ổng thống Mỹ Donald Trump (trái) và Phó Tổng thống J.D. Vance. Ảnh: Getty Images/TTXVN
Hãng thông tấn Anadolu của Thổ Nhĩ Kỳ ngày 9/1 cho biết vào hôm 8/1, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance đã kêu gọi các nước châu Âu coi trọng an ninh của Greenland “một cách nghiêm túc hơn”, đồng thời cảnh báo Washington sẽ can thiệp nếu họ không hành động.
Phát biểu với các phóng viên, ông Vance nói: “Điều chúng tôi yêu cầu những người bạn châu Âu của chúng tôi là hãy coi trọng hơn nữa an ninh của vùng đất đó, bởi nếu họ không làm vậy, thì Mỹ sẽ buộc phải làm điều gì đó”.
Theo Anadolu, ông Vance từ chối nêu cụ thể Mỹ có thể hành động theo cách nào, nhưng cho biết ông sẽ để quyết định đó cho Tổng thống Mỹ Donald Trump trong khi các nỗ lực ngoại giao với các đối tác châu Âu vẫn đang tiếp diễn.
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio hôm 8/1 cho biết ông sẽ gặp các quan chức Đan Mạch vào tuần tới sau khi Copenhagen đề nghị đàm phán. Bộ trưởng Quốc phòng Đan Mạch Troels Lund Poulsen gọi cuộc gặp này là “tin rất tốt”.
Ông Vance nhấn mạnh tầm quan trọng chiến lược của lãnh thổ thuộc Đan Mạch này, lưu ý rằng Greenland không chỉ then chốt đối với hệ thống phòng thủ tên lửa của Mỹ mà còn đối với an ninh toàn cầu.
Ông Vance cảnh báo rằng các “đối thủ thù địch” đã thể hiện sự quan tâm đáng kể đối với khu vực này, đồng thời nhấn mạnh: “Lời khuyên của tôi dành cho các nhà lãnh đạo châu Âu và bất kỳ ai khác là hãy coi trọng Tổng thống Mỹ”.
Về phần mình, Tổng thống Mỹ Donald Trump khẳng định Mỹ phải sở hữu Greenland một cách dứt khoát, thay vì theo đuổi các phương án thay thế như thuê hoặc ký hiệp ước.
Trao đổi với tờ The New York Times, nhà lãnh đạo Mỹ nói: “Quyền sở hữu là rất quan trọng. Bởi vì đó là điều tôi cảm thấy về mặt tâm lý là cần thiết cho thành công”.
Ông Trump giải thích rằng việc sở hữu lãnh thổ Bắc Cực này mang lại những lợi thế không thể có được chỉ bằng các văn bản ký kết, cho rằng quyền sở hữu đem lại những yếu tố mà các thỏa thuận thuê hay hiệp ước không thể mang lại.
Khi được hỏi việc giành được Greenland hay duy trì NATO quan trọng hơn, Tổng thống Trump tránh trả lời trực diện nhưng thừa nhận tình huống này “có thể là một sự lựa chọn”.
Vào hôm 7/1, Tổng thống Trump nói rằng Mỹ sẽ ủng hộ NATO, đồng thời cho rằng Liên bang Nga và Trung Quốc chỉ e ngại liên minh này chừng nào Mỹ còn là thành viên.
“Chúng ta sẽ luôn ở bên NATO, ngay cả khi họ không ở bên chúng ta”, ông Trump viết trên Truth Social.
Một góc thủ phủ Nuuk của Greenland, Đan Mạch. Ảnh: THX/TTXVN
Theo kênh TVP World của Ba Lan ngày 7/1, Tổng thống Trump từ lâu đã mong muốn sáp nhập hòn đảo Bắc Cực này, lần đầu tiên nêu ý tưởng vào năm 2019 trong nhiệm kỳ đầu tiên tại Nhà Trắng.
Tuy nhiên, những đe dọa gần đây của ông trở nên cấp bách hơn sau chiến dịch quân sự của Mỹ tại Venezuela vào cuối tuần qua, trong đó lực lượng Mỹ đã bắt giữ Tổng thống Nicolás Maduro, rồi đưa tới New York xét xử với những cáo buộc bị ông Maduro bác bỏ
Chiến dịch này đã làm dấy lên lo ngại rằng Greenland, nơi nhiều lần khẳng định không muốn trở thành một phần của Mỹ, có thể phải đối mặt với một kịch bản tương tự.
Dư luận càng quan tâm tới Greenland hơn khi vào ngày 6/1, Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết các quan chức cấp cao trong chính quyền Mỹ đang thảo luận một loạt phương án nhằm giành quyền kiểm soát Greenland, trong đó có việc sử dụng quân đội Mỹ để chiếm giữ bằng vũ lực.
Theo CBS News, bà Leavitt nói: “Tổng thống Trump đã nhiều lần khẳng định rõ rằng việc giành quyền kiểm soát Greenland là một ưu tiên an ninh quốc gia của Mỹ, và điều đó có ý nghĩa sống còn để răn đe các đối thủ của chúng ta tại khu vực Bắc Cực”.
Thư ký báo chí Nhà Trắng cho biết thêm: “Tổng thống và ê-kíp của ông đang thảo luận một loạt phương án để theo đuổi mục tiêu đối ngoại quan trọng này, và dĩ nhiên, việc sử dụng quân đội Mỹ luôn là một lựa chọn trong thẩm quyền của tổng tư lệnh”.
Về phía Đan Mạch, Thủ tướng nước này, bà Mette Frederiksen đã kêu gọi ông Trump “hãy chấm dứt những lời đe dọa”.
Bà Frederiksen cũng cho rằng một động thái quân sự của Mỹ nhằm chiếm quyền kiểm soát Greenland sẽ đồng nghĩa với sự chấm dứt của liên minh quân sự NATO.
Đan Mạch là một thành viên NATO, và Điều 5 của NATO quy định rằng nếu một quốc gia thành viên bị tấn công vũ trang, tất cả các thành viên khác sẽ coi đó là một cuộc tấn công nhằm vào chính họ và sẽ làm những gì cần thiết để hỗ trợ quốc gia bị tấn công.
Phát biểu với truyền thông địa phương hôm 5/1, Thủ tướng Frederiksen nói: “Nếu Mỹ lựa chọn tấn công quân sự một quốc gia NATO khác, thì mọi thứ sẽ chấm dứt. Điều đó bao gồm cả NATO của chúng ta, và do đó là cả nền an ninh đã được duy trì kể từ khi Thế chiến thứ Hai kết thúc”.
Các lãnh đạo châu Âu cũng phản đối mạnh mẽ những phát ngôn của Tổng thống Trump về Greenland, khẳng định rằng tương lai của hòn đảo chỉ có thể do người dân Greenland và Đan Mạch quyết định.
Theo hãng tin Reuters, trong một tuyên bố chung đưa ra vào ngày 6/1, các nhà lãnh đạo Pháp, Đức, Italy, Ba Lan, Tây Ban Nha, Anh và Đan Mạch nêu rõ: “Greenland thuộc về người dân của mình. Chỉ có Đan Mạch và Greenland, và không ai khác, mới có quyền quyết định các vấn đề liên quan đến Đan Mạch và Greenland”.
Thành Nam/Báo Tin tức và Dân tộc