Phiên tòa tuyên truyền sáng 26/5 tại phường Tân Thành, TPHCM. Ảnh: ĐTH
Phiên tòa tuyên truyền được diễn ra sáng 26/5 do Ủy ban MTTQ Việt Nam phường Tân Thành kết hợp cùng Văn phòng Bộ Tư pháp TPHCM, Chi hội Luật sư thuộc Hội Bảo vệ Quyền Trẻ em TPHCM, CLB Nam giới tiên phong thúc đẩy bình đẳng giới TPHCM tổ chức.
Địa điểm diễn ra Phiên tòa tuyên truyền tại Trường THCS Hắc Dịch, phường Tân Thành, với đối tượng là các em học sinh từ lớp 6 tới lớp 9. Phường Tân Thành thuộc khu vực thành phố Phú Mỹ, Bà Rịa Vũng Tàu (cũ).
Hoạt cảnh diễn án. Ảnh: ĐTH
Các luật sư thuộc Chi hội luật sư tham gia diễn án: luật sư Trần Anh Tuấn, trong vai Thấm phán - Chủ tọa phiên tòa; luật sư Đậu Thị Quyên trong vai Hội thấm nhân dân 1; luật sư Nguyễn Xuân Phong trong vai Hội thẩm nhân dân 2; luật sư Lê Thị Thu Thủy trong vai đại diện Viện KSND; luật sư Huỳnh Thị Thanh Thảo trong vai đại diện hợp pháp cho bị hại; luật sư Nguyễn Quốc Thụy Phương trong vai luật sư bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho bị hại; luật gia Lê Thị Minh Long trong vai luật sư bào chữa cho bị cáo Lộc.
Ngoài ra còn có sự góp mặt của chuyên viên pháp lý Chiêu Tú Kiệt trong vai Thư ký phiên tòa; chuyên viên Phạm Kỳ Anh trong vai người làm chứng; đại diện Chi hội Thanh niên trong vai bị hại, bị cáo; đại diện Hội Phụ nữ cơ sở trong vai người đại diện hợp pháp cho bị cáo.
Toàn cảnh phiên tòa tuyên truyền. Ảnh: CHLS
Theo kịch bản của Phiên tòa tuyên truyền, hoạt cảnh do Chi hội Thanh niên thuộc Hội Bảo vệ Quyền Trẻ em TPHCM diễn án. Theo đó, Lộc và Thái là học sinh hai lớp khác nhau nhưng cùng lịch học thể dục. Do thấy Thái có dáng vẻ thục nữ, Lộc nhiều lần trêu chọc, xúc phạm, dẫn đến mâu thuẫn căng thẳng. Trong một lần ra chơi, khi Thái vào nhà vệ sinh, Lộc đi theo, nắm áo, nói sẽ "lột đồ để xem trai hay gái". Hai bên giằng co, Thái chụp xô nước tạt vào Lộc rồi chạy thoát. Bị ướt quần áo, Lộc tức giận kể lại với bạn cùng lớp và rủ Ân, Khang đón Thái để "dằn mặt".
Chiều hôm đó, trước cổng trường, khi thấy Thái, Ân và Khang tiến tới hỏi chuyện. Thái đáp "hỏi thằng Lộc bạn mày đi". Trong lúc lời qua tiếng lại, Lộc chạy sang công trình gần đó, nhặt cây vuông dài khoảng 1,5 mét, quay lại đánh mạnh vào đầu Thái, khiến Thái ngã quỵ xuống đất. Lộc sau đó bỏ đi.
Thái được đưa đi cấp cứu và trình báo Công an. Kết luận giám định pháp y xác định Thái bị thương tích với tỷ lệ tổn thương cơ thể 40%. Hành vi của Lộc bị khởi tố, truy tố và đưa ra xét xử về tội "Cố ý gây thương tích" theo khoản 2 Điều 134 Bộ luật Hình sự.
Luật sư Nguyễn Hoàng Trung Hiếu (bên phải) tặng sách cho các em học sinh. Ảnh: CHLS
Luật sư Nguyễn Hoàng Trung Hiếu, Phó Chi hội Luật sư thuộc Hội Bảo vệ Quyền Trẻ em TPHCM, cũng chính là người xây dựng kịch bản Phiên tòa tuyên truyền.
Theo luật sư Nguyễn Hoàng Trung Hiếu, vấn nạn bạo lực học đường cần được phòng ngừa thường xuyên hơn thông qua công tác tuyên truyền và giáo dục pháp luật. Trên thực tế gần đây, vụ nam sinh lớp 8 tại Lâm Đồng nghi tự tử sau thời gian dài bị đánh hội đồng, ép đưa tiền và cô lập tinh thần là một hồi chuông cảnh tỉnh rất đau lòng.
"Điều đáng sợ của bạo lực học đường hôm nay không chỉ là những tác động vật lý đơn thuần, mà còn là cảm giác bị dồn ép, sợ hãi và tuyệt vọng kéo dài khiến một đứa trẻ không còn nhìn thấy lối thoát. Thông qua phiên tòa tuyên truyền sáng nay, chúng tôi muốn gửi đến học sinh một thông điệp rõ ràng: xúc phạm, miệt thị, cô lập bạn bè, kỳ thị giới tính, quay clip chế giễu hay hành hung người khác không còn là chuyện “đùa cho vui”, mà có thể dẫn đến hậu quả pháp lý nghiêm trọng và những bi kịch không thể cứu vãn. Từ góc độ bảo vệ quyền trẻ em, tôi cho rằng nhiều trẻ đã phát tín hiệu cầu cứu từ rất sớm, nhưng người lớn đôi khi chưa lắng nghe đủ sâu để kịp thời đồng hành, bảo vệ. Vì vậy, phòng chống bạo lực học đường không chỉ là xử lý học sinh vi phạm hoặc tuyên truyền cho lứa tuổi học sinh, mà còn là trách nhiệm chung của gia đình, nhà trường và xã hội trong việc tạo ra một môi trường an toàn để trẻ được tôn trọng, được bảo vệ và dám lên tiếng khi bị tổn thương", luật sư Nguyễn Hoàng Trung Hiếu đưa ý kiến.
Tại phiên tòa tuyên truyền, Kiểm sát viên được phân công thực hành quyền công tố cho biết, những năm gần đây, tội phạm xâm phạm sức khỏe, đặc biệt trong lứa tuổi học sinh, ngày càng gia tăng. Nhiều vụ xuất phát từ sự thiếu hiểu biết, kỳ thị giới tính hoặc tác động tiêu cực từ mạng xã hội. Hậu quả không chỉ gây thương tích, xúc phạm danh dự cá nhân mà còn ảnh hưởng trật tự xã hội.
"Tại cơ quan điều tra và phiên tòa, bị cáo đã thành khẩn khai báo, phù hợp cáo trạng. Hành vi của bị cáo là nguy hiểm, thể hiện tính hung hăng, cần xử lý nghiêm để răn đe, giáo dục. Tuy nhiên, bị cáo là người chưa thành niên, nhận thức còn hạn chế; đã bồi thường 60 triệu đồng chi phí điều trị cho bị hại, gia đình thường xuyên thăm hỏi; phía bị hại cũng xin giảm nhẹ. Đây là tình tiết để xem xét khoan hồng", đại diện Viện kiểm sát cho biết.
Luật sư đại diện cho bị cáo cũng đưa lập luận hình phạt tù giam đối với người chưa thành niên dễ để lại sang chấn tâm lý, cản trở sự hình thành nhân cách. Việc cho bị cáo được hưởng án treo thể hiện tính khoan hồng của pháp luật, tạo cơ hội để bị cáo tiếp tục học tập, sửa chữa lỗi lầm và trở thành công dân có ích.
Sau khi nghị án, HĐXX cho rằng, phiên tòa hôm nay, không chỉ nhằm xử lý hành vi cố ý gây thương tích, mà còn là lời nhắc nhở rằng, trong xã hội văn minh, mọi người đều có quyền được tôn trọng, không ai được kỳ thị hoặc phân biệt giới tính. Học sinh và thanh thiếu niên nói chung, cần đặc biệt tôn trọng sự khác biệt của người khác; cần chú ý đến lời nói, thái độ và cử chỉ khi giao tiếp với người không có cùng bản dạng giới tính với mình. Vì nhiều lời nói, thái độ, cử chỉ, tuy vô tình và tưởng chừng vô hại, vẫn có thể làm tổn thương sâu sắc, và là nguyên nhân gây ra hậu quả pháp lý nghiêm trọng với người khác.
Tòa giải thích thêm, theo quy định tại Điều 38 Nghị định 282/2025/NĐ-CP có hiệu lực 15.12.2025, việc cha mẹ bỏ mặc, không dạy dỗ con cái dẫn đến hậu quả nghiêm trọng cũng sẽ bị phạt từ 10 đến 20 triệu. Bởi vì, bỏ mặc cũng chính là bạo lực đối với trẻ em và hiện nay, pháp luật đã có chế tài xử phạt.
"Hành vi của bị cáo là nguy hiểm, cần xử lý nghiêm để răn đe, giáo dục và phòng ngừa chung. Tuy nhiên, xét các tình tiết giảm nhẹ: bị cáo chưa thành niên, phạm tội bột phát; đã bồi thường thiệt hại, thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải; gia đình bị hại cũng xin giảm nhẹ. Bị cáo có nơi cư trú rõ ràng, cần áp dụng Điều 90, khoản 1 Điều 91, Điều 65 BLHS, không cần cách ly khỏi xã hội. Cho bị cáo hưởng án treo là đủ giáo dục và phòng ngừa chung, đồng thời tạo điều kiện tiếp tục học tập", HĐXX tuyên án.
Ông Trần Ngọc Toàn, Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam phường Tân Thành, phát biểu. Ảnh: ĐTH
Nói chuyện với các em học sinh, ông Trần Ngọc Toàn, Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam phường Tân Thành, cho biết, môi trường học đường đáng lẽ phải là ngôi nhà thứ hai, nơi các em được tiếp thu tri thức, rèn luyện nhân cách và nuôi dưỡng những ước mơ tươi đẹp. Tuy nhiên, thời gian qua, bạo lực học đường vẫn đang là một vấn đề nhức nhối trong xã hội. Nó không chỉ dừng lại ở những vụ ẩu đả, bạo lực thể chất mà còn là những lời lăng mạ, miệt thị trên mạng xã hội, hay sự cô lập, tẩy chay.
"Các em cần biết rằng, bạo lực không làm chúng ta mạnh mẽ hơn. Hậu quả của nó để lại là vô cùng nặng nề. Người gây ra bạo lực sẽ phải chịu sự trừng phạt của pháp luật và nhà trường, đánh mất tương lai. Còn người bị hại sẽ phải mang theo những vết thương sâu sắc về thể xác và ám ảnh tâm lý suốt đời", ông Toàn nói chuyện cùng các em học sinh tại Trường THCS Hắc Dịch.
Kết thúc phiên tòa tuyên truyền, ông Trần Ngọc Toàn đã gửi lời cảm ơn Chi hội luật sư thuộc Hội Bảo vệ Quyền Trẻ em TPHCM, Văn phòng Bộ Tư pháp TPHCM, CLB Nam giới tiên phong thúc đẩy bình đẳng giới TPHCM và mong rằng địa phương sẽ có thêm nhiều chương trình tuyên truyền pháp luật có ý nghĩa giáo dục cho thế hệ trẻ.
Đinh Thu Hiền