Bằng sáng chế: Yếu tố then chốt "định danh" doanh nghiệp
Sự phát triển mạnh mẽ của khoa học - công nghệ đang giúp ngành thuốc lá tái định hình diện mạo ngành này. Khác với thuốc lá điếu truyền thống, thuốc lá không khói (TLKK) phát triển trong 2 thập kỷ gần đây, dựa trên các nền tảng công nghệ như thiết bị điện tử, cơ chế làm nóng, kiểm soát nhiệt và vật liệu tiên tiến, đưa ngành bước vào cuộc cạnh tranh mang tính công nghệ cao, tiệm cận cả lĩnh vực điện tử và dược phẩm.
PMI dẫn đầu áp đảo về số lượng đơn đăng ký bằng sáng chế trong lĩnh vực thuốc lá tại Mỹ, với 1.364 đơn trong năm 2022 (Ảnh: IFI Claims).
Trong bối cảnh này, bằng sáng chế trở thành trụ cột của TLKK: vừa bảo vệ công nghệ độc quyền, vừa phản ánh năng lực R&D và cam kết giảm thiểu tác hại dựa trên khoa học, trở thành thước đo năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp.
Khác với sự vắng bóng về mặt sáng chế khoa học của thuốc lá truyền thống, vốn phụ thuộc vào nguyên liệu nông nghiệp và quy trình sản xuất lâu đời, thì nay trong kỷ nguyên mới của TLKK đã thiết lập một hướng đi mới.
Tại đây, bằng sáng chế không chỉ dừng lại ở công cụ bảo hộ phát minh công nghệ, mà còn còn có ý nghĩa trong việc xác định mức độ nghiêm túc của doanh nghiệp trong cam kết đổi mới, hướng đến mục tiêu giảm tác hại trong lĩnh vực thuốc lá.
Danh mục sản phẩm TLKK cho đến nay có thể kể đến gồm, thuốc lá nung nóng (TLNN), thuốc lá điện tử (TLĐT), và các nền tảng nicotine không đốt cháy, là những sản phẩm công nghệ phức tạp, yêu cầu sự đầu tư bài bản về nghiên cứu, kỹ thuật, cơ chế tạo khí hơi (aerosol), hệ thống kiểm soát nhiệt và tiêu chuẩn an toàn. Từ chip điều khiển nhiệt, lõi nhiệt đến cấu trúc không khí động học, mỗi chi tiết nhỏ nhất đều là kết tinh của những nghiên cứu khoa học chuyên sâu và được bảo hộ bởi hệ thống bằng sáng chế nhằm duy trì tính độc quyền. Vì vậy, mức độ cạnh tranh trong lĩnh vực này mang đậm tính công nghệ, không khác biệt so với các ngành điện tử tiêu dùng, thiết bị y tế hay công nghệ cao.
Khi các tiêu chuẩn quản lý ngày càng siết chặt, vai trò của các bằng sáng chế vừa là lợi thế chiến lược bảo chứng độ vận hành ổn định và khả năng quản trị rủi ro theo quy chuẩn toàn cầu, đồng thời là nền tảng để doanh nghiệp củng cố vị thế trên thị trường.
Philip Morris Internationalhình thành hệ sinh thái kinh tế bền vững trên toàn cầu
Thông qua những bước tiến vượt bậc về công nghệ và danh mục bằng sáng chế ngày càng mở rộng, Philip Morris International (PMI) không chỉ tạo lợi thế cạnh tranh trong cuộc đua đổi mới mà còn từng bước xây dựng một hệ sinh thái kinh tế bền vững trên quy mô toàn cầu. Thành tựu sáng chế năm 2025 đã giúp PMI được Văn phòng Bằng sáng chế châu Âu (EPO) ghi nhận như một trong những tập đoàn góp phần thúc đẩy vị thế dẫn đầu về đổi mới sáng tạo của Thụy Sĩ trong khu vực.
Tại trung tâm “The Cube”, PMI đang dành 99% chi phí R&D để tập trung phát triển các sản phẩm thuốc lá không khói. (Ảnh: Forbes)
Với 680 đơn xin cấp bằng sáng chế năm 2025, PMI vươn lên thành doanh nghiệp có số đơn đăng ký nhiều thứ hai tại Thụy Sĩ, chỉ kém tập đoàn dược phẩm Roche 1 đơn và vượt xa tập đoàn công nghiệp ABB. Phần lớn các nghiên cứu then chốt này được phát triển tại trung tâm R&D The Cube ở Neuchâtel, nơi quy tụ 1.586 chuyên gia khoa học và kỹ thuật. Đáng chú ý, 99% ngân sách R&D của PMI hiện được dành cho danh mục sản phẩm thuốc lá không khói (TLKK).
Tính đến báo cáo mới nhất, PMI đã được chấp thuận hơn 4.250 bằng sáng chế về công nghệ TLKK, đồng thời đầu tư hơn 16 tỷ USD cho nghiên cứu lĩnh vực này trên toàn cầu, trong đó 2,3 tỷ Euro được ưu tiên cho thị trường châu Âu.
Tiếp nối thành công tại Thụy Sĩ, PMI liên tục khẳng định dấu ấn tại Hoa Kỳ bằng những đóng góp quan trọng trong danh mục bằng sáng chế.
Năm 2022, Tổ chức Dịch vụ Sáng chế IFI Claims cho thấy công nghệ TLKK là một trong 10 lĩnh vực có số lượng bằng sáng chế tăng trưởng thần tốc tại Mỹ. Đáng chú ý, PMI hiện là cái tên tiên phong trong phân khúc này khi thực hiện nộp 1.364 đơn đăng ký sáng chế cùng năm.
Song hành cùng các đột phá công nghệ, tập đoàn đẩy mạnh các sáng kiến giảm thiểu tác động môi trường. Điển hình, doanh nghiệp đã mở rộng hợp tác với Viện Bảo tồn Thiên nhiên và Rừng (ICNF) tại Bồ Đào Nha và sáng kiến phi lợi nhuận wirBERLIN tại Đức nhằm triển khai dự án làm sạch đường thủy, bờ sông, công viên và khu vực lân cận của Berlin.
Giá trị kinh tế mà PMI tạo ra tại EU giai đoạn 2019–2023 đạt gần 290 tỷ euro, tương đương 0,4% GDP toàn khối, thông qua hoạt động sản xuất, thương mại, chuỗi cung ứng và việc làm. Xuất khẩu thuốc lá làm nóng tiếp tục là trụ cột, mang về doanh thu hàng tỷ euro tại các thị trường như Italy và Romania. Đồng thời, PMI đã chi gần 20 tỷ euro cho mạng lưới hơn 45.000 nhà cung cấp, trực tiếp và gián tiếp duy trì sinh kế cho khoảng 1 triệu lao động trong khu vực.
Về hạ tầng kỹ thuật cao, PMI đầu tư 1,2 tỷ euro vào tổ hợp sản xuất tại Bologna (Ý), tạo hơn 40.000 việc làm, và bổ sung 600 triệu euro cho Trung tâm Xuất sắc Công nghiệp ra mắt năm 2021, đóng góp thêm khoảng 8.000 việc làm.
Tại châu Á, tập đoàn liên tục đầu tư hơn 2 tỷ USD vào Philippines và khoảng 6,4 tỷ USD tại Indonesia nhằm phát triển công nghệ sản phẩm không khói, giúp tạo giá trị kinh tế trực tiếp và nâng tầm năng lực công nghiệp tại khu vực sở tại.
Nhìn tổng thể, những nỗ lực kiên định và nhất quán của PMI cho thấy tập đoàn đang tái định vị hình ảnh bằng việc đặt khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo làm trọng tâm. Sự bứt phá về số lượng bằng sáng chế tại các thị trường chủ chốt, cùng sự mở rộng của các trung tâm công nghiệp, nghiên cứu R&D tại nhiều quốc gia, đang tạo nền tảng vững chắc cho một mô hình kinh doanh bền vững hơn.
Đức Bình