pháp y học cổ truyền hỗ trợ trong quá trình điều trị.

Tuy nhiên, cùng với việc phát huy vai trò của y học cổ truyền, yêu cầu quản lý cũng được đặt ra chặt chẽ hơn.

Thời gian gần đây, trên các nền tảng mạng xã hội và môi trường internet xuất hiện nhiều nội dung quảng cáo khám chữa bệnh, bán thuốc và sản phẩm chăm sóc sức khỏe bằng y học cổ truyền không đúng quy định, thổi phồng công dụng.

Một số tổ chức khám chữa bệnh chưa được cấp phép hoặc người hành nghề chưa đủ điều kiện theo quy định cũng tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe và quyền lợi của người dân.

Trước thực trạng này, Cục Quản lý Y, Dược cổ truyền đã đề nghị các địa phương tăng cường tuyên truyền, công khai thông tin giấy phép hoạt động, hướng dẫn người dân lựa chọn cơ sở được cấp phép; đồng thời kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi quảng cáo sai sự thật, tổ chức khám chữa bệnh trái phép hoặc tư vấn, bán thuốc không đúng quy định.

Bệnh nhân được điều trị theo phương pháp y học cổ truyền - châm cứu, soi đèn tại Khoa Y học cổ truyền, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Khánh Hòa. Ảnh: Phan Sáu/ TTXVN

Khoa học công nghệ và chuyển đổi số là yêu cầu mới

Nếu trước đây, nhiều bài thuốc gia truyền chủ yếu được lưu giữ trong phạm vi gia đình hoặc truyền nghề trực tiếp, yêu cầu số hóa toàn bộ kho tàng tri thức y học cổ truyền cho thấy cách tiếp cận mới trong phát triển lĩnh vực này.

Tại buổi làm việc với Đảng ủy Bộ Y tế, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm lưu ý, phải đặc biệt coi trọng đẩy mạnh khoa học, công nghệ và chuyển đổi số, bảo hộ sở hữu trí tuệ để chuẩn hóa và số hóa nền y học cổ truyền Việt Nam.

Theo đó, cần khẩn trương số hóa toàn bộ kho tàng bài thuốc gia truyền, tri thức bản địa quý giá của các dân tộc Việt Nam; xây dựng và hoàn thiện cơ sở dữ liệu quốc gia về y học cổ truyền.

Cùng với đó là xây dựng các chương trình nghiên cứu trọng điểm quốc gia về dược liệu và các bài thuốc có giá trị cao; gắn nghiên cứu với thương mại hóa và thị trường, có sự phối hợp giữa viện nghiên cứu, trường đại học, bệnh viện và doanh nghiệp.

Định hướng này cũng đang được nhiều cơ sở đào tạo và nghiên cứu triển khai.

Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Duy Tuân, Phó Chủ tịch Hội Đông y Thành phố Hà Nội cho biết, hiện nay nhiều đơn vị đang tăng cường nghiên cứu lâm sàng, ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và dữ liệu y sinh trong quản lý, chẩn đoán và hỗ trợ điều trị; đồng thời xây dựng các nhóm nghiên cứu liên ngành giữa y học cổ truyền, dược học, công nghệ sinh học và khoa học dữ liệu.

Trong lĩnh vực điều trị ung thư, trí tuệ nhân tạo cũng đang được ứng dụng ngày càng rõ hơn.

Theo Tiến sĩ, bác sĩ Diệp Bảo Tuấn, trước đây một bác sĩ có thể mất khoảng 4 giờ để lập kế hoạch xạ trị cho một bệnh nhân, nhưng với AI thời gian chỉ còn khoảng 2 phút, đồng thời tăng độ chính xác trong xử lý dữ liệu.

Từ thực tế đó có thể thấy, yêu cầu hiện đại hóa y học cổ truyền hiện nay không chỉ nằm ở việc bảo tồn di sản, còn là đưa những giá trị truyền thống tham gia sâu hơn vào hệ thống chăm sóc sức khỏe hiện đại.

Cùng với khoa học công nghệ, vấn đề nhân lực cũng được đặc biệt nhấn mạnh. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng, muốn nâng tầm y học cổ truyền, yếu tố con người là quyết định, phải nâng cao chất lượng tuyển sinh và cải cách chương trình đào tạo y bác sĩ y học cổ truyền tại các trường đại học Y, Dược lớn.

Người thầy thuốc y học cổ truyền phải am tường cả về y lý đông y lẫn các thành tựu cận lâm sàng hiện đại của Tây y, luôn ghi nhớ lời Bác Hồ dạy “Lương y như từ mẫu”. Cần đặc biệt quan tâm đến vấn đề giữ gìn y đức, không để các hành vi thương mại hóa cực đoan, quảng cáo sai sự thật, chữa bệnh phản khoa học ảnh hưởng đến niềm tin của nhân dân.

Theo định hướng phát triển đến năm 2030, tầm nhìn 2045, y học cổ truyền không chỉ được xác định là một lĩnh vực cần bảo tồn, mà còn phải trở thành nguồn lực phục vụ phát triển đất nước và chăm sóc sức khỏe nhân dân tốt hơn trong thời kỳ mới.

Bích Thủy (TTXVN)

Nguồn Tin Tức TTXVN : https://baotintuc.vn/y-te/phat-trien-y-hoc-co-truyen-theo-huong-hien-dai-ke-thua-tinh-hoa-dong-y-tren-nen-tang-khoa-hoc-cong-nghe-hien-dai-20260527162320529.htm