Phó Tổng thống Mỹ JD Vance tại cuộc họp báo ở Nhà Trắng, Washington, D.C. Ảnh: THX/TTXVN
Theo tờ The Guardian (Anh), phát biểu trước khi lên đường tới Pakistan, ông Vance cho biết Mỹ vẫn sẵn sàng đối thoại nếu Iran thể hiện thiện chí, song đồng thời nhấn mạnh Washington sẽ không chấp nhận bất kỳ chiến thuật trì hoãn hay gây sức ép nào từ phía Tehran. Cuộc đàm phán lần này được đánh giá có ý nghĩa then chốt, có thể quyết định việc duy trì lệnh ngừng bắn mong manh hay đẩy khu vực trở lại vòng xoáy xung đột với những hệ lụy nghiêm trọng đối với kinh tế toàn cầu.
Phía Iran, do Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf dẫn đầu cùng Ngoại trưởng Abbas Araghchi, đưa ra điều kiện tiên quyết là Israel phải ngừng không kích Liban, đồng thời yêu cầu giải phóng các tài sản bị phong tỏa trước khi chính thức bước vào bàn đàm phán.
Tuy nhiên, đến sát thời điểm dự kiến, vẫn chưa rõ liệu phái đoàn Iran có thực sự lên đường tới Islamabad hay không. Sự bất định càng gia tăng khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Washington đang tái vũ trang và sẵn sàng nối lại các cuộc tấn công nếu đàm phán thất bại.
Trong khi đó, một diễn biến ngoại giao khác được công bố khi Liban và Israel dự kiến sẽ gặp nhau tại Washington vào tuần tới nhằm thảo luận về khả năng ngừng bắn. Cuộc gặp này sẽ do Mỹ làm trung gian tại trụ sở Bộ Ngoại giao.
Mặc dù Mỹ và Iran từng đạt được thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần từ ngày 7/4, bất đồng về phạm vi áp dụng của thỏa thuận đang khiến tình hình thêm phức tạp. Iran và phía trung gian Pakistan khẳng định lệnh ngừng bắn bao gồm cả Liban, trong khi ông Trump và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu bác bỏ điều này.
Thực tế trên chiến trường cho thấy các cuộc không kích của Israel tại Liban vẫn tiếp diễn, đặc biệt nhằm vào lực lượng Hezbollah - đồng minh thân cận của Iran trong khu vực. Kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực, hơn 300 dân thường Liban đã thiệt mạng. Riêng một cuộc tấn công tại thành phố Nabatieh đã khiến 13 nhân viên an ninh nhà nước thiệt mạng, theo Tổng thống Liban Joseph Aoun.
Ở chiều ngược lại, Hezbollah tiếp tục phóng tên lửa vào lãnh thổ Israel và tuyên bố đã tấn công binh sĩ Israel tại khu vực Bint Jbeil - địa bàn mang ý nghĩa chiến lược trong các cuộc xung đột trước đây.
Một trong những vấn đề trọng tâm của vòng đàm phán tại Islamabad là việc mở lại eo biển Hormuz - tuyến vận tải năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới. Sau cuộc tấn công của Mỹ và Israel hồi cuối tháng 2, Iran đã đáp trả bằng cách phong tỏa tuyến đường này, làm gián đoạn khoảng 20% nguồn cung dầu và khí hóa lỏng toàn cầu.
Diễn biến này đã đẩy giá năng lượng tăng mạnh, tạo áp lực chính trị đáng kể đối với chính quyền Tổng thống Trump trước thềm bầu cử quốc hội vào tháng 11.
Bên cạnh đó, chương trình hạt nhân của Iran, khả năng nới lỏng trừng phạt, cũng như yêu cầu bồi thường chiến tranh từ phía Tehran sẽ là những nội dung then chốt trên bàn đàm phán. Mỹ cũng được cho là sẽ yêu cầu Iran trả tự do cho các công dân Mỹ đang bị giam giữ.
Các phái đoàn Mỹ và Iran được cho là đã bắt đầu tập trung tại khách sạn Serena ở Islamabad, với sự trung gian tích cực từ phía Pakistan. Quan chức từ Saudi Arabia và các quốc gia vùng Vịnh cũng tham gia nhằm bảo vệ lợi ích khu vực.
An ninh tại thủ đô Pakistan được thắt chặt chưa từng có, với vùng bảo vệ kéo dài khoảng 3 km quanh địa điểm đàm phán và lệnh phong tỏa trung tâm thành phố.
Dù vậy, triển vọng đạt được đột phá vẫn còn bỏ ngỏ. Sau hơn 5 tuần giao tranh, chiến dịch quân sự do Mỹ và Israel tiến hành đã gây tổn thất nặng nề cho Iran, bao gồm cả sự thiệt mạng của lãnh tụ tối cao Ali Khamenei, nhưng chưa thể làm thay đổi cấu trúc quyền lực tại Tehran.
Trong bối cảnh đó, phát biểu của ông Vance phản ánh sự thận trọng của Washington: Mỹ sẵn sàng đàm phán, nhưng cũng chuẩn bị cho kịch bản xấu nhất nếu đối thoại thất bại.
Bảo Hân/Báo Tin tức và Dân tộc