Phó Giáo sư Việt tại Australia và lựa chọn khác biệt sau Đường lên đỉnh Olympia

9 giờ trướcBài gốc

Tháng 1/2026, tại phòng thí nghiệm của Đại học New South Wales (UNSW), PGS Nguyễn Thành Vinh cùng các cộng sự đang tiến hành một phản ứng hóa học trong nghiên cứu về ion Tropylium. Sự thay đổi màu sắc của dung dịch cho thấy phản ứng diễn ra thành công, đánh dấu một bước tiến trong quá trình khảo sát và phát triển các ứng dụng mới của hợp chất này trong hóa học hữu cơ.

Ít ngày trước đó, nhật báo The Australian đã vinh danh PGS Nguyễn Thành Vinh là nhà nghiên cứu có ảnh hưởng nhất Australia trong lĩnh vực Hóa hữu cơ trong ấn phẩm nghiên cứu thường niên năm 2026.

Từ Á quân chương trình Đường lên đỉnh Olympia mùa đầu tiên đến vị trí nhà khoa học có uy tín quốc tế, hành trình hơn 25 năm của Nguyễn Thành Vinh gắn liền với lựa chọn kiên trì theo đuổi con đường nghiên cứu khoa học, thay vì tiếp tục tận dụng hào quang truyền thông ban đầu.

PGS Nguyễn Thành Vinh từng là Á quân mùa đầu tiên của Đường lên đỉnh Olympia.

Hành trình rời khỏi "Vùng An toàn"

Năm 2000, Nguyễn Thành Vinh được biết đến rộng rãi tại Việt Nam với thành tích Huy chương Bạc Olympic Hóa học Quốc tế và Á quân chương trình Đường lên đỉnh Olympia mùa đầu tiên. Sau đó, việc tham gia bộ phim truyền hình Phía trước là bầu trời (2001) giúp tên tuổi của Nguyễn Thành Vinh được nhiều khán giả trẻ biết đến hơn.

Tuy nhiên, thay vì tiếp tục theo đuổi sự nổi tiếng, Nguyễn Thành Vinh lựa chọn con đường học thuật. Ông sang Australia du học ngành Hóa công nghiệp tại Đại học New South Wales (UNSW), đặt nền móng cho hành trình nghiên cứu và giảng dạy khoa học lâu dài sau này.

Tiếp đó, ông làm nghiên cứu sinh tiến sĩ tại Đại học Quốc gia Australia (ANU) và sau đó là nghiên cứu sau tiến sĩ tại Đức (RWTH Aachen). Đó là những giai đoạn dấn thân đầy thử thách. Hóa học hữu cơ tổng hợp vốn đòi hỏi sự tỉ mỉ tuyệt đối và lòng kiên nhẫn sắt đá.

Tại Đức, dưới sự hướng dẫn của Giáo sư Dieter Enders, ông được rèn luyện trong môi trường nghiên cứu đề cao tính chính xác và kỷ luật. Áp lực học thuật và yêu cầu tự định hình hướng nghiên cứu độc lập là những thách thức lớn trong giai đoạn này.

Đi tìm dấu ấn riêng trong phòng thí nghiệm

Khi trở lại Australia để bắt đầu sự nghiệp nghiên cứu độc lập, PGS Nguyễn Thành Vinh đứng trước bài toán quen thuộc của nhiều nhà khoa học trẻ: Làm thế nào để tạo dựng dấu ấn riêng trong một lĩnh vực đã có nhiều tên tuổi lớn. Để giải quyết bài toán đó, ông lựa chọn một hướng tiếp cận khác biệt.

Thay vì theo đuổi các hệ xúc tác kim loại đắt tiền như vàng, palladium hay ruthenium - vốn đang được nhiều nhóm nghiên cứu trên thế giới tập trung khai thác, PGS Nguyễn Thành Vinh tập trung nghiên cứu ion Tropylium, một cation thơm gồm vòng 7 nguyên tử carbon mang điện tích dương, trước đây ít được chú ý về mặt ứng dụng.

Cùng với các cộng sự, ông đã phát triển Tropylium thành chất xúc tác axit Lewis hữu cơ, có khả năng kích hoạt các phản ứng hình thành liên kết carbon-carbon phức tạp và ứng dụng trong việc điều chỉnh cấu trúc phân tử dược chất. Từ đó, khái niệm “Aromatic Cation Activation” (kích hoạt cation thơm) được đề xuất, gắn liền với tên tuổi của ông. Kết quả nghiên cứu được công bố trên các tạp chí khoa học uy tín như Journal of the American Chemical Society (JACS) và Angewandte Chemie, góp phần mở ra hướng tiếp cận mới trong hóa học hữu cơ tổng hợp.

Câu chuyện của PGS Nguyễn Thành Vinh phá vỡ định kiến về "chảy máu chất xám". Ông chứng minh rằng, trí tuệ Việt Nam không nhất thiết phải tỏa sáng trong biên giới địa lý hình chữ S mới là yêu nước. Bằng cách vươn ra biển lớn, chinh phục những đỉnh cao tri thức nhân loại và trở thành một mắt xích quan trọng trong nền khoa học toàn cầu, ông đã nâng tầm vị thế của người Việt, trở thành niềm tự hào và nguồn cảm hứng bất tận cho thế hệ trẻ.

3 ngày trước, trên trang cá nhân LinkedIn, Phó Giáo sư Nguyễn Thành Vinh cho biết ông đã chính thức được bổ nhiệm làm Giáo sư tại UNSW.

Bộ Ngoại giao Việt Nam chúc mừng Phó Giáo sư Nguyễn Thành Vinh

Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng vừa gửi thư chúc mừng Phó Giáo sư Nguyễn Thành Vinh (Đại học New South Wales, Australia) nhân dịp ông được nhật báo The Australian vinh danh là nhà nghiên cứu có ảnh hưởng nhất Australia trong lĩnh vực Hóa hữu cơ.

Trong thư, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao đánh giá cao những đóng góp khoa học bền bỉ của Phó Giáo sư Nguyễn Thành Vinh, coi đây là minh chứng cho năng lực hội nhập và uy tín học thuật ngày càng rõ nét của trí thức Việt Nam trên trường quốc tế, đồng thời khẳng định thành tựu này có ý nghĩa truyền cảm hứng đối với cộng đồng trí thức người Việt trong và ngoài nước.

Đạo diễn Trương Công Tú

Nguồn VietnamNet : https://vietnamnet.vn/pho-giao-su-viet-tai-australia-va-lua-chon-khac-biet-sau-duong-len-dinh-olympia-2480824.html