Phổ điểm Toán ở mức 3 - 5: Không đáng báo động, nhưng là lời cảnh tỉnh về cách học

2 giờ trướcBài gốc

Tại hội nghị về tuyển sinh đầu cấp và thi tốt nghiệp THPT tổ chức đầu tháng 4 mới đây, Sở GD-ĐT Hà Nội đã công bố kết quả khảo sát của gần 120.000 học sinh lớp 12, được thực hiện vào tháng trước đó.

Trong đó, "điểm nghẽn" lớn nhất nằm ở môn Toán, khi điểm trung bình của học sinh là 4,75, giảm 0,35 so với kỳ khảo sát năm ngoái. Phổ điểm Toán lệch trái, "kẹt ở mốc 3-5 điểm", với hơn 40% đạt điểm trong khoảng này. Trên các diễn đàn, nhiều ý kiến bày tỏ băn khoăn, lo lắng trước kết quả này.

Nhiềuhọc sinh vẫn đang học Toán theo cách thiếu nền tảng và tư duy bản chất

Theo TS Toán học Nguyễn Phụ Hoàng Lân, Trường Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội, con số này chưa đáng lo ngại, nhưng phản ánh rõ một vấn đề cốt lõi: nhiều học sinh vẫn đang học Toán theo cách thiếu nền tảng và tư duy bản chất.

“Nếu đặt con số này trong bối cảnh rộng hơn, mức điểm này không chênh lệch nhiều so với mặt bằng chung cả nước năm 2025 (4,78). Đồng thời, thời điểm khảo sát còn cách kỳ thi chính thức gần ba tháng - khoảng thời gian đủ để học sinh cải thiện kết quả. Điểm trung bình có thấp hơn một chút, nhưng không phải điều quá đáng lo. Điều đáng quan tâm hơn là cách học hiện nay của học sinh”, ông nhận định.

Học sinh lớp 12 dự thi tốt nghiệp THPT. Ảnh: Xuân Quý

Theo TS Nguyễn Phụ Hoàng Lân, một thực tế đáng chú ý là nhiều học sinh vẫn học Toán theo hướng ghi nhớ dạng bài, công thức, thay vì hiểu bản chất.

Trong khi đó, kỳ thi tốt nghiệp THPT hiện nay đã chuyển sang đánh giá năng lực, giảm dần các câu hỏi đánh đố. Với cách ra đề này, việc đạt 6-7 điểm không phải quá khó nếu học sinh nắm chắc kiến thức nền tảng. Tuy nhiên, khi đề bài có sự biến đổi, những học sinh học theo “khuôn mẫu” thường lúng túng và cho rằng đó là dạng hoàn toàn mới.

Không chỉ vậy, học sinh còn đối mặt với nhiều thách thức mới như: tài liệu học tập trên mạng phong phú nhưng thiếu kiểm chứng; xu hướng lạm dụng AI để làm bài thay vì học thật; thói quen dùng máy tính cầm tay hoặc mẹo trắc nghiệm. Những yếu tố này khiến việc học trở nên hời hợt, thiếu chiều sâu.

TS Lân cho rằng, điều quan trọng nhất học sinh cần thay đổi là nhận thức về việc học. “Học Toán không chỉ để thi, mà để rèn luyện tư duy: phỏng đoán, thử nghiệm, tìm quy luật… nhằm giải quyết vấn đề trong cuộc sống”, ông nói.

Khi hiểu sai mục tiêu, học sinh dễ chọn cách học nhanh, học mẹo để vượt qua kỳ thi. Ngược lại, nếu xác định việc học phục vụ chính mình, đặc biệt trong bối cảnh kỷ nguyên AI, các em sẽ có động lực học sâu và bền vững hơn. Bên cạnh đó, sự chăm chỉ vẫn là yếu tố không thể thay thế. Khi có mục tiêu đúng và nỗ lực đủ, việc học sẽ trở nên hiệu quả hơn rất nhiều.

Dấu hiệu cho thấy cách học cần được điều chỉnh

TS Nguyễn Phụ Hoàng Lân nhấn mạnh, nhìn từ góc độ tổng thể, phổ điểm 3-5 không phải là giới hạn của năng lực, mà là dấu hiệu cho thấy cách học cần được điều chỉnh.

Chia sẻ về một số phương pháp học hiệu quả trong, TS Nguyễn Phụ Hoàng Lân bày tỏ ấn tượng với phương pháp học tinh thông (mastery learning) qua các chia sẻ của Sal Khan - Nhà sáng lập Khan Academy.

Theo ông, có thể hiểu một cách đơn giản, học tinh thông yêu cầu người học phải nắm chắc một mức độ kiến thức nhất định thì mới chuyển sang mức tiếp theo, giống như việc “thi lên đai” trong võ thuật. Đây là một phương pháp căn cốt để triển khai dạy học phát triển năng lực, yêu cầu cốt lõi của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018.

Từ triết lý đó, các bài tập được xây dựng theo hướng bóc tách kiến thức thành những đơn vị nhỏ nhất. Khi học sinh sai, hệ thống có thể chỉ ra cụ thể các em đang hổng ở phần kiến thức hay kỹ năng nào. Sau đó, với sự hỗ trợ của công nghệ, học sinh được luyện tập nhiều lần ở cùng một mức độ cho đến khi thực sự hiểu và thành thạo, trước khi chuyển sang nội dung tiếp theo. Đây cũng chính là cách ghi nhận năng lực một cách thực chất.

Ở góc độ cải thiện điểm số, TS Lân cho rằng việc học theo hướng hiểu bản chất và luyện tập từng bước như vậy hoàn toàn có thể giúp học sinh vượt qua ngưỡng 3 - 5 điểm.

“Việc này dễ hơn nhiều so với tăng từ 8 lên 9. Khi người học chăm chỉ, dành thời gian làm hệ thống bài tập và nhận được phản hồi cụ thể, tức thời về việc mình sai ở đâu, yếu ở đâu, thì việc cải thiện điểm số không khó. Tuy nhiên, yếu tố quyết định vẫn là sự kiên trì và nghiêm túc của người học”, ông nhấn mạnh.

Nói thêm về vai trò của các nền tảng học tập trực tuyến, TS Lân cho rằng những hệ thống này không chỉ dừng lại ở việc cung cấp bài tập mà còn tạo ra môi trường học tập cá nhân hóa tối đa. Việc chia nhỏ kiến thức, cho phép học sinh thử sức nhiều lần ở cùng một mức độ, kết hợp với cơ chế đánh giá chính xác và phản hồi tức thời giúp quá trình học trở nên rõ ràng và hiệu quả hơn. Đây là những yếu tố mang tính quyết định trong việc phát triển năng lực người học.

Khi kết hợp việc học trên lớp với tự học trên các nền tảng số, học sinh có thể dần hình thành thói quen tự học bền vững. Hệ thống không chỉ hỗ trợ những học sinh có động lực tốt mà còn giúp những em đang gặp khó khăn có thêm cơ hội cải thiện.

Trong nhiều trường hợp, việc được chỉ ra lỗi sai một cách cụ thể và kịp thời chính là yếu tố quan trọng giúp học sinh lấy lại động lực. “Nhiều em chán nản vì không biết mình sai ở đâu. Khi hiểu rõ điều đó, các em sẽ có thêm động lực để tiếp tục học,” TS Nguyễn Phụ Hoàng Lân chia sẻ.

Ông nhìn nhận, khi học sinh chuyển từ học thuộc sang hiểu bản chất, kết hợp với các phương pháp như học tinh thông và sự hỗ trợ của công nghệ, việc cải thiện kết quả học tập không chỉ khả thi mà còn bền vững hơn.

Huy Bảo

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/pho-diem-toan-o-muc-3-5-khong-dang-bao-dong-nhung-la-loi-canh-tinh-ve-cach-hoc-10415245.html