Phi Thanh Vân: 'Tôi xây dựng nhân vật phản diện để khán giả nhìn thấu họ'

5 giờ trướcBài gốc

Sau nhiều năm đứng sau sản xuất, Phi Thanh Vân trở lại màn ảnh với một vai phản diện trong “Nhất quỷ nhì ma”. Trong cuộc trò chuyện với PV Tri thức và Cuộc sống, nữ diễn viên nói thẳng về hành trình làm nghề và những lựa chọn định hình mình hôm nay.

“Tôi không mang mình vào vai diễn, tôi đặt nhân vật vào một hệ giá trị khác”

- Đã khá lâu rồi chị không xuất hiện trên màn ảnh với vai trò diễn viên. Điều gì khiến chị quyết định nhận vai ở thời điểm này?

Thực ra, tôi không rời khỏi điện ảnh; tôi chỉ chuyển vai trò. Nhiều năm qua, tôi làm sản xuất phim truyền hình, từ phát triển ý tưởng, xây dựng kịch bản, casting đến đầu tư và trực tiếp sản xuất.

Vì vậy, khi nhận vai lần này – một người phụ nữ đứng đầu, sẵn sàng đánh đổi đạo đức để đạt mục tiêu – tôi không xem đó là “trở lại”, mà là một bước chuyển tự nhiên.

Ở ngoài đời, tôi theo đuổi những giá trị nhân văn. Còn trên màn ảnh, tôi chọn đi vào phần “bóng tối” của con người để lột tả những điều xã hội cần nhìn thẳng. Chính sự đối lập đó tạo cho tôi nhiều hứng thú khi thể hiện.

- Chị từng nói nền tảng kinh doanh giúp mình nhập vai tốt hơn. Nhưng khi đời và vai quá gần nhau, làm sao để không trở thành “phiên bản của chính chị”?

Kinh doanh cho tôi trải nghiệm. Tôi khởi nghiệp từ năm 2002 với quán cafe, nhà hàng nướng và nhiều công việc khác cho đến bây giờ.

Còn diễn xuất là cách tôi chuyển hóa những trải nghiệm đó thành nghệ thuật. Khi đời và vai gần nhau, điều quan trọng không phải là tránh né, mà là ý thức ranh giới.

Tôi không mang nguyên bản con người mình vào vai diễn, mà tái cấu trúc lại, đặt nhân vật vào một hệ giá trị khác, một lựa chọn khác. Tôi có thể hiểu cách một người ra quyết định vì tiền, nhưng tôi không sống theo lựa chọn đó ngoài đời. Chính sự tỉnh táo đó giúp nhân vật không trở thành bản sao của tôi, mà là một cá thể độc lập, có lý do tồn tại riêng.

Diễn viên Phi Thanh Vân đang quay phim “Nhất quỷ nhì ma”. Ảnh: NVCC.

“Tôi không lặp lại cảm xúc, tôi thay đổi tầng sâu nhân vật”

- Với dạng vai “sở trường”, chị làm gì để không lặp lại cảm xúc?

Sở trường nếu không phát triển sẽ trở thành vùng an toàn. Tôi không lặp lại cảm xúc, mà thay đổi tầng sâu của nhân vật.

Cùng là phản diện, nhưng mỗi người có một xuất phát điểm khác nhau, có người vì tổn thương, có người vì tham vọng, có người vì niềm tin sai lệch.

Tôi luôn bắt đầu từ câu hỏi, tại sao họ làm vậy, họ sợ mất điều gì, họ đang bảo vệ điều gì. Khi trả lời được những điều đó, cách thể hiện tự nhiên sẽ khác.

- Hình ảnh “nữ phản diện sắc sảo” là dấu ấn, nhưng cũng có thể là cái khung. Chị nhìn nhận thế nào?

Tôi không xem đó là cái khung, mà là một nền tảng. Khi đã có dấu ấn, mình có thể dùng nó như điểm tựa để đi xa hơn.

Nhưng nếu chỉ lặp lại, đó sẽ là giới hạn. Vì vậy, tôi chọn cách phát triển, để nhân vật phản diện có chiều sâu, có lý lẽ riêng, thậm chí khiến khán giả phải suy nghĩ.

Với tôi, phản diện không chỉ là “ác”, mà là một lát cắt có thật trong đời sống.

- Theo chị, khán giả nhớ đến những vai phản diện vì “ghét” hay vì “hiểu”?

Nếu chỉ ghét, họ sẽ quên nhanh. Nếu họ nhớ, nghĩa là họ đã hiểu.

Tôi không xây dựng nhân vật để bị ghét, mà để được nhìn thấu. Khi khán giả thấy được nguyên nhân phía sau hành vi, họ sẽ có cảm xúc phức tạp hơn – vừa phản đối, vừa suy ngẫm.

Và chính điều đó khiến vai diễn có đời sống lâu hơn trong tâm trí người xem.

Phi Thanh Vân có nhiều năm hoạt động nghệ thuật. Ảnh: NVCC.

“Cái bóng của chính mình mới là thử thách”

- Áp lực lớn hơn với chị là kỳ vọng của khán giả hay cái bóng của chính mình?

Kỳ vọng của khán giả là động lực, nhưng cái bóng của chính mình mới là thử thách.

Tôi không cố gắng “hơn” mình ngày xưa, mà cố “sâu” hơn. Khi mình trải qua nhiều hơn, hiểu đời hơn, cách mình diễn cũng thay đổi.

Sự trưởng thành đó không ồn ào, nhưng rất rõ với những ai quan sát kỹ.

- Sau hơn 30 năm làm nghề, sự “chọn lọc” của chị có đồng nghĩa với việc sẵn sàng từ chối cả những cơ hội an toàn?

Có. Vì an toàn đôi khi chính là giới hạn.

Tôi chọn vai không chỉ vì phù hợp, mà vì nó giúp mình đi xa hơn hoặc khám phá một phần khác của bản thân. Từ chối một cơ hội an toàn không phải là mất đi, mà là để giữ chỗ cho giá trị lớn hơn.

- Với chị lúc này, điều quan trọng hơn là được khán giả nhớ đến - hay trở thành một người tạo ra giá trị thực ngoài màn ảnh?

Được nhớ đến là điều đẹp, nhưng tạo ra giá trị mới là điều bền. Tôi vẫn làm nghệ thuật bằng đam mê, nhưng đồng thời xây dựng giá trị ngoài đời, trong kinh doanh, trong cộng đồng, trong những gì mình để lại cho xã hội. Khi giá trị đủ lớn, sự ghi nhớ sẽ tự nhiên đến, không cần phải theo đuổi.

- Nhìn lại hành trình của mình, chị đúc kết triết lý gì để giữ cân bằng giữa nghệ thuật và đời thực?

Người xưa có câu: “Hiểu người là trí, hiểu mình là minh, dùng người là nghệ thuật”.

Tôi nhìn cuộc sống theo ba phần. Đời là thực tế mình phải đối diện, là nơi kiếm tiền và tồn tại. Đạo là nguyên tắc, là giới hạn mình không vượt qua. Còn thuật là cách mình ứng xử – khi cần mềm thì mềm, khi cần cứng thì cứng, biết tiến hay lui đúng lúc.

Kiếm tiền không sai. Nhưng cách mình kiếm tiền mới quyết định mình là ai.

Trong phim, nhân vật có thể vì tiền mà đánh đổi nguyên tắc – đó là bi kịch của họ. Còn ngoài đời, tôi chọn giữ nguyên tắc để đi đường dài.

Với tôi, người đi xa nhất không phải là người có nhiều nhất ở một thời điểm, mà là người không đánh mất chính mình.