Phép thử cho tương lai năng lượng thế giới

5 giờ trướcBài gốc

Cuộc khủng hoảng này làm lộ rõ sự phân hóa ngày càng sâu sắc giữa hai nhóm quốc gia. Theo đó, một bên là những nước vẫn dựa vào nhiên liệu hóa thạch (dầu, khí và than, thường được gọi là petrostates) và bên còn lại là những quốc gia đang thúc đẩy chuyển dịch sang năng lượng tái tạo và nền kinh tế điện hóa (electrostates).

Trung Quốc đầu tư mạnh vào năng lượng tái tạo. Ảnh: VCG

Trước mắt, nhiều quốc gia phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch đang là bên hưởng lợi từ khủng hoảng. Giá dầu và khí đốt tăng mạnh mang lại nguồn thu khổng lồ cho các nước xuất khẩu năng lượng với Mỹ, Nga và Saudi Arabia là những ví dụ điển hình.

Ngành dầu khí Mỹ dự kiến thu được 60 tỷ USD lợi nhuận từ cuộc khủng hoảng năng lượng hiện nay. Trong khi đó, Nga có thêm nguồn thu từ xuất khẩu dầu và khí đốt. Còn với Saudi Arabia, dù hạ tầng dầu khí của nước này bị ảnh hưởng do xung đột, cổ phiếu của tập đoàn dầu khí quốc gia Aramco vẫn tăng mạnh nhờ giá dầu tăng cao…

Trái ngược với các petrostates, một số nền kinh tế lớn đang đặt cược tương lai vào năng lượng sạch. Nổi bật là Trung Quốc, quốc gia phát thải lớn nhất thế giới nhưng cũng là nước dẫn đầu về đầu tư vào năng lượng tái tạo. Trong 2 năm gần đây, lượng phát thải của Trung Quốc gần như ổn định hoặc giảm nhẹ nhờ sự bùng nổ của năng lượng gió, Mặt trời. Năm 2024, nước này bổ sung khoảng 360GW công suất năng lượng tái tạo và tiếp tục tăng mạnh trong năm 2025. Các ngành công nghệ xanh như: xe điện, pin và thiết bị năng lượng tái tạo hiện chiếm hơn 10% kim ngạch xuất khẩu của Trung Quốc. Theo website Carbon Brief (Anh), năng lượng sạch đóng góp 1/3 GDP của Trung Quốc vào năm ngoái. Đầu tư vào năng lượng sạch vượt 1 ngàn tỷ USD, gần gấp 4 lần khoản 260 tỷ USD dành cho khai thác nhiên liệu hóa thạch và điện than.

Trong khi đó, dù vẫn phụ thuộc vào than, Ấn Độ cũng đang bước vào cuộc đua chuyển đổi năng lượng. Quốc gia đông dân nhất thế giới đặt mục tiêu đến năm 2035 sẽ sản xuất 60% điện từ các nguồn ít phát thải carbon và giảm đáng kể cường độ phát thải của nền kinh tế. Sự chuyển dịch này cho thấy nhiều nền kinh tế đang coi năng lượng tái tạo không chỉ là giải pháp khí hậu mà còn là chiến lược an ninh năng lượng. Điện từ gió và Mặt trời gần như không bị ảnh hưởng bởi biến động địa chính trị.

Còn một nhóm các quốc gia vừa đầu tư mạnh vào năng lượng sạch, vừa tiếp tục sử dụng nhiên liệu hóa thạch. Đức - từng là nước tiên phong về năng lượng gió và Mặt trời, vẫn phụ thuộc vào khí đốt và đang đối mặt với tranh cãi trong nước về tốc độ chuyển đổi năng lượng. Nhật Bản cũng bị chỉ trích vì các mục tiêu giảm phát thải chưa đủ tham vọng. Indonesia là ví dụ khác về một quốc gia “lưỡng lự”. Dù đã cam kết chấm dứt dùng than, ngành khai thác than của nước này vẫn tăng trưởng nhờ giá nhiên liệu hóa thạch cao.

Trong dài hạn, lựa chọn của các nước phát thải lớn như: Mỹ, Trung Quốc, Nga, Ấn Độ và các quốc gia xuất khẩu dầu sẽ quyết định hướng đi của hệ thống năng lượng toàn cầu. Cuộc xung đột tại Iran vì thế không chỉ là một cuộc chiến địa chính trị mà còn là phép thử cho tương lai năng lượng của thế giới.

MINH CHÂU

Nguồn SGGP : https://sggp.org.vn/phep-thu-cho-tuong-lai-nang-luong-the-gioi-post847017.html