Phim về đề tài chiến tranh cách mạng: Bước tiến mới của điện ảnh Việt

3 giờ trướcBài gốc

Cảnh trong phim “Mưa đỏ”.

Những bứt phá ngoạn mục

Sự trở lại của dòng phim về đề tài chiến tranh cách mạng trong những năm gần đây không còn mang dáng dấp của những tác phẩm nặng tính minh họa hay tuyên truyền một chiều. Thay vào đó là sự chuyển đổi rõ nét về tư duy làm phim, khi các nhà làm phim lựa chọn tiếp cận lịch sử bằng góc nhìn gần gũi, giàu cảm xúc và phù hợp với khán giả đương đại.

Một trong những dấu mốc nổi bật là bộ phim “Mưa đỏ” của Điện ảnh Quân đội nhân dân. Ra mắt vào tháng 8-2025, nhân kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám thành công và Quốc khánh 2-9, tác phẩm đã tạo nên “cơn địa chấn” phòng vé khi đạt doanh thu 714 tỷ đồng, trở thành phim Việt có doanh thu cao nhất mọi thời đại. Thành công này không đơn thuần là con số thương mại, mà còn cho thấy sự thay đổi trong cách khán giả tiếp nhận dòng phim lịch sử.

Lấy cảm hứng từ cuộc chiến 81 ngày đêm bảo vệ Thành cổ Quảng Trị năm 1972, “Mưa đỏ” là bản tráng ca điện ảnh về một thế hệ thanh niên sẵn sàng dâng hiến tuổi xuân cho Tổ quốc. Bộ phim tái hiện không khí của chiến trường, nơi máu và bom đạn hòa quyện, song điều đọng lại không phải là sự tàn khốc, mà là những lát cắt rất đời. Đó là tình đồng đội, nỗi nhớ gia đình, khát vọng sống và niềm tin vào hòa bình. Chính sự nhân văn này đã giúp tác phẩm chạm tới trái tim khán giả, đặc biệt là người trẻ - nhóm công chúng từng được cho là ít quan tâm đến dòng phim lịch sử, chiến tranh cách mạng.

PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và xã hội của Quốc hội cho rằng “Mưa đỏ” là minh chứng rõ nét cho khả năng của điện ảnh Việt trong việc tạo ra những bộ phim lịch sử hấp dẫn, giàu cảm xúc và có sức cạnh tranh trên thị trường. “Tôi thấy “Mưa đỏ” không chỉ là một tác phẩm điện ảnh đơn thuần mà còn là một sự kiện văn hóa - xã hội đặc biệt, đánh dấu bước tiến mới của dòng phim chiến tranh cách mạng Việt Nam trong bối cảnh hiện nay”, PGS.TS Bùi Hoài Sơn bày tỏ.

Điều đáng nói, khi đạt doanh thu kỷ lục, không còn chiếu thương mại, “Mưa đỏ” vẫn tiếp tục được lan tỏa thông qua các buổi chiếu miễn phí trên cả nước, thu hút đông đảo khán giả. Điều này cho thấy tác phẩm đã trở thành một hiện tượng văn hóa có sức ảnh hưởng sâu rộng.

Bên cạnh “Mưa đỏ”, bộ phim “Địa đạo: Mặt trời trong bóng tối” của đạo diễn Bùi Thạc Chuyên cũng là một điểm sáng. Phim khai thác cuộc sống và chiến đấu của du kích Củ Chi trong lòng địa đạo trong kháng chiến chống Mỹ. Tác phẩm gây ấn tượng bởi cách tái hiện chiến tranh chân thực, từ không gian chật hẹp, tối tăm của địa đạo đến những trận đối đầu căng thẳng với đối phương. Âm thanh, hình ảnh, kỹ xảo được đầu tư công phu, tạo nên trải nghiệm điện ảnh đáng nhớ. Ra mắt vào dịp kỷ niệm 50 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, tác phẩm đã nhận được sự hưởng ứng mạnh mẽ với doanh thu phòng vé hơn 172 tỷ đồng.

Tạo dấu ấn cho dòng phim về đề tài chiến tranh cách mạng còn phải kể đến “Đào, phở và piano” - tác phẩm tái hiện cuộc chiến đấu bảo vệ Hà Nội giai đoạn 1946-1947, ra rạp vào đầu năm 2024. Bộ phim khắc họa hình ảnh người Hà Nội hào hoa mà dung dị trong những ngày tháng khốc liệt. Không cần những chiến dịch truyền thông rầm rộ, tác phẩm lan tỏa mạnh mẽ trên mạng xã hội nhờ sự chia sẻ tự nhiên của khán giả, đặc biệt là giới trẻ. Các rạp chiếu đã có những ngày đón dòng người xếp hàng mua vé, các suất diễn luôn “cháy vé”... Dù được sản xuất từ nguồn ngân sách nhà nước, bộ phim vẫn đạt doanh thu hơn 20 tỷ đồng - con số chưa từng có trước đó. Thành công ấy chính là tín hiệu khởi đầu cho những bứt phá tiếp theo của dòng phim chiến tranh cách mạng trên màn ảnh rộng.

Cả ba tác phẩm có được thành công là do cách kể chuyện mang hơi thở hiện đại, nhân vật được xây dựng có chiều sâu. Đặc biệt, chiến tranh hiện lên không chỉ qua tiếng súng mà qua những số phận, những mất mát và khát vọng sống. Bên cạnh đó, sự đầu tư về kỹ thuật cũng đem lại hiệu quả, cho thấy điện ảnh Việt đã tiệm cận hơn với chuẩn mực của điện ảnh quốc tế trong việc tái hiện chiến tranh.

Cầu nối giữa quá khứ và hiện tại

Thành công liên tiếp của các tác phẩm điện ảnh đó đã mở ra một giai đoạn mới đầy triển vọng cho dòng phim về đề tài chiến tranh cách mạng. Phó Chủ tịch Hội Điện ảnh Việt Nam Nguyễn Văn Tân nhận định, các bộ phim như: “Mưa đỏ”, “Địa đạo: Mặt trời trong bóng tối”, “Đào, phở và piano” đã phá vỡ định kiến lâu nay rằng phim về đề tài chiến tranh cách mạng thường khó có doanh thu. Thực tế cho thấy, phần lớn khán giả đến rạp là người trẻ, điều đó chứng minh rằng sức hút không nằm ở đề tài, mà ở cách kể chuyện và cách tiếp cận. Yếu tố tạo nên thành công của phim về đề tài chiến tranh cách mạng là sự đổi mới trong sáng tác, chiến lược truyền thông bài bản và việc lựa chọn thời điểm phát hành phù hợp.

Là đạo diễn của phim “Mưa đỏ”, Nghệ sĩ ưu tú Đặng Thái Huyền cho rằng chiến tranh luôn có những khoảng lặng. Chính những khoảng lặng ấy giúp khắc họa rõ hơn con người trong chiến tranh, giúp khán giả cảm nhận sâu sắc hơn về giá trị của hòa bình. Đây là hướng khai thác để phim về đề tài chiến tranh cách mạng trở nên gần gũi và giàu chiều sâu.

Ở góc độ cơ quan quản lý, Cục trưởng Cục Điện ảnh (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) Đặng Trần Cường nhận định, thành công của các tác phẩm gần đây cho thấy nhu cầu thưởng thức phim về đề tài chiến tranh cách mạng của công chúng đang ngày càng cao. Điều này đặt ra yêu cầu mới cho các nhà làm phim trong việc cân bằng giữa nghệ thuật và thị hiếu. Cục Điện ảnh hiện đang chú trọng xây dựng nguồn kịch bản cho giai đoạn 2027-2028, tập trung vào các đề tài lịch sử, cách mạng, danh nhân và văn hóa dân tộc. Đây là bước đi quan trọng nhằm bảo đảm sự phát triển lâu dài cho dòng phim này.

Tuy nhiên, để tạo thành dòng phim bền vững của nền điện ảnh nước nhà cần giải quyết nhiều điểm nghẽn. Một trong số đó là cơ chế phát hành phim sử dụng ngân sách nhà nước. Bởi phim đề tài chiến tranh cách mạng thường được Nhà nước đặt hàng. Song, do thiếu quy định rõ ràng về hợp tác công - tư khiến nhiều tác phẩm khó tiếp cận thị trường rộng rãi. Một yếu tố khác mang tính quyết định là sự đầu tư dài hạn. Thành công của một vài tác phẩm chưa đủ để tạo nên một dòng chảy ổn định. Cần có chiến lược phát triển đồng bộ, từ đào tạo nhân lực, phát triển kịch bản đến đầu tư kỹ thuật và xây dựng hệ thống phát hành. Trong bối cảnh đó, Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam ban hành với nhiều nội dung thiết thực, mở ra cơ hội để tháo gỡ những điểm nghẽn này.

Dòng phim về đề tài chiến tranh cách mạng, với những giá trị lịch sử và nhân văn sâu sắc, đang dần trở thành cầu nối giữa quá khứ và hiện tại. Thông qua điện ảnh, lịch sử hào hùng của dân tộc được tái hiện sinh động, giúp thế hệ trẻ hiểu hơn về lịch sử, trân trọng những hy sinh của cha ông. Trong bối cảnh đó, biết tiếp tục phát huy những yếu tố đã tạo nên thành công từ nội dung, kỹ thuật đến chiến lược phát hành, dòng phim này hoàn toàn có thể trở thành một trụ cột quan trọng của điện ảnh Việt Nam trong kỷ nguyên mới.

An Nhi

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/phim-ve-de-tai-chien-tranh-cach-mang-buoc-tien-moi-cua-dien-anh-viet-747799.html