Tang vật trong một vụ án mua bán, vận chuyển, sử dụng trái phép ma túy được Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy (Công an tỉnh) ngăn chặn, bắt giữ.
Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự 2025 đã bổ sung tội danh mới đối với hành vi sử dụng trái phép chất ma túy tại Điều 256a. Cụ thể, luật áp dụng với những người sử dụng trái phép chất ma túy thuộc 1 trong 4 trường hợp: Đang trong thời hạn cai nghiện ma túy tự nguyện, cai nghiện ma túy bắt buộc, điều trị nghiện các chất ma túy bằng thuốc thay thế theo quy định của Luật Phòng, chống ma túy; Đang trong thời hạn quản lý sau cai nghiện theo quy định của Luật Phòng, chống ma túy; Đang trong thời hạn quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy và đã từng bị xử lý hành chính bằng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc theo quy định của Luật Phòng, chống ma túy; Trong thời hạn 2 năm kể từ khi tự ý chấm dứt cai nghiện ma túy tự nguyện hoặc điều trị nghiện các chất ma túy bằng thuốc thay thế theo quy định của Luật Phòng, chống ma túy. Những người bị truy tố về tội danh này sẽ bị phạt tù từ 2 - 3 năm, trường hợp tái phạm bị phạt tù từ 3 - 5 năm.
Rõ ràng, việc xử lý hình sự hành vi này thay cho biện pháp hành chính như trước đây (phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 1 - 2 triệu đồng) là cần thiết, đủ sức răn đe, ngăn chặn tình trạng tái nghiện vốn gây ra nhiều hệ lụy cho gia đình và xã hội. Từ thực tiễn công tác đấu tranh, phòng chống tội phạm và các hành vi vi phạm pháp luật về ma túy, Đại tá Lê Khắc Minh, Trưởng Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy (Công an tỉnh) cho biết: Tình hình nghiện ma túy mặc dù có chiều hướng giảm nhưng vẫn còn diễn biến rất phức tạp và có xu hướng trẻ hóa. Đây là nguyên nhân phổ biến dẫn đến các loại tội phạm khác như trộm cắp, lừa đảo, cưỡng đoạt, cướp giật tài sản, thậm chí cố ý gây thương tích, giết người. Cá biệt nhiều đối tượng sau cai nghiện bắt buộc nhưng vẫn chứng nào tật ấy, tái sử dụng ma túy. Khi không còn tài sản để thỏa sức cơn phê, những đối tượng này sẵn sàng đi buôn ma túy, trở thành mắt xích trong các đường dây vận chuyển, buôn bán trái phép chất ma túy lớn, gây ra những tội ác khôn lường.
Do vậy, việc hình sự hóa hành vi sử dụng trái phép chất ma túy đối với những đối tượng đang hoặc sau cai nghiện, hay đang trong thời hạn quản lý sau cai nghiện chẳng những góp phần ngăn chặn mầm mống tội phạm, mà còn phát huy hiệu quả công tác cai nghiện ma túy bằng chất thay thế vốn tốn nhiều chi phí của Nhà nước. Ở góc độ khác, quy định này của pháp luật cũng góp phần ngăn chặn ý nghĩ tái nghiện, giúp các đối tượng nghiện ma túy quyết tâm làm lại cuộc đời.
Ngay sau khi luật có hiệu lực, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy đã chỉ đạo các cơ sở cai nghiện, hướng dẫn cơ sở điều trị Methadone, công an các xã tham mưu cho chính quyền địa phương tổ chức tuyên truyền rộng rãi cho mọi người dân, nhất là các đối tượng đang cai nghiện bắt buộc, cai nghiện tự nguyện, đối tượng đang chịu sự quản lý sau cai nghiện được biết về quy định của pháp luật. Việc tuyên truyền được thực hiện bằng nhiều hình thức, đảm bảo mọi người dân đều biết.
Cùng với đó, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy đã tổ chức lực lượng, phương tiện, sử dụng các biện pháp nghiệp vụ điều tra, xử lý các đối tượng tái sử dụng trái phép chất ma túy. Chỉ tính riêng trong quý I năm 2026, đơn vị đã đấu tranh, khởi tố 32 vụ với 32 đối tượng. Điển hình, trong thực hiện Kế hoạch về việc “Tổng kiểm tra, xét nghiệm chất ma túy trong cơ thể đối với người tham gia điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế tại các cơ sở điều trị Methadone” trên địa bàn tỉnh, đơn vị đã phối hợp tổ chức xét nghiệm chất ma túy trong cơ thể của 1.069 đối tượng đang điều trị Methadone. Qua đó đã phát hiện 27 đối tượng dương tính với các chất ma túy. Căn cứ tính chất, mức độ, hành vi phạm tội, cơ quan điều tra đã khởi tố 14 đối tượng về tội danh “Sử dụng trái phép chất ma túy” theo quy định của pháp luật.
Về nhiệm vụ trong thời gian tới, Trưởng Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy, Đại tá Lê Khắc Minh cho biết thêm: Ngoài công tác đấu tranh, ngăn chặn, đơn vị tiếp tục hướng dẫn các đơn vị công an cấp xã tập trung xây dựng “Xã, phường không ma túy” thông qua các giải pháp, như: Rà soát diện đối tượng nguy cơ sử dụng trái phép chất ma túy để đưa vào quản lý nghiệp vụ; tăng cường kiểm tra các cơ sở kinh doanh có điều kiện; tổ chức đa dạng, phong phú nội dung, hình thức tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân, cảnh báo các dạng ma túy mới, nhất là tình trạng ma túy núp bóng thực phẩm, thuốc lá điện tử, thảo mộc tại các trường học và cơ sở kinh doanh có điều kiện...
Quản lý chặt chẽ số người nghiện, đấu tranh ngăn chặn hành vi tái sử dụng ma túy sau cai là giải pháp mang nhiều ý nghĩa thiết thực, trực tiếp làm giảm “cầu”, chặn “cung”, kéo giảm tình trạng tội phạm ma túy vốn gây ra nhiều hệ lụy cho xã hội. Do vậy, ngoài sự nỗ lực, cố gắng của các cơ quan chức năng, công tác này đang cần thêm tinh thần vào cuộc đấu tranh tố giác tội phạm của người dân. Trong đó người thân, gia đình cần tích cực hỗ trợ, giúp đỡ người nghiện sau cai tái hòa nhập cộng đồng, làm lại cuộc đời. Đồng thời quan tâm theo dõi, giáo dục con em, phát hiện sớm các dấu hiệu nghi vấn sử dụng ma túy để can thiệp kịp thời.
Bài và ảnh: Đồng Thành